Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Politiek

Degelijk jurist grote hoop van SPD

Frank-Walter Steinmeier, de hoop van de Duitse sociaal-democraten, wordt geroemd om zijn degelijkheid. Maar is hij wel handig genoeg?

Hij is een type dat veel Duitsers aanspreekt: stevig, vertrouwenwekkende kop op een korte stierennek, goed in het pak en beide benen op de grond. Bodenständig zeggen ze hier: van Duitse oorsprong. Belangrijkste kwaliteit: degelijkheid.

Frank-Walter Steinmeier, in Duitsland en elders bekend als minister van Buitenlandse Zaken, is zaterdag door zijn partij met grote meerderheid als kandidaat voor het bondskanselierschap gekozen. De 52-jarige jurist is daarmee lijsttrekker van de sociaal-democratische SPD voor de Bondsdagverkiezingen van volgend najaar.

Hij treedt aan tegen een machtige concurrente: Angela Merkel, regerend kanselier en nog steeds erg populair. Samen met Merkel zit Steinmeier in de grote coalitie van CDU/CSU en SPD die in Duitsland aan de macht is. Het is een noodgedwongen huwelijk; zonder affectie. Maar het werkt wel, zeker in deze tijden van grote financiële onzekerheden.

Steinmeier is ook vice-kanselier. Zijn ministerschap is een succes, maar hij krijgt van Merkel weinig kans om te gloriëren. Als Steinmeier haar en haar christen-democratische CDU wil verslaan, moet hij leren wat hij nooit heeft gepraktiseerd: het binnenlands-politieke handwerk. Geen grote politiek bedrijven in het verre buitenland, zoals nu, maar om de kiezersgunst werven in Keulse keldercafés en Beierse biertenten.

Frank-Walter Steinmeier, een timmermanszoon, uit Noordrijn-Westfalen, is gepromoveerd jurist. Zijn politieke loopbaan heeft hij te danken aan oud-bondskanselier Gerhard Schröder, wiens chef de bureau hij jarenlang is geweest. Hij is minister en vicekanselier geworden zonder ooit een verkiezing te hebben gewonnen. Die vuurproef komt nu.

In kleine kring gaat het verhaal dat Steinmeier eigenlijk liever wilde wachten met het lijsttrekkerschap. Hij schat als Realpolitiker zijn kansen heel precies in voordat hij ergens instapt. En veel kans maakt hij op dit moment tegen Merkel niet. Als het volgend jaar mis gaat, kan het met zijn politieke carrière gedaan zijn.

Maar zijn partij liet hem geen keus. Steinmeier moet de aangeslagen sociaal-democratie weer aantrekkelijk maken, samen met de eveneens zaterdag gekozen partijvoorzitter Franz Müntefering. Maar bij de recente stembusstrijd in de zuidelijke deelstaat Beieren was van een ‘Steinmeier-bonus’ nog geen sprake. Zijn partij scoorde slecht.

Steinmeier begon zaterdag zijn (lange) partijtoespraak met een citaat van oud-bondskanselier Willy Brandt. „Sociaal-democratie zonder hoop is als een kerk zonder geloof”. De hoop vertegenwoordigt Steinmeier zelf. Of hij de verwachtingen waarmaakt, hangt van zijn stuurmanskunst af. Slaagt hij in het schier onmogelijke: de linkerflank van de partij apaiseren, een koers uitzetten die de SPD verenigt, weggelopen kiezers terughaalt en nieuwe aantrekt?

Links van de SPD groeit een partij van renegaten – afvalligen die zich door de sociaal-democratie verraden voelen: Die Linke. Met hen wil Steinmeier niet samenwerken, het zijn „populisten die wegvluchten voor regeringsverantwoordelijkheid”. Voor Steinmeier wordt dit z’n eerste echte frontgevecht: de strijd met Die Linke om het linkse electoraat.