De 16-jarigen in Oostenrijk stemmen als hun ouders

De Oostenrijkse politieke partijen hebben het nieuwe electoraat van minderjarige kiezers nog niet echt ontdekt. Voor de 93.000 16- en 17-jarigen, die morgen voor het eerst mogen stemmen bij de parlementsverkiezingen, zijn geen speciale posters of folders gedrukt.

Oostenrijk is het eerste Europese land dat stemrecht verleent aan jongeren vanaf 16 jaar. Tot nu toe beschouwden alleen Brazilië, Cuba, Nicaragua en Iran minderjarigen vanaf 16 als politiek handelingsbekwaam.

De verlaging van de leeftijd voor kiezers van 18 naar 16, waartoe Oostenrijk vorig jaar besloot, was deel van politieke ruilhandel in de ‘Grote Coalitie’ van conservatieven (ÖVP) en sociaal-democraten (SPÖ) die in juli ten val kwam. De ÖVP wilde het stemmen per brief mogelijk maken, onder meer om de verkiezingen te vergemakkelijken voor ouderen. De SPÖ eiste toen verlaging van de kiesgerechtigde leeftijd.

In klas 6b van het Gibs-Gymnasium in Graz „stemt iedereen wat zijn ouders stemt”, zegt leerlinge Nina (16). Toch gaan er drie vingers omhoog bij de vraag wie morgen anders stemt dan zijn ouders. Eén van de vingers is van Thomas (16), die vindt dat immigratie moet kunnen, maar „dan alleen op een manier dat misbruik niet mogelijk is”. Het wordt ÖVP. Klasgenoot David legt zorgvuldig uit dat hij vindt dat de regering niets doet, en dat hij daarom op de rechts-populistische FPÖ stemt.

Al eerder, in 2005, mochten 16- en 17-jarigen stemmen bij lokale en regionale verkiezingen. Dat zorgde niet voor enorme verrassingen. De opkomst onder jongeren lag onder het gemiddelde, en ze stemden verhoudingsgewijs veel op de Groenen.

De jeugdige kiezers willen vooral „meer informatie” nu ze ook op nationaal niveau naar de stembus kunnen, zegt Petra Mayerhofer van het Democratiecentrum in Wenen. Pas sinds dit jaar is politiek officieel een vak op school, als deel van het geschiedenisonderwijs. Verder kunnen jongeren tijdens de verkiezingscampagne eigenlijk nergens terecht. Er zijn drie politieke vragenuurtjes voor jongeren op TV. Na half twaalf ’s avonds.