Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Economie

Injectie in ING is zwaarbevochten compromis

In tegenstelling tot eerdere verklaringen bleek ING gisteren toch extra kapitaal nodig te hebben. ING was niet veranderd, zei topman Tilmant gisteren, maar de perceptie van beleggers wel.

Links het hoofdkantoor van ING (deze foto), de bank-verzekeraar die gisteren een injectie van 10 miljard euro kreeg. ING is eigenaar van verzekeraar Nationale-Nederlanden (hoofdkantoor in Rotterdam, midden) en de Postbank (hoofdkantoor in Amsterdam, rechts). Foto’s Bram Budel, Floren van Olden Het ING House aan de Zuidas in Amsterdam het hoofdkantoor van de ING bank. FOTO: BRAM BUDEL
Links het hoofdkantoor van ING (deze foto), de bank-verzekeraar die gisteren een injectie van 10 miljard euro kreeg. ING is eigenaar van verzekeraar Nationale-Nederlanden (hoofdkantoor in Rotterdam, midden) en de Postbank (hoofdkantoor in Amsterdam, rechts). Foto’s Bram Budel, Floren van Olden Het ING House aan de Zuidas in Amsterdam het hoofdkantoor van de ING bank. FOTO: BRAM BUDEL Budel, Bram

Ingeklemd zat hij daar. Het moet een vreemde ervaring zijn geweest voor Michel Tilmant, de Belgische topman van ING, een van de grootste financiële concerns ter wereld. Hij zat tussen Wouter Bos, de Nederlandse minister van Financiën en president Nout Wellink van De Nederlandsche Bank, de twee mannen die zojuist 10 miljard euro in de bank-verzekeraar hadden gepompt. Niet Tilmant had de regie, maar Wouter Bos, de man die zojuist een flinke zeggenschap had verworven in de grootste financiële instelling van Nederland.

Na de nationalisatie van Fortis en ABN Amro is ING de derde Nederlandse financiële instelling die aan het infuus van de overheid is gehangen. ING krijgt een kapitaalinjectie van de Nederlandse staat, die in ruil daarvoor een handvol bevoegdheden en bezittingen krijgt. ING is de eerste instelling die gebruikmaakt van de faciliteit van – vooralsnog – maximaal 20 miljard euro die het ministerie van Financiën ruim een week geleden beschikbaar stelde.

De setting gisteravond was enigszins surrealistisch. Het hoofdkantoor van De Nederlandsche Bank aan het Frederiksplein in Amsterdam was grotendeels donker. Maar de kantinedames waren er, de bewaking was op volle sterkte en de receptionistes zaten achter de balie. In een zaaltje naast de kantine traden Bos, Wellink en Tilmant aan.

Dat ING hulp nodig had werd vrijdagmiddag al duidelijk. Het aandeel daalde die dag 27 procent omdat beleggers vreesden dat ING extra kapitaal nodig had.

En dat terwijl het er lange tijd op leek dat ING redelijk ongeschonden door de kredietcrisis zou rollen. Bij de presentatie van de halfjaarcijfers, in augustus, maakte ING nog goede sier met behoorlijke winstcijfers. Wel kondigde Tilmant toen al aan dat hij verwachtte dat ING te maken zou krijgen met wat hij de „tweede golf” in de kredietcrisis noemde. Met name de portefeuille met zogeheten Alt-A-hypotheekobligaties (net iets beter van kwaliteit dan de beruchte subprime-hypotheken) is onder druk komen te staan. De huizencrisis in de VS houdt aan, waardoor ook Alt-A-hypotheken vaker met gemiste aflossingen te kampen hebben.

ING voerde onlangs nog een soort stresstest van Standard & Poor’s uit op deze circa 20 miljard euro grote portefeuille met leningen. In het allerslechtste geval zou het verlies 200 miljoen bedragen en de afwaardering 400 miljoen, uitgesmeerd over een aantal jaren, zo was uit de tests gebleken.

