Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

Cultuur

Ga bij de kerk met de ronde ramen naar rechts

Om de weg te vinden, gebruikt vrijwel iedereen Google Maps, gps of TomTom.

Daardoor gaat er iets verloren, vindt de Amerikaan Kris Harzinski.

Kris Harzinski verzamelt handgetekende kaarten. Die vertellen een verhaal en roepen herinneringen op
Kris Harzinski verzamelt handgetekende kaarten. Die vertellen een verhaal en roepen herinneringen op

Verdwalen is tegenwoordig bijna onmogelijk geworden: met Google Maps, gps-systemen en TomToms kunnen we de weg allemaal, overal vinden.

Dat is jammer, vindt de Amerikaanse kunstenaar en webontwerper Kris Harzinski. Want wie vraagt er nog de weg en krijgt – op de achterkant van een bonnetje of op de rug van je hand – uitgelegd hoe je ergens moet komen? En dan niet volgens het principe ‘de eerste rechts, de tweede links’, maar ‘ga bij de kerk met de ronde ramen rechts en dan langs dat café met de lekkere koffie, tot je bij mijn oude school aan komt, en daar moet je naar links’.

„Mensen beschrijven een stad of een plek vaak zoals ze die zelf herinneren”, legt Kris Harzinski uit tijdens een telefonisch gesprek. „Niet volgens de officiële manier zoals een cartograaf dat zou doen, maar met behulp van oriëntatiepunten die voor hén van belang zijn.”

En juist die omschrijvingen leveren interessante verhalen op, vindt hij. „Je leert een plaats kennen door de ogen van iemand anders.”

Bovendien brengen de kaarten herinneringen boven, merkte Harzinski toen hij er tijdens een verhuizing een aantal terugvond. Die hadden vrienden gemaakt. „Een van hen had een kaart van Chicago getekend met daarop de plekken die ik móést zien als ik daar was.”

De herinneringen aan de reis, maar ook aan de vrienden kwamen onmiddellijk boven. En ook bij de andere kaarten, vaak niet meer dan kladpapiertjes, kwamen herinneringen boven. „Soms aan een persoonlijk verhaal, vaker was het een herinnering aan een plek of een tijd, of aan een reis, een road trip of een bezoekje aan een vriend.”

Het intrigeerde Harzinski. „Het is interessant om te zien hoe zulke simpele objecten zo’n krachtige uitwerking kunnen hebben.” Omdat hij al die mooie kaarten niet verloren wilde laten gaan, verzamelt hij sinds vorig jaar handgetekende kaarten online en moedigt hij anderen aan hun eigen kaarten te uploaden, en daarmee hun verhaal over plaatsen en gebeurtenissen te delen. Harzinski: „Ik archiveer gewone objecten die daardoor opeens belang krijgen.”

De verzameling bestaat inmiddels uit 94 kaarten. Sommige kaarten op zijn site zijn kunstwerken waar duidelijk dagen aan is gewerkt. Andere gewone kladjes op een servet, een gerafeld notitieblaadje, of de rug van een hand. Er zijn kaarten van niet-bestaande plekken, er is een kaart van de sterrenhemel boven Pennsylvania, van de mooiste Gaudi-gebouwen in Barcelona en ook een kaart van het centrum van Eindhoven (kaart 41) met een route naar de Hanedoesweg.

De mooiste kaart vindt Harzinski zelf kaart 22 ‘I heard you broke up with your boyfriend. Here’s where to find me’. „Die is bijna sprookjesachtig, met een betoverd bos en een sleutel in een put. Maar eigenlijk tekent het meisje gewoon de route van de YMCA naar haar huis.”

Kris Harzinski: „Je verzint er meteen allerlei verhalen bij. En dat maakt het contrast met gewone kaarten, of gps-systemen meteen duidelijk.”

Bekijk de hele collectie op http://www.handmaps.org