Prijsvraag voor fans

De veel geprezen interactiviteit van Web 2.0 speelde een belangrijke rol in het creatieve proces van de laatste videoclips van Björk. Voor de clip van haar vorige single Innocence schreef ze een prijsvraag uit voor haar fans. Een wonderlijke stap voor iemand die eerder clips bestelde bij gerenommeerde clipkunstenaars als Spike Jonze en Michel Gondry.

Maar de strategie werkte. De clips stroomden binnen. De elf beste filmpjes kregen een plek op www.bjork.com/innocence. Het is een vrolijk stemmende reeks filmpjes, die laat zien wat wel en niet kan met de huis-, tuin- en keukenapparatuur van nu. Het is kenmerkend voor de clipindustrie dat de auteur van de winnende clip anoniem blijft. Aan het eind flitsen nog heel even de mailadressen voorbij van Annabelle Faustin en Frédéric Gastoli, twee jonge Franse filmmakers leert Google.

Voor de clip van de nieuwe single Dull Flame Of Desire, een ijl en flegmatiek duet met het androgyne fenomeen Antony Hegarty, greep Björk terug op de competitie die ze had uitgeschreven. Drie beloftevolle amateurfilmers die hadden meegedaan, kregen hetzelfde basismateriaal: simpele beelden van de twee vocalisten. Daar mochten ze hun creativiteit op loslaten. Het is erg jammer dat die drie filmpjes vervolgens in stukken zijn gehakt, waardoor er een drietrapsraket ontstaat met weinig meer samenhang dan de hoofden van Björk en Antony.

Soms ontbreekt zelfs die samenhang, want het eerste deel (van Christoph Jantos) begint raadselachtig en oogstrelend abstract. Veel meer dan witte puntjes zijn er niet te zien: het lijken bewegende sterren tegen een inktzwarte achtergrond. Dan zijn daar toch, even maar, de bekende gelaatstrekken van de artiesten, alvorens het beeld uiteenspat in een collectief supernova. De andere twee delen zijn met veel minder fantasie gemaakt. Er is gekozen voor een contrastrijke aanpak, met alleen wit en zwart. In een armoedig ogende computerbewerking zijn de verduisterde gezichten van Björk en Antony van zeer dichtbij te zien.

De tekst komt uit de legendarische science fictionfilm Stalker van Andrei Tarkovsky. Daardoor moeten de clipmakers in feite opboksen tegen de reputatie van een groot filmer.

Meer bands laten zich voor een clip inspireren door het werk van grote cineasten. De Rotterdamse groep Face Tomorrow wist zelfs Peter Greenaway te strikken voor een kunstzinnig filmpje bij het nummer Overpowered. Wie bekend is met Greenaways oeuvre, zal niet opkijken van de verwarrende beelden vol cijfers, letters, lijken, kikkers in badkuipen, minieme beeldjes en, zowaar, een hommage aan het beroemde portret dat Anton Corbijn maakte van Joy Division in een metrobuis. Door de fijnzinnige detaillering leent deze clip zich minder voor consumptie via internet. En dat is toch, zo leert ook de rekruteringsstrategie van Björk, het voorland van de videoclip.

Jacob Haagsma