Bidden kan wel in het kolfhok, maar wat doe ik aan m?n adem?

Vasten op een kantoor met collega’s die niet islamitisch zijn: het is niet eenvoudig.

En vandaag is het Suikerfeest. Hoe vraag ik vrij aan mijn baas?

Foto Mieke Meesen
Foto Mieke Meesen Meesen, Mieke

Op de redactie van nrc.next zijn twee mensen die deze ramadan vasten en ik ben één van die twee. Voor mij is het de eerste keer dat ik in een vrijwel witte omgeving vast. En deze week Suikerfeest vier.

De meeste niet-moslims kunnen zich niets voorstellen bij een maand lang geen eten, drinken, seks en roken tussen vijf uur ’s ochtends en half negen ’s avonds. Als je het zo zegt, klinkt het ook vreselijk moeilijk. Maar als ik vertel dat mijn broertje Mohammed van twaalf het de héle maand vol kan houden, kun je wel stellen: een kind kan de was doen.

Aan de andere kant wil ik het ook niet bagatelliseren. Maar in tegenstelling tot wat veel mensen denken, is de honger niet het moeilijkste. Wie ooit een dag niet heeft gegeten, weet dat je maar een paar momenten hebt waarop je buik gaat rommelen. De rest van de dag voel je er niets van.

Het gebrek aan nachtrust, dát is pas moeilijk vol te houden. Elke dag van de ramadan moet ik voor zonsondergang opstaan, zo rond half vijf. Dan ga ik eten en bidden. Midden in de nacht thee zetten, een gerecht klaarmaken en ter afsluiting nog een toetje eten: het is bijna om te lachen, als het niet zo vermoeiend was.

Volgens de profeet is de tijd voor zonsondergang een goed moment om te bidden. Dus probeer ik met een zwaar hoofd van de slaap na het eten nog even serieus spiritueel te zijn. Wat best goed lukt, moet ik zeggen. Bidden in de nacht, met als enige in de straat het licht aan: het heeft wel wat.

Maar om dan voor het werk nog even je slaap af te maken, is niet makkelijk. Uren lig ik met een volle maag in bed te woelen. Pas kort voordat de wekker gaat, val ik weer in slaap.

Dat brengt mij bij de pijnlijke momenten op de redactie, waarvan er gelukkig niet veel zijn.

Het is de eerste maandag van de ramadan, vijf uur ’s middags en we zijn al een uur aan het vergaderen. Sinds ik op de redactie werk, heb ik een liefde voor de wekelijkse redactievergadering opgevat. Ik verheug me er altijd op. Groot is dan ook mijn schaamte als ik tijdens deze vergadering nauwelijks mijn ogen open kan houden. Wat ik ook doe, binnen een paar minuten sluimer ik weer weg. Heeft iemand mij gezien?

Een ander pijnlijk moment: vrijdagmiddag en ik mag weer even eten. Vrouwen hoeven tijdens hun menstruatie niet te vasten. Helaas, mijn collega Peter ziet me eten. Dus moet ik mijn schroom overwinnen en vertellen dat ik ongesteld ben.

Nog een ding waar veel niet-moslims nooit bij stilstaan: de slechte adem die je krijgt als je vast. Er is een overlevering van de profeet Mohammed waarin staat dat God de adem van degene die vast, liever heeft dan de geur van muskus. Gelukkig maar, want voor de mensen hier op aarde is het niet te harden.

Dus probeer ik uit alle moeite te voorkomen dat collega’s er last van krijgen. Met de hand voor de mond praten is het enige redmiddel als een collega te dicht in de buurt komt. In mijn hoofd heb ik al een button ontworpen voor dit probleem: ‘Niet te dichtbij komen, ik vast’, zou erop moeten staan.

Even voor de duidelijkheid: ik ben hier niet aan het klagen. Het werkt uitstekend, moslim zijn op een redactie. Een bidplek nodig? Het blijkt dat je gewoon het lef moet hebben erom te vragen. Voor je het weet ben je dan mede-eigenaar van de sleutel tot het kolfhok, de plek waar kolvende moeders terechtkunnen. En waar ik dus ook makkelijk even mijn bidkleedje kan uitspreiden.

Ook hoef ik tijdens de avonddienst geen enkele keer alleen mijn vasten te verbreken. Een collega heeft mij uit zichzelf haar gezelschap aangeboden. Trouwens, nog een paar dagen en dan kan ik weer meelunchen met mijn collega’s, hoef ik mensen niet gerust te stellen als zij voor mijn neus iets eten en kan ik weer een kauwgumpje nemen.

Over eten gesproken.

Het is voor mij de eerste keer dat ik de ramadan beleef als getrouwde vrouw. Toen ik nog niet getrouwd was, ben ik meerdere keren door andere vrouwen gewaarschuwd: trouw nooit vlak voor de ramadan, want dan moet je al in je witte broodsweken elke dag harirasoep maken (bereidingstijd: tweeënhalf uur), het standaard voorgerecht tijdens de vastenmaand. En dan heb je ook nog kans dat je meteen uitgebreide maaltijden moet bereiden, voor familie die op bezoek komt.

Ik ben twee maanden geleden getrouwd en ik was niet gewend in de keuken te staan. Maar gelukkig valt het mee: we worden dagelijks elders verwacht. Zelf heb ik nog maar één keer soep gemaakt en dan ook nog uit eigen vrije wil, omdat ik het graag eens wilde proberen. En geloof het of niet: mijn harirasoep smaakte bijna als de soep van mijn moeder.

Het echte feesteten gebeurt natuurlijk op het Suikerfeest, de dag die de ramadan afsluit. Het is een feestdag zonder programma, alleen voor de mannen is er in de ochtend het feestgebed in de moskee. Maar meer dan met familie en buren zijn en lekker eten behelst de dag niet.

Mijn plan: vroeg opstaan om een douche te nemen, te bidden en mijn nieuwe kleren aan te trekken. En zodra mijn man van de moskee terug is, de rondgang langs familie en buren maken. Ik weet nu al dat op elke tafel waar wij aan gaan zitten de lekkerste hapjes klaar zullen staan, zelfs al is het nog maar negen uur ’s ochtends. Natuurlijk moet ik niet vergeten voor kleingeld te zorgen, om te verdelen onder neefjes, nichtjes, broertjes en zusjes. Ik weet nog hoe fijn ik als kind dat onderdeel van het Suikerfeest vond.

Alleen is er nog één struikelblok te gaan: vrij vragen aan de baas. Ik heb de afgelopen weken al zo vaak duidelijk moeten maken dat ik een ander leven leid dan mijn collega’s. En durf ik trouwens wel tegen mijn chef te zeggen waarom het Suikerfeest zo belangrijk is voor mij?

Want dan moet ik vertellen dat mijn broertjes zo trots hun nieuwe outfit zullen laten zien. Dat mijn moeder lekkere koekjes voor het bezoek heeft gemaakt en de hele dag verse thee klaar heeft staan. Dat op elk tijdstip van de dag er familie binnen kan wippen. Dat mijn vader zijn traditioneel witte wollen djellaba aanheeft, terwijl hij weet dat wij die allemaal lachwekkend vinden staan bij hem. Dat mijn broers voor de verandering aardig doen.

Dat, moet ik tegen hem zeggen, wil ik liever niet missen allemaal. Dus Hans, mag ik woensdag vrij voor het Suikerfeest?

Oh ja, het feest zou ook vandaag kunnen zijn, afhankelijk van de maan. Dus ehm, mag ik dan vandaag vrij?