Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Cultuur

Duistere 'Vierde' Mahler

Klassiek Nederlands Philh. Orkest o.l.v. Yakov Kreizberg. Gehoord: 18/10 Concertgebouw Amsterdam. Herh.: 20/10.

Sinds zijn aantreden als chef-dirigent van het Nederlands Philharmonisch Orkest, vijf jaar geleden, werkt Yakov Kreizberg gestaag aan een Mahlercyclus – een onvermijdelijke plicht voor een Amsterdamse dirigent.

Ook Kreizbergs voorganger Hartmut Haenchen deed er een. Die was opzienbarend emotioneel en hoogstpersoonlijk, gebaseerd op diepgaande studie van Mahler, met wie hij zich volledig identificeerde. Kreizberg is nu, na de symfonieën nrs. 1, 2, 5 en 6, toe aan de Vierde symfonie. De symfonieën 7, 9 en Das Lied von der Erde volgen in ieder geval, een uitvoering van de dure, massaal bezette Achtste symfonie staat nog niet vast.

Vooraf was de Symfonie nr. 88 van Haydn een typerend vluggertje van het moderne symfonieorkest. Het hoeft niet per se ‘authentieker’, maar zo’n Haydn mag wel minder luid, niet zo geroutineerd, af en toe wat langzamer, gevoeliger, bijzonderder en met een kleurrijker retoriek.

Mahlers Vierde symfonie kreeg een zeer goed gespeelde uitvoering, die vooral opviel door de conceptuele visie van Kreizberg. De symfonie wordt vaak beschouwd als een luchtig en licht werk in het zware oeuvre van Mahler. Hij worstelt altijd met heftige, existentiële problemen: het korte aardse leven met al zijn treurige aspecten, de dood en de hoop op een bevrijdend eeuwig leven.

Kreizberg liet de Vierde juist typisch Mahleriaans klinken, door het sterk benadrukken van de duistere en dreigende ondertonen. In het eerste deel werkte hij met consequent volgehouden tempi naar een ongekend demonische climax: een ware hellevaart.

In het opwaarts gerichte derde deel kreeg de majestueuze opening van de hemelpoort daardoor een extra bevrijdende werking. De Britse sopraan Sally Matthews bezong daarna prachtig het prettige hemelse leven, maar wel geheel gekleed in het zwart.