'Mijn werk is serieus; ik vermom het als amusement'

Het Graphic Design Museum in Breda toont objecten die zijn verzameld door Magnum-fotograaf Martin Parr. „Ik kan niet uitleggen waarom ik doe wat ik doe. Ik verzamel”

Bedrukt dienblad met bloemen, uit de verzameling objecten van Martin Parr. Het diendblad wordt getoond op de expositie ‘Parr World’ in het Graphic Design Museum in Breda.
Bedrukt dienblad met bloemen, uit de verzameling objecten van Martin Parr. Het diendblad wordt getoond op de expositie ‘Parr World’ in het Graphic Design Museum in Breda.

Rosan Hollak

„Ik heb misschien wel de grootste collectie Saddam Hussein-horloges in de wereld,” zegt Martin Parr. Het is woensdagavond en de beroemde Magnum-fotograaf staat in het kader van Hit The Road, de fotomanifestatie in Utrecht, op het podium voor een bomvolle zaal. Samen met Erik Kessels, oprichter van reclamebureau KesselsKramer, houdt Parr op uitnodiging van organisatie Fotodok een lezing. Er worden afbeeldingen getoond van fotoverzamelingen en andere objecten die zowel Parr als Kessels in de loop der jaren hebben verzameld. Parr’s commentaar bij de afbeeldingen van diverse malle verzamelobjecten is gortdroog.

„Hier een afbeelding van Saddam in zijn jonge jaren …. Hier zie je hem op het hoogtepunt van zijn dictatorschap…. Hier gaat het al minder goed met hem.” Dat laatste beeld toont een horloge met daarop het portret van een verwilderde, door de Amerikanen gevangen Saddam die, met ruige haardos en flinke baard, zojuist uit zijn schuilplaats is geklommen.

Zo onderhoudend als Parr woensdagavond is, zo knorrig is hij de volgende ochtend in het Graphic Design Museum in Breda, waar hij de laatste voorbereidingen moet treffen voor de tentoonstelling Parr World. Gekleed in een simpel blauw pak en met twee verschillende sokken in zijn sandalen, geeft hij gedecideerd aanwijzingen aan de curator.

In Breda toont Parr geen eigen foto’s van kreeftkleurige Duitse badgasten die broodjes worst naar binnenwerken of Britse dames die elkaar de tent uitvechten bij de uitverkoop van Laura Ashley. Voor Parr World heeft de Britse fotograaf zijn persoonlijke fascinatie voor de Westerse consumptiedrift naar de achtergrond geschoven en maakt hij ruimte voor zijn andere obsessie: verzamelen.

Al dertig jaar vergaart Parr fotoboeken, fotografie, prentbriefkaarten en de meest curieuze objecten. Vooral dat laatste spreekt tot de verbeelding. Afgezien van de Saddam-horloges zijn er bedrukte dienbladen te zien, mini-fotoboekjes van Hitler voor aan de kerstboom, serviesgoed met daarop de afbeelding van Margaret Thatcher, 9/11 wandkleden en Osama Bin-Laden toiletpapier.

Op de vraag waarom hij verzamelt, geeft Parr, die duidelijk geen zin heeft in een gesprek, korzelig antwoord: „Ik kan niet uitleggen waarom ik doe wat ik doe. Ik verzamel. Fotograferen is ook een vorm van verzamelen. En waarom ik kies wat ik kies, kan ik niet uitleggen. Het is een intuïtief proces.”

Maar waarom Bin Laden-toilet papier? Waarom Saddam-horloges? U bent duidelijk geïntrigeerd door dit soort objecten.

„Ik raakte gefascineerd door het feit dat Saddam zo vaak wordt afgebeeld op horloges en andere objecten. Het toont aan hoe geobsedeerd onze wereld is geworden met Irak en 9/11.”

Hoe verkrijgt u al die spullen?

„Vrienden nemen de horloges mee uit Irak. Verder ben ik een absolute eBay fanaat, ik zit geregeld tot drie uur ’s nachts achter de computer.”

U verzamelt veel foto’s en fotoboeken. Leven we onderhand niet in een tijd waarin we worden overspoeld met beeldmateriaal? Heeft het nog wel zin om fotograaf te zijn?

„Ja, er is heel veel. Maar het is geweldig dat er zoveel fotografie is. Uiteindelijk zijn er toch altijd foto’s die boven komen drijven en de aandacht pakken. Daar is niks negatiefs aan.”

Toen u in 1994 werd geballoteerd voor Magnum bood de oude garde tegenstand. Er is vaak gezegd dat u oppervlakkig werk levert, dat u alleen maar lollig bent.

„Ik laat mijn serieuze kant niet echt zien. Het is niet makkelijk van mij af te lezen.”

Maar hoe serieus bent u dan?

„Ik ben een serieuze fotograaf. Maar ik vermom mijn werk als amusement.”

Wat vindt u van de humanistische fotograaf die naar rampgebieden gaat om het leed vast te leggen?

„Ik ben blij dat iemand het doet, maar het is niet het enige verhaal dat in de wereld plaatsvindt. Het voornaamste verhaal is de hebzucht van het Westen.”

Maar in China wil ook iedereen een auto, dat heeft u zelfs net vastgelegd in uw nieuwe serie ‘Luxury World’.

„Tuurlijk, en de Chinezen hebben ook het recht om dat te willen. Maar er gaat ongetwijfeld druk komen op onze hulpbronnen waardoor de wereld zal imploderen.”

Maakt u zich daar dan druk over?

„Nou, ik ben me er bewust van.”

Maar willen we uiteindelijk alleen maar consumeren? Bent u daar pessimistisch over?

„Ja, je moet wel. Maar ik roep dit niet van de daken. Ik creëer entertainment. Pessimisme is niet het eerste dat ik wil verkopen.”

Neemt u ook foto’s op vakantie?

„Absoluut.”

Dus u stopt nooit?

„Nee,maar ik heb mijn camera niet mee naar Nederland genomen.”

Bent u dan nooit eens op een plek waar u lekker tot rust komt, zonder camera?

„Jawel, natuurlijk landschap interesseert me minder. Maar een geïsoleerd leven op het platteland, dat kan alweer interessant zijn.”

Bekijk meer beelden op nrc.nl/kunst