De lange arm van de Raad van State

Meestal zegt het kabinet dat het “geen behoefte” heeft aan een motie en “ontraadt” het de Kamer in te stemmen. Maar deze week nam een CDA-parlementariër deze rol over. Van Haersma Buma vroeg uitstel van behandeling van een wetsontwerp over de reorganisatie van de Raad van State om coalitiegenoot PvdA “de gelegenheid te geven beide

Meestal zegt het kabinet dat het “geen behoefte” heeft aan een motie en “ontraadt” het de Kamer in te stemmen. Maar deze week nam een CDA-parlementariër deze rol over. Van Haersma Buma vroeg uitstel van behandeling van een wetsontwerp over de reorganisatie van de Raad van State om coalitiegenoot PvdA “de gelegenheid te geven beide amendementen in te trekken”. Waarna hij met een stalen gezicht in de bankjes ging zitten. Een parlementaire oorvijg die de prijs voor de ‘uitspraak van de week’ krijgt.

Meestal vechten coalitiefracties hun ruzies stil uit. Maar nu dus even niet. PvdA’er Aleid Wolfsen had in februari de euvele moed om met oppositiepartij VVD voor te stellen dubbelbenoemingen, als adviseur en bestuursrechter, bij de Raad van State voortaan onmogelijk te maken. Dat roept volgens PvdA en VVD namelijk de schijn van partijdigheid op. De burger kan zich oneerlijk behandeld voelen als de bestuursrechter in Den Haag wetten toepast waar hij als adviseur aan heeft meegeschreven. De Staatsraden moeten zich dan ‘verschonen’ - ze trekken zich terug en de zaak wordt overgedaan door anderen. Onlangs gebeurde dat bij geschillen over de mosselvisserij en toepassing van de ammoniakrichtlijn.

Wolfsen is een oud-rechter die zoiets uit de grond van z’n hart niet vond kunnen. Ook SP’er Jan de Wit, advocaat van beroep, wil dat de Kamer ingrijpt. Met de VVD hebben zij een meerderheid. Het Europese Hof voor de Rechten van de Mens heeft al eerder kritisch over deze vermenging van bestuur en rechtspraak geoordeeld. Vandaar ook het wetsvoorstel, dat de Raad van State reorganiseert in twee aparte afdelingen, maar wel de mogelijkheid van dubbelbenoemingen wil openhouden. Het CDA vindt dat genoeg, net als de Christen Unie en de Raad van State zelf, waar het CDA zelf stevig in is vertegenwoordigd. (Het wetsvoorstel is te vinden op de site van het parlement bij de database Parlando onder nummer 30585. Deeplinken kan helaas niet.)

En zo wist Van Haersma Buma, zelf oud stafjurist van de Raad van State, met steun van de Christen Unie de behandeling van het wetsvoorstel van de agenda af te krijgen. Waarna minister Hirsch Ballin (CDA), oud lid van de Raad van State, donderdagmiddag vrij kreeg. Een halve middag vergadertijd van de Kamer ging aldus verloren. De opvolger van Wolfsen in de PvdA-fractie, Ton Heerts bleef bij dit ordedebatje stil in zijn bankje zitten. Laetitia Griffith (VVD) was furieus. Vooral door het ongegeneerde vertoon van macht door het CDA.

Zou Ton Heerts, die als oud-marechaussee vast wel eens in de houding heeft gestaan, wel de moed hebben om aan een eeuwenoud Hoog College van Staat te sleutelen? De Raad mocht zelf het kabinet adviseren over de amendementen waarin de Kamer de macht van de Raad aan banden wilde leggen. Geheel voorspelbaar zeggen de staatsraden daar dat ,,op grond van de jurisprudentie van het EHRM het enkele feit van de dubbelbenoeming niet de schijn van partijdigheid aan de kant van de rechter oproept”.

Dat is mooi juridisch en onaangedaan geredeneerd. Maar is Europese jurisprudentie niet een wat mager agument om de “schijnbare partijdigheid” van de wetgevingsadviseur annex bestuursrechter weg te poetsen? Is dit ook geen maatschappelijke en dus politieke afweging? De kwestie is dus: laat Heerts zich preventief door de CDA-fractie wegsturen of verdedigt hij het PvdA-standpunt in de Kamer? Daarna kan het kabinet zich dan uitspreken.

Politiek - het is geven en nemen, maar elkaar ongewenste moties uit de handen proberen te rukken komt onder parlementariërs toch maar zelden voor.

Reageren? Nuanceren en argumenteren zijn verplicht. Volledige naamsvermelding.