Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Politiek

McCain, Obama en Joe

Loodgieters zijn populair. Ze snellen bij nacht en ontij te hulp en lossen technische problemen op. Het was dus te mooi om waar te zijn, toen ‘Joe de Loodgieter’ uit Ohio presidentskandidaat Obama de maat nam wegens diens belastingplannen. Zijn tegenstander McCain drukte Joe onmiddellijk aan de borst. Anders dan Obama, die alleen de modale burgers lagere belastingtarieven belooft, heeft McCain over de hele linie fiscale voordeeltjes voorgespiegeld.

Snel bleek dat Joe geen gediplomeerd loodgieter is, maar een ongekwalificeerde klusjesman met een belastingschuld. Die onthulling was in de campagne echter minder interessant. De metafoor van de loodgieter als doorsnee-Amerikaan bleef te aantrekkelijk. De kredietcrisis heeft immers al zoveel steunpilaren van de Amerikaanse Droom doen kantelen.

Een spectaculair voorbeeld was de interventie van scheidend minister Paulson van Financiën. Een week geleden ontving hij de negen grootste banken op zijn departement. Ze zaten op alfabetische volgorde aan tafel en kregen een A4’tje voor hun neus waarin stond dat ze het eens waren met de verkoop van aandelen aan de Staat. Pas als dat was getekend, mochten ze weg. Ook de bankiers die geen ‘giftige’ hypotheken en andere financiële rommel in portefeuille hadden. Bijna fysiek dwong Paulson hen in te stemmen met deze quasiconfiscatie. De beurzen reageerden niet enthousiast. Kennelijk verwachten de markten een recessie waar geen reddingsplan tegen opgewassen is. En daarvan zal ook de archetypische loodgieter de dupe worden.

De twee kandidaten zijn zich daarvan intussen bewust. Beiden hebben hun programma’s bijgewerkt. Obama presenteerde een stimuleringspakket ter waarde van 60 miljard dollar, dat moet leiden tot zeven miljoen banen in innovatieve energie-industrie en de bouw van scholen, wegen en bruggen. McCain antwoordde met een plan dat, behalve in een generieke belastingverlaging voor burgers én bedrijven, ook voorziet in lagere fiscale tarieven voor vermogenswinsten, werkloosheidsuitkeringen en prepensioenuitkeringen.

Maar hun oude beloften hebben ze niet ingetrokken. Beiden blijven bovendien denken dat ze ook nog eens de dramatische overheidsfinanciën – de staatschuld is de grens van 10.000 miljard dollar voorbij, het begrotingstekort in 2009 wordt op 500 miljard dollar geraamd – kunnen saneren. McCain voorspelt al in 2013, na vier jaar presidentschap, een begrotingsevenwicht. Inclusief de honderden miljarden die de huidige regering in het bancaire systeem steekt.

De kans dat McCain of Obama daarin zal slagen, is zo goed als nihil. Want het ergste moet vermoedelijk nog komen. Belastingverhogingen liggen dus eerder voor de hand dan de nu beloofde verlagingen. De gevolgen daarvan moeten niet worden onderschat. Wie ook president wordt, de nieuwe regering zal vanaf de tweede dag moeten terugkomen op mooie beloften. Dat is niet bevorderlijk voor het vertrouwen bij Joe en andere burgers. Daarmee dreigt niet alleen een economische recessie, maar ook een politieke depressie.