Moeders in Missouri in gevecht met de zorgmacht

Gezondheidszorg is extreem duur in de VS. Artsen beschermen hun marktaandeel zo effectief dat een moeder in Missouri de rechter nodig had om thuis te bevallen.

In de behoudende staat Missouri heeft de Republikeinse presidentskandidaat John McCain volgens de laatste peilingen de leiding. Foto AFP US Republican presidential candidate John McCain (R) and his running mate Alaska Governor Sarah Palin address a crowd at a campaign rally at T.R. Hughes Ball Park in O'Fallon, Missouri, on August 31, 2008. The GOP has announced it will suspend most of Monday's Republican National Convention (RNC) activities in Saint Paul, except for what is required by the rules that govern the RNC, as hurricane Gustav heads towards New Orleans. AFP PHOTO Robyn BECK
In de behoudende staat Missouri heeft de Republikeinse presidentskandidaat John McCain volgens de laatste peilingen de leiding. Foto AFP US Republican presidential candidate John McCain (R) and his running mate Alaska Governor Sarah Palin address a crowd at a campaign rally at T.R. Hughes Ball Park in O'Fallon, Missouri, on August 31, 2008. The GOP has announced it will suspend most of Monday's Republican National Convention (RNC) activities in Saint Paul, except for what is required by the rules that govern the RNC, as hurricane Gustav heads towards New Orleans. AFP PHOTO Robyn BECK AFP

Om bij het huis van Tracy Massa in Blackwater (260 inwoners) te komen, in de staat Missouri, moet je kilometers over onverharde weggetjes afleggen. Een streek van heuveltjes en alleenstaande huizen even ten noorden van Interstate 70, tussen Kansas City en Columbia. De bielzen onder de spoorlijn rotten er weg. Op de meeste dagen komen hier geen auto’s meer voorbij.

Achter de voordeur heeft Massa (41) haar jachtgeweer altijd klaarstaan. Geen politiek statement, ze stemt meestal Democratisch. „Wij zijn gewoon natuurmensen.” Lange tijd werkte ze achter de bar van een buurtcafé in de hoofdstad St. Louis. Maar toen hun kinderen groter werden koos ze met haar man voor de stilte van Blackwater. De dichtstbijzijnde winkel is een benzinepomp vijftien kilometer verderop, daar hebben ze gedroogd vlees en soms ook pizza.

Dus dat jachtgeweer staat er om praktische redenen. Er is hier altijd wel een gans of kwartel te schieten, en met wat geluk krijg je een hert in het vizier. Vooral Scott, haar man, is er handig in. Maar hij is dakbedekker en vaak van huis – deze week zit hij in Texas, duizend kilometer verderop, en volgende week in Oklahoma, zevenhonderd kilometer.

Het was hun band met de natuur die Scott en Tracy Massa de afgelopen jaren in confrontatie bracht met de hoge machten van de Amerikaanse gezondheidszorg. De zorg in de VS krijgt meestal aandacht omdat een zesde (60 miljoen) van alle Amerikanen niet is verzekerd tegen ziektekosten – maar dat is een afgeleide van het echte probleem: dat gezondheidszorg in de VS extreem duur is (zie Kandidaten en zorg).

En Scott en Tracy Massa merkten hoe moeilijk het is daar iets aan te doen – zelfs wanneer je daar, als burger, op staat. Het begon toen Tracy Massa eind vorig jaar voor de derde keer zwanger werd. Haar oudste dochter, Morgan (7), was geboren in het ziekenhuis met behulp van een ruggenprik – dat doen nagenoeg alle vrouwen in de VS. Haar tweede, Rachel (4), werd verlost in een ‘geboortecentrum’, een particulier consultatiebureau waar een vroedvrouw bij de bevalling assisteert en een ruggenprik niet verplicht is.

