Click!

Bill Clinton tijdens zijn toespraak voor de Democratische Conventie. Eén keer walgde hij toen hij de naam van presidentskandidaat Barack Obama uitsprak. Foto Reuters Former U.S. President Bill Clinton gestures while addressing the 2008 Democratic National Convention in Denver, Colorado, August 27, 2008. U.S. Senator Barack Obama (D-IL) is expected to accept the Democratic presidential nomination at the convention on August 28. REUTERS/Mike Segar (UNITED STATES) US PRESIDENTIAL ELECTION CAMPAIGN 2008 (USA)
Bill Clinton tijdens zijn toespraak voor de Democratische Conventie. Eén keer walgde hij toen hij de naam van presidentskandidaat Barack Obama uitsprak. Foto Reuters Former U.S. President Bill Clinton gestures while addressing the 2008 Democratic National Convention in Denver, Colorado, August 27, 2008. U.S. Senator Barack Obama (D-IL) is expected to accept the Democratic presidential nomination at the convention on August 28. REUTERS/Mike Segar (UNITED STATES) US PRESIDENTIAL ELECTION CAMPAIGN 2008 (USA) REUTERS

De leugen regeert

Een ondeelbaar moment was-ie te zien, de walging op het gezicht van oud-president Bill Clinton toen hij in zijn belangrijke toespraak op de Democratische Conventie de naam van presidentskandidaat Barack Obama uitsprak. Een micro-emotie heet dat. Een product is het van de onwillekeurige gezichtsspieren die altijd emotie willen tonen, maar soms razendsnel weer in de plooi worden gebracht. De uitvinder van die term, emotiepsycholoog Paul Ekman, vertelt over zijn observatie in een vrolijk verhaal in de New Scientist van 20 september, waarin allerlei technieken worden onthuld om de verkiezingsretoriek te ontmaskeren.

Ekman is trouwens hoffelijk genoeg om Clinton te prijzen voor zijn zelfbeheersing. Want slechts één keer glipte er wat microwalging door.

Een vreemde en bijna idiote techniek om retoriek te ontmaskeren doet vervolgens een Canadese psycholoog uit de doeken. Hij heeft software ontwikkeld om spin, verdraaiing, te ontmaskeren in toespraken, maar zo te zien komt die gewoon neer op woorden tellen. Wie vaak ‘wij’ zegt en weinig ‘ik’ heeft bijvoorbeeld veel spin, volgens deze Canadees, David Skillicorn. Vreemd genoeg meet deze methode bij de Republikein John McCain, toch van de partij met de meest verwoestende campagnetechnieken uit het recente verleden, géén spin in zijn redevoeringen, terwijl Obama wel hoog scoort. De buitenstaander denkt dan: misschien ziet die Skillicorn wel een paar spin-woordjes over het hoofd.

Hij kan gelijk hebben, want ook een stemanalist komt aan het woord in de New Scientist, van het Geneefse Vox Instituut waar doorgaans geesteszieken worden geanalyseerd. De dictie van McCain is precies die van een klinisch depressieve, luidt het oordeel.

Aan het eind vertelt het artikel dat er in Japan robots zijn ontwikkeld die al net zo goed leugens van gezichten kunnen lezen als mensen die er voor getraind zijn! Treurig genoeg, want laat er nu al jaren bekend zijn dat juist mensen die er voor getraind zijn héél slecht leugens kunnen ontmaskeren. Het beste blijken daarin gevangenen te zijn, politiemensen het slechtst. (HS)

Neanderthaler

Let bijreconstructies van prehistorische mensen en mensachtigen altijd op de ogen. In een televisieserie van de BBC vol verklede acteurs in apenpakken, Walking with cavemen (2003), had de beroemde voorouder Lucy (ca. 3,5 miljoen jaar geleden) oogwit. Oogwit! Dat betekent dat soortgenoten konden zien waarheen Lucy keek en dus ook dat ze daarin geïnteresseerd waren. En dat betekende dus dat deze verre en chimpanseeachtige voorouder een verregaand menselijk sociaal leven had. Alleen mensen hebben oogwit.

En nu heeft de Neanderthalervrouw in de National Geographic van oktober groene ogen. De implicaties zijn minder groot dan die van het oogwit, maar het groen is toch een nekslag voor de oude theorie dat het blonde haar en de blauwe ogen van de Europeanen te danken zijn aan hun afstamming van deze naaste verwant die zo’n 25.000 jaar geleden uitstierf. De reconstructie is gemaakt door de befaamde Nederlandse kunstenaarstweeling Adrie en Alfons Kennis. In het tijdschrift vertellen ze waarom ze het traditionele blauw van de Neanderthalogen loslieten. Genetisch onderzoek had onlangs aangetoond dat de genmutatie die blauwe ogen veroorzaakt pas 6 à 10.000 jaar oud is. Bruine ogen hadden ook gekund, maar groenbruin (hazelnootbruin noemt National Geographic het) oogt waarschijnlijk net iets menselijker, iets emotioneler. Het doel van de Kennis-broers is namelijk dat mensen zeggen ‘Kijk, dat is tante Bep’. Het blonde haar is gebleven.

De wetenschappelijke trend is om de Neanderthaler, met zijn grote hersenen en best wel knappe gereedschappen steeds verder te ‘humaniseren’. Misschien hadden ze ook wel een taal. Het artikel in National Geographic gaat ver mee in die trend, maar concludeert toch dat deze naaste verwanten het loodje legden omdat ze minder aan cultuuroverdracht deden dan moderne mensen. Een belangrijk argument vindt de auteur, Stephen S. Hall, in de theorieën dat de Neanderthalers een veel kortere jeugd hadden dan moderne mensen. En met een korte jeugd kunnen kinderen minder leren en is het culturele leven zwak. Zoals het bijna altijd met ideeën over de prehistorie gaat, is dat nog maar de vraag, zoals onlangs nog uit analyse van een aantal Neanderthalerkinderskeletjes bleek.

Het stuk eindigt dramatisch in de Gorham Grot waar circa 25.000 jaar geleden waarschijnlijk de laatste Neanderthalers leefden. Er zit daar ook een handafdruk van moderne mensen, ca. 20.000 jaar oud. “Het is alsof ze wilden zeggen: ‘Hallo, het is nu een nieuwe wereld’.” (HS)