Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Economie

De Bos-belasting voor bankiers: geen bonus

De overheid grijpt de financiële crisis aan om in te grijpen in de excessieve beloningscultuur. De eis van Bos bij ING: geen bonus voor de topman.

Voor ING-chef Michel Tilmant is bankieren nu meer dan zomaar een cricis en meer dan een concurrentiestrijd. De bankencrisis is het „economisch equivalent van oorlog. En in tijden van oorlog moeten de generaals aan de belangen van hun manschappen denken en aan de belangen van hun vaderland. Niet aan hun eigen belangen”, zei hij gisteren.

Naast Tilmant zat minister van Financiën Wouter Bos (PvdA), die 10 miljard euro op tafel legt om de bank en verzekeraar te steunen in deze financiële crisistijd.

Bos was minder dan een jaar geleden onaangenaam getroffen door Tilmants suggestie dat ING haar hoofdkantoor van de Amsterdamse Zuidas naar het buitenland zou verplaatsen als het vestigingsklimaat en de fiscale regels voor buitenlands topkader niet zouden verbeteren én de discussie over de beloningen van de topmanagers niet zou luwen.

Een paar maanden later bleek de vrede getekend. Bos in maart over Tilmant in een interview in de Volkskrant: „Ik denk dat ik inmiddels een goede verstandhouding met hem heb. Als Tilmant vreest dat Nederland zijn vestigingsklimaat gaat vernielen door belonen naar presteren in kwade reuk te zetten, vindt hij mij aan zijn zijde. Ik zeg u: ING blijft hier.”

Je kunt nu zeggen: ING moet wel hier blijven en Bos haalt zijn gelijk. In ruil voor de belegging van de overheid bindt ING zich aan eisen om het beloningsbeleid van de bestuurders te hervormen. Om te beginnen gaat de bonus over 2008 naar nul euro. Gezien het aangekondigde verlies over het derde kwartaal van 500 miljoen euro was de kans op een hoge winstbonus al wel danig geslonken. Maar de interventie van Bos ontneemt de commissarissen van ING, geleid door Jan Hommen (ex-financieel directeur van Philips) en met voorstanders van matiging in hun midden als Peter Elverding (ex-DSM-topman) en Wim Kok (ex-PvdA-leider) de kans om nog een bonus te geven op basis van de inzet van de bestuurders om de bankencrisis te overleven.

Ter vergelijking. Over 2007 kreeg Tilmant een contante bonus van 2 miljoen euro in het kader van het ‘kortetermijnprestatieplan’. Dit kwam bovenop een basissalaris van 1,3 miljoen euro. Ook zullen de bestuurders geen opties en aandelen krijgen, zoals geregeld in het prestatieplan voor de langere termijn. Over 2007 kreeg Tilmant nog 132.000 opties en ruim 31.000 aandelen ING toegewezen. Dit pakket had op dat moment een totaalwaarde van 1,5 miljoen euro, een waarde waar nu weinig meer van over is door de enorme koersval van ING.

Nog opmerkelijker dan het schrappen van de bonus is de aankondiging dat alle ontslagvergoedingen voor de topbestuurders nu gemaximeerd zijn op één jaarsalaris. Tot nu toe gold de mantra, ook van minister Bos tegenover een ontevreden Tweede Kamer, dat bestaande contracten gerespecteerd moeten worden. Dat hoeft kennelijk niet meer en dat schept een precedent voor andere banken en verzekeraars die van het overheidskapitaal willen profiteren – en voor de toon van het maatschappelijk debat.

De ingreep van Bos in de beloningen van de managers maakt deel uit van een internationale trend. In Groot-Brittannië moesten bestuurders van banken die overheidssteun kregen ook afzien van hun bonus en die over 2008 zal in aandelen worden uitgekeerd. Duitsland gaat nog verder, zo werd vanmorgen bekend. Als een bank daar overheidsgeld wil hebben moet de bonus geschrapt worden en het basissalaris beperkt worden tot 500.000 euro.