Harry Mulisch: ?Waar ik kom gaat de zon schijnen?

Aanvankelijk ging de roman Twee vrouwen gewoon over een man een een vrouw, blijkt uit een studiereis van, met en naar Harry Mulisch. Waarbij ook nog een park in Nice even naar hem werd vernoemd.

Het officieuze Mulisch Parkje in Nice. Foto Chris van Houts Nice sept 2008, Harry Mulisch onthult naambordje, mbv Philip Freriks (ambassadeur van de CPNB-actie "Nederland Leest"). Mulisch' boek "Twee Vrouwen" speelt zich voor een belangrijk deel af rond dit park in Nice, en wordt in oktober 2008 in eeen oplage van ruim 900.000 verspreid.
Het officieuze Mulisch Parkje in Nice. Foto Chris van Houts Nice sept 2008, Harry Mulisch onthult naambordje, mbv Philip Freriks (ambassadeur van de CPNB-actie "Nederland Leest"). Mulisch' boek "Twee Vrouwen" speelt zich voor een belangrijk deel af rond dit park in Nice, en wordt in oktober 2008 in eeen oplage van ruim 900.000 verspreid. HOUTS, CHRIS VAN

De Mistral blaast hard door de grijze haren van de schrijver als hij het parkje aan zee betreedt. Hij wijst naar de platanen: „Het lijken bomen, maar het is literatuur geworden.” Wanneer hij stilhoudt voor het beeld van de drie gratiën schuiven de wolken even opzij. „Kijk, waar ik kom, begint de zon te schijnen.”

33 jaar („mooi getal, toch?”) nadat Harry Mulisch het openingshoofdstuk van de roman Twee vrouwen situeerde in de Jardin Albert I, is hij terug in Nice. De roman staat centraal in de manifestatie Nederland Leest, die volgende maand begint. Dan zullen er bijna een miljoen gratis exemplaren van het boek worden verspreid onder bezoekers van bibliotheken. Voor de Stichting CPNB was het aanleiding Mulisch naar Nice te halen, in gezelschap van een kluitje deskundigen en een dozijn journalisten.

De 81-jarige schrijver zelf toonde zich, in weerwil van zijn faam, herhaaldelijk opgetogen over het grote gezelschap dat met hem naar het decor van zijn boek was gereisd. „Het is toch niet te geloven hoe je op een zolderkamer een boek kunt zitten schrijven en dan jaren later gebeurt dit.”

Het gezelschap krijgt van Onno Blom, die het manuscript van Twee vrouwen onderzocht, te horen dat Mulisch aanvankelijk van plan was te schrijven over een liefde tussen een man en een vrouw, onder de titel Het afwezige kind, maar langs heteroseksuele lijnen „kwam hij er niet uit”. Bovendien vond hij de titel te expliciet. „Toen dacht ik aan Drie vrouwen van Robert Musil. Zijn naam is toch al bijna een anagram van de mijne.”

Twee vrouwen leverde Mulisch bij verschijnen een reeks boze reacties op, vooral van feministes die meenden dat de macho Mulisch er met hún thema, de lesbische liefde, vandoor was gegaan. De schrijver zelf zei zich de provocatie nooit bewust te zijn geweest. „Voor mij is het altijd helemaal literair geweest, nooit sociaal.”

Het is ongetwijfeld juist die sociale component van het boek geweest die de CPNB ertoe heeft verleid het voor de actie uit te kiezen. Mulisch heeft voor de trip geen letter van het boek herlezen: „Ik weet wat erin staat. Je stelt je toch ook niet aan je eigen dochter voor?”

Het park is in de tussenliggende jaren flink veranderd. In zijn roman schrijft Mulisch: „De branding is niet meer hoorbaar en er hangt een gefilterde stilte die zich elke middag vult met oude dames en heren uit alle delen van de wereld.” Inmiddels is vooral het rondom het park razende verkeer hoorbaar. De ouden van dagen zijn goeddeels verdrongen door daklozen en op weg naar het beeld van de drie gratiën passeert Mulisch een grote witte zeecontainer. „Wat daar nu weer inzit? Misschien wel dooie Chinezen.”

Eenmaal aan de voet van het beeld wordt Mulisch toegesproken door de Nederlandse consul, Peter van Zanden en mag de schrijver de zwarte doek wegrekken waarachter een provisorisch straatnaambordje schuil blijkt te gaan: ‘Jardin Harry Mulisch, écrivain néérlandais, auteur du roman Deux Femmes, livre chosi pour la campagne Nederland Leest (la Hollande Bouquine).’

Verrast door dat eerbetoon is de schrijver niet, zegt hij even later: „Nee joh, ik had die zwarte lap allang zien hangen.”

Nederland leest begint 17/10www.nederlandleest.nl