Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Boeken

Boekenwereld zoekt antwoord op vele wereldvragen

Kredietcrisis, opwarming van de aarde en een nieuwe leider voor de VS. Wil de Buchmesse-auteur met een oplossing voor alle problemen nu opstaan?

„Wer ist der schwarze Kennedy?”, luidde de centrale vraag van een forum over de Amerikaanse presidentskandidaat Barack Obama, en de vraag leek bij velen te spelen. „Bent u zich bewust van het feit dat niet Obama zelf aanwezig is om zich aan u voor te stellen vandaag, maar dat ík dat voor hem ga doen?”, vroeg Christoph von Marschall. De Duitse journalist Von Marschall schreef het (zoveelste) boekje over de presidentskandidaat, maar afgaand op de meute die op zijn stoomcursus Obama afkwam, lijkt het wel alsof hij de enige is. Toegegeven: Von Marschall heeft goede papieren. Hij benaderde Obama ver voor diens grote doorbraak, en hij kon nu op de Buchmesse uit eerste hand vertellen met wat voor man we te maken hebben. Volgens Von Marschall is Obama in de VS de vleesgeworden hoop geworden, en geen duizend lastercampagnes van McCain kan nog iets aan zijn populariteit veranderen. „Het ziet er nog steeds behoorlijk goed uit”, zegt Von Marschall met het oog op de laatste peilingen uit de VS, „maar een schandaal of Obama zelf die een grote uitglijder maakt kan nog roet in het eten gooien.”

Er waren gedurende het afsluitende weekend van de Buchmesse veel lezingen en debatten over de invulling van ‘de wereld van morgen’. Kredietcrisis, een te warme planeet en de op Buchmesse zeer populaire Obama, die het ook allemaal nog maar moet zien te redden. Met fora getiteld Sieht jemand die Armen?, Der diskrete Charme der Ideologie en de presentatie van een boek getiteld Links! Comeback eines Lebensgefühles leek er vraag naar auteurs en boeken met antwoorden op de nieuwe Grote Vragen.

De Amerikaanse auteur Peter Barnes heeft een oplossing, geheten Capitalism 3.0. De discussie over het boek waarin Barnes een ‘nieuw economisch systeem’ beschreef, werd drukbezocht. In kort bestek komt het erop neer dat Barnes het verwerpelijk vindt dat alles in het huidige kapitalistische systeem draait om individueel eigendom. Lucht, infrastructuur en andere gemeenschapsgoederen moeten het bezit worden van de gehele bevolking. Deze these kon nog rekenen op sympathie van het Duitse publiek, maar toen Barnes poneerde dat bedrijven geld aan de gemeenschap zouden moeten betalen om de atmosfeer te mogen vervuilen keerde het tij. „Maar begrijp ik het goed dat u met Capitalism 3.0 bedrijven alsnog toestaat onze planeet te verontreinigen?”, vroeg een vrouw uit het publiek ietwat onthutst. „Het blijft natuurlijk wel kapitalisme waar ik voor pleit”, zei Barnes koeltjes. „De kredietcrisis is nu ook weer niet zo groot dat we het hele economische systeem om moeten gooien.” Perplex verlieten enkele oude hippies onmiddellijk het forum.

Op de laatste dag van de Buchmesse was er de traditionele uitreiking van de Vredesprijs van de Duitse boekhandel, die dit jaar naar Anselm Kiefer ging. Sinds 1950, toen de prijs voor het eerst werd uitgereikt, was het de eerste keer dat de prijs niet naar een uitgever of schrijver ging, maar naar een beeldend kunstenaar. Er werd tijdens de plechtigheid in de Pauls kirche veelvuldig op gewezen dat Kiefers werk „van mensen lezers maakt” en dat het „de deuren naar de literatuur opent”.

Kiefer (1945) is sterk beïnvloed door verschillende auteurs, en benadrukte dat door in zijn dankwoord te wijzen op de onlosmakelijke band tussen zijn eigen werk en het werk van dichters als Paul Celan en Ingeborg Bachmann. Hij zei onder andere „meer te geloven in het beeld van de wereld dat Bachmann schetst, dan de wijze waarop men dat op landkaarten vindt”. Kunsthistoricus Werner Spies concludeerde in zijn laudatio dat Kiefers kunstwerken „boeken in andere gedaanten zijn”.