Red de Nederlandse strips

Dit weekeinde wordt in Houten de belangrijkste stripprijs uitgereikt. Feest. Maar ook: bezorgdheid over malaise in de Nederlandse stripcultuur.

Gutsman, heet hij, de antiheld van striptekenaar Erik Kriek (1966), die een moeizame relatie onderhoudt met de mooie ‘speelpoes’ Tigra. Krieks eerste (tekstloze) Gutsman-strip verscheen in 1994. De strip is populair in de kleine kring van kenners, maar de tien verschenen Gutsman-deeltjes hebben oplagen gehaald van tientallen of hooguit honderdtallen. In de Verenigde Staten zijn van de gebundelde Gutsmans tweeduizend exemplaren verkocht. Vorig jaar speelde Erik Kriek zelf in een mime- en dansvoorstelling over Gutsman die vijftig keer is opgevoerd. Kriek, Erik

Erik Kriek is de terechte winnaar van de Stripschapprijs 2008, die hij vandaag in ontvangst mag nemen. Zijn tekstloze strip Gutsman is van hoge kwaliteit. Toch is het veelzeggend dat zelfs Kriek niet kan leven van zijn strips. Hij verdient zijn brood met de tekeningen die hij maakt voor (onder andere) de VPRO-gids en de Volkskrant. Of zoals Kriek het in het jongste nummer van Stripschrift verwoordt: „Eén strippagina is in feite negen illustraties, waarmee ik ook nog eens minder verdien.”

Striptekenen is een liefhebberij geworden. Na een uitbundige artistieke bloeiperiode in de jaren 70 en 80 van de vorige eeuw is de Nederlandse strip in een diep dal terechtgekomen. Stripbladen als Eppo, Kuifje en Robbedoes zijn verdwenen. Er zijn nog maar zo’n tachtig stripwinkels in heel Nederland. Boekwinkels nemen nauwelijks nog strips op in hun assortiment, zelfs niet als het literaire strips (‘graphic novels’) betreft, die in Amerika en Frankrijk hun populariteit hebben bewezen. De strips die nog wel in de schappen liggen (Suske & Wiske, Smurfen) zijn bestemd voor een jong publiek en vinden geen aansluiting bij de meer ervaren lezers.

Het wegvallen van de tijdschriften heeft tot gevolg gehad dat er geen professionele begeleiding van nieuw talent meer is. Jonge tekenaars publiceren hun werk nu noodgedwongen op internet. Maar zij worden niet uitgedaagd, waardoor hun ontwikkeling stagneert. Er is in Nederland geen enkele serieuze kunstopleiding waar het tekenen van strips en cartoons te leren valt. Daarmee lijkt een hele kunstvorm uit het Nederlandse cultuurlandschap te verdwijnen.

Dat het binnen ons taalgebied ook anders kan, bewijst Vlaanderen. Er is de afgelopen jaren enorm veel Vlaams striptalent opgekomen. De Vlaamse minister van Cultuur, Bert Anciaux, bemoeit zich dan ook persoonlijk met de strip. Hij reikt de tweejaarlijkse prijs, de Bronzen Adhemar (waaraan een bedrag van 12.500 euro is verbonden), eigenhandig uit en spant zich ook op andere manieren in voor dit medium. De nieuwe generatie van Vlaamse striptekenaars staat volgend jaar centraal op het grootste stripfestival van Europa, Festival d’Angoulême. Het Vlaams Fonds voor de Letteren verstrekt beurzen en subsidies aan jonge stripmakers. Aan verschillende academies in Vlaanderen wordt striptekenen als specialisatie onderwezen. Dat het Haarlemse stripfestival dit jaar de debuutprijs aan de Vlaming C. Randall toekende, spreekt boekdelen.

Wij stellen ons voor dat zoiets in Nederland ook mogelijk is. Daarvoor is helemaal niet zo veel nodig. Het zou mooi zijn wanneer er ook in Nederland een striptekenopleiding op academische niveau in het leven wordt geroepen. Zoals poëzie en literatuur financieel door de overheid wordt gesteund, zou ook de Nederlandse strip meer gestimuleerd kunnen worden door beurzen en subsidies.

En we hopen voor toekomstige winnaars van de Stripschapprijs dat er ooit een geldbedrag zal zijn verbonden aan deze belangrijkste Nederlandse stripprijs. Want ook dit jaar moet de winnaar het doen met een beeldje en een warme handdruk. Bij deze: gefeliciteerd, Erik!

Hanco Kolk en Jean-Marc van Tol

Hanco Kolk is striptekenaar, onder meer bekend van Gilles de Geus. Jean-Marc van Tol is een van de makers van Fokke & Sukke. Stripdagen Houten, zaterdag 27/9 en zondag 28/9, 10-17 uur. Zie ook: stripschap.nl

Meer werk van Erik Kriek is te zien op: gutsmancomics.com

    • Hanco Kolk
    • Jean Marc van Tol