Beursdebacle doorkruist overlevingsstrijd Fortis

De vertrouwensinjectie is mislukt. Fortis legde uit dat het bedrijf gezond is. Maar speculanten sloegen gisteren in gespannen handel 21 procent van de koers af. Wat nu?

Topman Herman Verwilst van Fortis (links) en bestuurslid Filip Dierckx van de bank traden gistermiddag nog gezamenlijk op in Brussel. Later op de dag zou Verwilst worden vervangen door Dierckx. Foto Herman Ricour fortis Herman Verwilst en filip dierckx
Topman Herman Verwilst van Fortis (links) en bestuurslid Filip Dierckx van de bank traden gistermiddag nog gezamenlijk op in Brussel. Later op de dag zou Verwilst worden vervangen door Dierckx. Foto Herman Ricour fortis Herman Verwilst en filip dierckx Ricour, Herman

Uitzonderlijke omstandigheden eisen uitzonderlijk commentaar. Terwijl de beurskoers van bank en verzekeraar Fortis nieuwe, harde klappen kreeg en de Belgische minister van Financiën Didier Reynders zijn burgers gerust probeerde te stellen, zei Fortis-topman Herman Verwilst: nee, er is geen schijn van kans dat Fortis bankroet gaat.

Het was gistermiddag een van zijn weinige concrete uitspraken en naar later bleek ook zijn laatste als topman. Verwilst hield samen met Filip Dierckx, directeur van de bankpoot van Fortis, een telefonische persconferentie om spaarders, beleggers en werknemers weer vertrouwen te geven. Enige uren later moest Verwilst het veld ruimen en volgde Dierckx hem op. Verwilst werd geofferd, waarschijnlijk omdat de persconferentie geen enkele invloed had: het aandeel van Fortis stortte in.

Het was de middag van verhullend taalgebruik. De koersval: van min 20 op donderdagochtend, via min 6 tot min 15 op vrijdag, vóór de persconferentie heette evolution in share price . De koers eindigde op op min 21.

Voor de Fortis-top geldt: de koers heeft geen enkele relatie met de werkelijke, hogere waarde van het concern. Maar zij maken ook duidelijk dat Fortis bereid is letterlijk alles in de strijd te gooien om de financiële markten ervan te overtuigen dat de bank genoeg geld heeft om aan haar directe verplichtingen te voldoen. En dat het concern genoeg eigen kapitaal heeft en kan krijgen om de integratie met de overgenomen activiteiten van ABN Amro te voltooien.

Alles in de strijd gooien betekent: desnoods kernactiviteiten verkopen om met de opbrengst het eigen kapitaal aan te vullen. Fortis heeft de beoogde opbrengst van de verkoopacties verhoogd. Dat moet nog 5,2 miljard euro ophalen. Alles moet nu komen uit desinvesteringen. Maar wie biedt Fortis nog een goede prijs? Dit is dé kans om af te dingen.

En de spaarders die bij bosjes weglopen, zoals de Rabobank suggereerde? Minder dan 3 procent van het klantengeld is volgens Fortis opgezegd. Dat zou dan om zo'n 5 miljard euro gaan.

Fortis ontweek gisteren vragen over de toekomst. Om te beginnen over volgende week. Wat als maandag de beurskoers opnieuw instort? Dinsdag sluiten de boeken van het derde kwartaal en moet Fortis, zoals alle banken, becijferen hoe groot haar eigen kapitaal is en of dat nog voldoet aan de eisen die de toezichthouders stellen. Op vrijdag moet de verkoop van een deel van de Nederlandse activiteiten aan Deutsche Bank worden voltooid. Dit was de voorwaarde van de Europese Commissie voor overname van ABN Amro.

Fortis zei gisteren niet dat de publicatie van de resultaten over het derde kwartaal, gepland voor 3 november, zal worden vervroegd. Als antwoord op de vraag hoe groot de verliezen op de beleggingsportefeuille in het derde kwartaal zullen uitvallen, zei Verwilst dat niemand dat weet.

Met nog twee werkdagen te gaan is dat geen opwekkend antwoord. Enkele fameuze speculanten op koersdalingen zitten Fortis op de hielen. Een van de zes geldbeheerders die gisteren bij de Belgische beurswaakhond meldden dat zij per saldo Fortis-aandelen hebben verkocht is de firma Kynikos, een Amerikaanse specialist. James Chanos van Kynikos was de eerste geldbeheerder die begin 2000 in de gaten had dat het energiebedrijf Enron een kaartenhuis was. Hij speculeerde op een koersval en won een fortuin toen Enron eind 2001 op de fles ging.

Tegenover de speculanten staan politici en centrale banken. Zij moeten Fortis’ spaarders én het financiële bestel beschermen. De centrale banken kijken dagelijks over de schouder van Fortis mee.

Nu geldt: elk dag telt. Trekken professionele partijen, van hedgefondsen tot grote bedrijven, hun deposito’s terug of weigeren zij opeens hun leningen aan Fortis te verlengen? Gaat het de kant op van de Britse spaarbank Northern Rock, waar halfbakken garanties van de Britse regering aan spaarders vorig jaar eerder meer dan minder onrust veroorzaakten?

Of gaat het zoals bij diverse Amerikaanse banken, waar een koersval tot onherstelbaar vertrouwensverlies leidde bij professionele financiers die aan die banken grote bedragen hadden toevertrouwd. Zij haakten af, de banken sneefden of werden gered.

Fortis’ koersval van gisteren doorkruist de overlevingsstrategie. De rampenplannen in Amsterdam, Den Haag en Brussel liggen klaar. Vorig jaar hebben De Nederlandsche Bank en het ministerie van Financiën al een crisisoefening gedaan. Dit jaar volgden de twee centrale banken samen. In 2006 hebben zij afspraken gemaakt: wie doet wat bij een crisis bij Fortis of ING. Bij Fortis, met hoofdkantoor in Brussel, zijn de Belgen de leidende partij.