Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

Milieu en natuur

Een week zonder koelkast kan best

Fred en Wilma in de Vinexwijk leert je te leven zonder koelkast, een wc bouwen en een kip slachten.

Maar hoe makkelijk is dat in de 21ste eeuw?

Nienke Oosterbaan: Fred en Wilma in de Vinexwijk, maak van je huis een zelfvoorzienend paradijs Uitgeverij Snor. 19,95 euro.
Nienke Oosterbaan: Fred en Wilma in de Vinexwijk, maak van je huis een zelfvoorzienend paradijs Uitgeverij Snor. 19,95 euro.

Maak van je huis een zelfvoorzienend paradijs. Wek je eigen energie op, maak een wc (lees: poepdoos), slacht een kip, stook wodka en timmer eigenhandig een heus designmeubel. Kortom: overleef zonder hulp van anderen. Dat is het doel van het boek Fred en Wilma in de Vinexwijk dat vanaf vandaag in de boekwinkel ligt. Maar de vraag is: is het milieuvriendelijke paradijs bereikbaar voor de ‘Fred en Wilma’ anno 2008?

‘Zelfvoorzienend leven’ zoals in de ondertitel staat, wat betekent dat eigenlijk? Het is synoniem voor autarkie, en mensen die autarkisch leven, zo staat in Van Dale, zijn in staat in de eigen behoeften te voorzien.

Heel, heel lang geleden was dit de gewoonste zaak van de wereld. Zeker in afgelegen gebieden produceerden en verwerkten mensen hun eigen water, energie, voedsel en afval. Maar ja, we wonen natuurlijk niet meer als Fred en Wilma Flintstone in selfmade stenen bouwpakketten. Ons contact met de natuur wordt ‘verstoord’ door een hoop elektrische apparaten, waterleidingen, en eigenlijk alles wat zo’n beetje in een nieuwbouwhuis te vinden is. Precies daarom neemt auteur Nienke Oosterbaan de lezer stap voor stap langs ieder vertrek in huis.

„Verwarming, koelkast, voorverpakt eten: we vinden het de normaalste zaak van de wereld”, vertelt Oosterbaan. „Het is verfrissend om eens te kijken hoe we zonder die luxe zouden kunnen. Daarom hebben we een praktisch boek gemaakt, met workshops en inspiratieverhalen.”

Elk hoofdstuk heeft een ‘goed idee’ (inspiratieverhaal), een ‘workshop’ (zoals boter maken, een kip slachten of een schaap scheren) en een doe-het-zelf handleiding van een Nederlandse ontwerper. Zo levert Piet Hein Eek een ontwerp voor een stoel, toont Roderick Vos een ontwerp van een vaas en levert industrieel ontwerper Sander Lucas het stappenplan voor een doe-het-zelfstokerij.

Bij elk vertrek kies je hoe autarkisch je aan de slag wilt. De gradaties zijn: ‘een goed begin’, ‘dat doen weinigen je na’ en ‘100 procent Fred en Wilma’. Aan de slag dus! Maar een snelle blik in het boek leert dat autarkisch leven niet zo simpel is. Een wc uit een huurhuis slopen om een ouderwetse poepdoos te installeren, is geen optie. De volgens het boek goedkoop via Marktplaats.nl te verkrijgen karnton (om karnemelk en boter te maken) blijkt ruim honderd euro te kosten. Een leven zonder koelkast? Oké, we wagen een poging. Voor één week dan… Het boek geeft drie opties, die alle drie het etiket ‘100 procent Fred en Wilma’ krijgen:

1Doe een laag water in een pot en zet daar een andere pot in. In deze tweede pot stop je de spullen die je wilt bewaren.

2Bouw een ondergrondse kast: graaf een kuil, leg stenen op de bodem, maak wanden van hout en een dak van stro. Bewaar hierin het voedsel in afgesloten potten en dozen.

3Bewaar spullen in een rieten mand onder een vochtige doek in de volle zon. Door de verdamping blijft de inhoud koel. Zorg wel dat de doek constant vochtig blijft.

Optie drie wordt getest. Met verrassende resultaten. Je moet nogal in de weer met natte lappen, maar het eten blijft vers. Opluchting overheerst wanneer een week later de stekker van de koelkast weer in het stopcontact gaat. Eindelijk weer ijs als toetje!

Zelf heeft auteur Nienke Oosterbaan niet zoveel uit haar boek uitgeprobeerd, bekent ze. „Ik woon niet in een huis met een tuin. Dat maakt het moeilijk. Tja, het is allemaal met een knipoog bedoeld, we willen vooral inspiratie geven voor een leuker leven. Het is namelijk niet alleen goed voor het milieu om zelf honing of jam te maken. Doe dit een middag met je kinderen en je hebt een topdag.”

Zelfvoorzienend leven neemt een zee van tijd in beslag. Maar uiteindelijk is dat wel de winst. Je wordt gedwongen om alles met aandacht te doen. Een tweede positieve noot: het is leuk om nieuwe dingen te doen. Je moet hele basale behoeften zelf voorzien (boter maken) of oplossen (poep wegwerken). Dat proberen is een hele overwinning en áls het lukt, geeft het dat trotse gevoel dat je misschien nog kent van heel, heel lang geleden.

Nienke Oosterbaan: Fred en Wilma in de Vinexwijk, maak van je huis een zelfvoorzienend paradijs Uitgeverij Snor. 19,95 euro.