Massa was erg tevreden over de vroedvrouw bij haar tweede bevalling en vroeg haar of ze opnieuw wilde assisteren wanneer haar derde kind ter wereld kwam. Massa wilde deze keer thuis bevallen, „met de ramen open in die heerlijke natuur”. Bijkomend voordeel was dat de bevalling heel goedkoop zou zijn – geen ziekenhuis, geen consultatiebureau, geen arts.

Geen arts? Die on-Amerikaanse oplossing bedacht Massa toen bleek dat er in de periode van de bevalling geen gynaecoloog was die vanuit Columbia, de dichtstbijzijnde stad op drie kwartier rijden, naar haar huis kon komen. Maar haar plannetje kon niet doorgaan. Zij moest naar het dure ziekenhuis of het dure geboortecentrum, alleen daar was een arts beschikbaar, en de regels schreven nu eenmaal voor dat een vroedvrouw de bevalling mag doen als een arts de supervisie heeft.

Ze wist niet wat ze hoorde. „Dit is Amerika, the land of the free. En ik zou niet zélf mogen beslissen waar ik beval, en wie mij daarbij helpt?”

Voor Ivy White, haar verloskundige, was het oude koek. Jaren had ze als voorzitter van de vereniging van vroedvrouwen in Missouri tegen dit onrecht gevochten. Ze had het ergens rond 1995 opgegeven. Maar toen ze Tracy Massa hoorde fulmineren zei ze: okay, ik wil je helpen – maar reken op een lang en stroperig gevecht.

„Mij best”, zei Massa.

De belangrijkste opponent was de specialistenvereniging van Missouri, de State Medical Association. Indirect roerde ook het grootste ziekenhuis van de staat zich: een staatssenator die donaties van het academisch ziekenhuis van Columbia ontvangt, keerde zich in de rechtszaak ook tegen Massa. Volgens de artsenvereniging draaide alles om de veiligheid van moeder en kind, en een lagere rechtbank stelde de artsen in het gelijk. Maar afgelopen juni koos het Hooggerechtshof in de staat, tot verrassing van betrokkenen, alsnog de kant van Massa.

En een maand later beviel zij, thuis in Blackwater met de ramen open, en geassisteerd door alleen een vroedvrouw, van een zoon. Anthony Joseph, AJ, woog ruim acht pond. „En we hoefden ons geen zorgen te maken over artsen en bureaucraten in het ziekenhuis”, schreef Massa in een e-mail aan haar vrienden.

Voor vroedvrouw Ivy White was de geschiedenis reden openbaar te maken dat ze de afgelopen decennia in het verborgene had geassisteerd bij de geboorte van zeker vierhonderd baby’s – omdat hun moeders per se niet in het ziekenhuis wilden bevallen. Haar clandestiene praktijk was ontstaan toen ze hippie was in de jaren zestig. En de afgelopen jaren merkte ze dat de hippiementaliteit, die ze nooit losliet, op haar werkterrein samenkwam met het denken van conservatieve evangelicals – voor wie de band met de natuur ook belangrijker is dan het professionele oordeel van een arts. „Nu vechten we samen tegen the powers that be.”

Ze weet dat de strijd nog lang niet voorbij is. De gezondheidszorg is in de VS een markt, legt ze uit, en artsen en ziekenhuizen zullen alsnog proberen vroedvrouwen hieruit te verstoten. Eerste indicaties zijn dat de verzekeraars niet bereid zijn vroedvrouwen in hun polissen op te nemen. Officieel is het argument dat het veiliger is met behulp van een arts te bevallen. Al is er genoeg onderzoek – „ook uit Nederland” – waaruit blijkt dat de veiligheid van moeders en kinderen niet in het geding is.

Maar het zal er niet om draaien wie gelijk heeft, zegt Ivy White. Het zal, zoals altijd in de VS, draaien om de vraag wie het meeste geld heeft om te blijven procederen. „Dat maakt mij soms wel een beetje somber”, zegt White.

Derde deel van een serie. Eerdere delen op nrc.nl/vs