Maar in de financiële wereld is de realiteit van vandaag vaak morgen alweer achterhaald. ING zei vrijdag dat het verlies in het derde kwartaal 500 miljoen euro bedraagt. Het concern schrijft via de winst-en-verliesrekening 1,6 miljard af op de beleggingsportefeuille en via het eigen vermogen nog eens 1,5 miljard op de risicovolle Amerikaanse hypotheekbeleggingen. De omvang is een teken aan de wand. Niet zozeer voor ING, als wel voor de hevigheid waarin de kredietcrisis sinds het ineenstorten van zakenbank Lehman Brothers eind september terecht is gekomen.

De maatregelen die ING vrijdag aankondigde waren niet de reden voor de kapitaalinjectie. De plotse koersdaling was wel een aanleiding. ING kwam onder druk te staan omdat, zoals Tilmant gisteren zei, de spelregels tijdens de wedstrijd zijn aangepast.

Centraal hierbij is het kernkapitaal van ING. De core tier-1, het kernvermogen uitgedrukt als percentage van het vreemde vermogen, lag op 6,5 procent. Enorme kapitaalinjecties in andere landen zorgden ervoor dat veel banken een hogere tier-1 – en dus een hogere kapitalisatie – hadden dan ING. „Onze kapitalisatie lag binnen de criteria die werden gehanteerd, maar de perceptie van investeerders veranderde de laatste weken en nu vindt men dat we meer kapitaal nodig hebben”, zei Tilmant.

Hij zag dat het ING-aandeel onder vuur lag en opende zaterdag de onderhandelingen met Bos en Wellink. Wat zondag op tafel lag is een zwaar bevochten compromis.

ING is geholpen met een injectie die de rust onder investeerders moet terugbrengen. De tier-1 ligt nu op 8 procent en het aandeel steeg vanmorgen ruim 20 procent. De 10 miljard komt van een solide instantie en vrijwaart ING van de noodzaak om samen te gaan met een grote buitenlandse speler.

Aan de andere kant: ING kan niet meer doen wat ze wil zolang de overheid belanghebbende is in het bedrijf. Bos is dan wel geen officiële aandeelhouder, hij krijgt immers geen aandelen, zijn belegging geeft hem grote macht over ING. Twee commissarissen worden vervangen door twee nieuwe, door de overheid benoemde toezichthouders. Die twee krijgen een vetorecht op fundamentele beslissingen die gaan over grote overnames en investeringen, veranderingen aan het uitstaande kapitaal en voorstellen om beloningsregelingen te veranderen. De bank en verzekeraar heeft voor strategisch belangrijke stappen dus toestemming nodig van Financiën.

Bos, die zelf bij ING-dochter Postbank bankiert, probeerde duidelijk te maken dat de injectie voor ING geen redding was zoals eerder bij Fortis en ABN Amro het geval was. „Fortis/ABN Amro stond op het punt om te vallen, dat was hier niet het geval”, stelde Bos. „We hebben ING een buffer gegeven om de storm te weerstaan. We steken het geld in een in essentie gezond bedrijf.”

Ook Wellink van De Nederlandsche Bank probeerde met een metafoor het gehoor te overtuigen dat ING niet in doodsnood zat, zoals Fortis. „ING is als een eendje dat vrolijk rond zwemt, maar zich realiseert dat het water aan het vervuilen is”, aldus Wellink, die hieraan toevoegde dat ING bescherming zocht tegen de dreigende vervuiling. Er was ook opluchting. „De angstigste periode is als je wacht totdat je wordt geraakt door de storm”, zei financieel directeur John Hele van ING gisteren. Dat gebeurde vrijdag toen de koers van ING instortte.

Wat gisteren aan het einde van de dag pijnlijk duidelijk geworden was, is dat ook de grootste Nederlandse financiële instelling niet op eigen kracht opgewassen bleek tegen de financiële crisis. Dat moet voor de instelling die enkele maanden eerder nog dacht de crisis goed door te komen een onaangename verrassing geweest zijn.