Vergeet de klas, pak mobieltje en laptop

Het huidige onderwijs is net zo ouderwets als de melkboer en de krant. Het mist aansluiting bij de levensstijl van ‘digitale’ jongeren. Dat moet anders, zegt trendwatcher Tchong.

Michael Tchong Het huidige onderwijs is net zo ouderwets als de melkboer en de krant. Het mist aansluiting bij de levensstijl van ‘digitale’ jongeren. Dat moet anders, zegt trendwatcher Tchong.
Michael Tchong Het huidige onderwijs is net zo ouderwets als de melkboer en de krant. Het mist aansluiting bij de levensstijl van ‘digitale’ jongeren. Dat moet anders, zegt trendwatcher Tchong.

Jongeren zijn 24 uur per dag online, draadloos, constant in contact met alles en iedereen. Als ze informatie nodig hebben, klikken ze. De mobiele telefoon en de laptop zijn hun digitale huisdieren.

En wat doet de school met hen, vraagt de Amerikaanse trendwatcher Michael Tchong. We verplichten ze op tijd te komen, in een klaslokaal te gaan zitten, telefoon en laptop uit, mutsen af. We laten ze een boek lezen en oefeningetjes maken in een werkboek. „We zetten ze terug in de tijd”, zegt hij. „Die werelden zijn te ver van elkaar verwijderd. Willen we jongeren bij de les houden, dan moeten we het onderwijs drastisch hervormen. Anders zijn we ze kwijt.”

Michael Tchong (1951) reist de wereld over met zijn verhaal over de digitale revolutie. Hij adviseert bedrijven en schrijft op zijn website Ubercool.com over ‘übertrends’ die het dagelijks leven onherkenbaar veranderen.

Komende maandag spreekt hij Nederlandse onderwijsbestuurders toe op een congres van EduspirIT, een „beweging die nadenkt over de toekomst van het onderwijs”. Initiatoren zijn onder andere Kennisnet (ICT-ondersteuning voor onderwijs) en de IT-bedrijven Microsoft en Ordina.

Het moet anders in het onderwijs, legt Tchong uit. Want de wereld verandert. De groeiende datastroom versnelt het leven. En alle technologie is draadloos, overal beschikbaar, ook als je geen tijd hebt. „We slapen steeds minder”, zegt Tchong. „Door energiedrankjes kan je nóg meer uit je dag halen. Zelfs baby’s slapen nu 50 minuten minder dan de voorgeschreven 14 uur per dag. Kinderen groeien sneller op dan ooit.”

Het belangrijkste gevolg van de digitale, draadloze levensstijl is dat jongeren gewend zijn alles zelf aan te sturen. Ze zijn niet afhankelijk van openingstijden van winkels, uitzendtijden van tv-programma’s. Ze zijn gewend informatie snel en op hun eigen moment op te vragen, waar dan ook.

En kijk nu eens naar het onderwijs, zegt Tchong.

Daar zetten we de wereld een paar uur per dag stil in een klas. We doen er amper iets met ICT, maar laten jongeren boeken lezen. Daarmee laten we, in hun ogen, zien dat we niet met hun tijd zijn meegegaan, zegt Tchong. Het huidige onderwijs heeft voor hen zeggingskracht noch status.

Moet je jongeren juist op school niet beschermen tegen de digitale orkaan? Daar kunnen ze nog rustig nadenken. „Dat is zo”, zegt Tchong. „Maar het staat heel ver van hun mindset af. Bovendien kunnen ze zich die rust amper meer permitteren als ze op de arbeidsmarkt komen. De concurrentie met Japan, China en India is meedogenloos. Ze moeten leren multitasken om mee te komen.”

Tchong is trendwatcher zegt hij, geen onderwijsinnovator. Maar hij wil best meedenken over oplossingen.

Waar je aan moet denken, zegt hij, is jongeren meer controle geven in de klas. Of beter: „forget class, forget school!” Zet ze op het strand, in de bibliotheek, achter een kop koffie in een café, of waar ze maar willen werken. Schaf de meeste boeken af, zet het materiaal op internet. Stel deadlines voor werkstukken en tentamens, maar laat ze zelf hun tijd indelen.

Dat kan door scholieren met laptop en telefoon toegang te geven tot de website van school. Daarop staan hun opdrachten en deadlines, daarop kunnen ze in contact komen met klasgenoten. „Waar je ook aan kan denken zijn wikipedia-achtige sites waar ze met een groepje aan een opdracht kunnen werken.”

Tchong lijkt Tineke Netelenbos wel, de staatssecretaris die van 1994 tot 1998 verantwoordelijk was voor het voortgezet onderwijs. Voor zelfstandig werken propageerde zij toen al het Studiehuis. Die onderwijsrevolutie is inmiddels door de commissie-Diujsselbloem failliet verklaard. De onderwijsvernieuwingen van de afgelopen jaren hebben de kwaliteit van het onderwijs verlaagd, erkende ook minister van Onderwijs Plasterk (PvdA).

Van Dijsselbloem weet Tchong niet genoeg, zegt hij. Hij zat van 1964 tot 1967 in Nederland en Aruba op school, maar vindt dat te lang geleden om de Nederlandse onderwijsexpert uit te hangen. Wel kan hij zeggen dat je niet moet overdrijven met vernieuwing in het onderwijs. „En zeg zeker niet dat de docent overbodig wordt. Ik zeg alleen dat we naar een nieuwe mix toe moeten van oude en nieuwe onderwijselementen.”

De wereld is al veranderd, zegt Tchong. Daar kwam hij achter toen hij voor zijn website een schrijver zocht. „De reacties die ik kreeg, waren abominabel slecht gespeld en geschreven – voor mij het bewijs dat het anders moet. Het huidige onderwijs hoort bij de tijd van de melkboer, de krant, en het buurtwinkeltje op de hoek. Die tijd komt nooit meer terug. Daar moeten we niet bang voor zijn. Ertegen vechten is zinloos.”

Meer over onderwijsvernieuwing: nrc.nl/onderwijs