De rolstoelen worden weer opgeborgen

Onder het motto ‘integratie en gelijkheid’ stond Peking twaalf dagen lang in het teken van gehandicapten. Hun imago is verbeterd in China. „Maar de dagelijkse werkelijkheid is anders.”

In de souvenirshop op het olympische terrein staat vrijwilliger Wang Qing mascottes in te pakken. De schappen zijn zo goed als leeg maar ook de overgebleven paraplu’s, T-shirts en horloges gaan grif over de toonbank. „Ik heb twee weken tien uur per dag gewerkt” zegt Wang. „Ik ben moe, maar ook heel voldaan en tevreden.”

Ook op de voorlaatste avond van de Paralympische Spelen zijn duizenden mensen naar het olympische terrein gekomen. Ze eten een hamburger of gaan op de foto voor het felrode stadion waar hoog boven het stalen vlechtwerk de vlam nog één etmaal zal branden. Als de Olympische Spelen waren bedoeld om meer begrip voor China te kweken, dan zijn de Paralympische Spelen het vehikel om de Chinese bevolking bewust te maken van de fysieke en vooral mentale kracht van gehandicapten.

Onder het motto ‘integratie en gelijkheid’ stond Peking de afgelopen twaalf dagen in het teken van gehandicapten. De hypermoderne metro werd voorzien van liften en er reden aangepaste bussen en taxi’s rond.

Sommige toeristische attracties, zoals de Verboden Stad en een aantal winkelcentra, waren tijdelijk rolstoelvriendelijk gemaakt. Winkelpersoneel, buurtwachten en vrijwilligers waren getraind om gehandicapten vriendelijk maar niet betuttelend te woord te staan. Duizenden vrijwilligers leerden gebarentaal om doofstommen de weg te wijzen. De Paralympics trokken dagelijks honderden miljoenen televisiekijkers en meer dan een miljoen bezoekers kwamen naar de stadions.

De gepensioneerde ambtenaar Zhang Qiao (56) is zichtbaar geëmotioneerd. Hij pakt een zakdoekje uit zijn geruite tasje als de Chinese 4 x 100 meter estafetteploeg voor slechtzienden op het podium stapt en het Chinese volkslied wordt gespeeld.

„Door de Paralympische Spelen is het imago van invaliden in China enorm verbeterd. Mindervaliden werden gezien als hulpbehoevenden die geen bijdrage konden leveren aan de samenleving. Maar door de Spelen blijkt dat ze niet zielig zijn. Sterker nog, wij gezonde mensen kunnen een voorbeeld nemen aan hun veerkracht en doorzettingsvermogen.”

Zhang refereert aan het verhaal van de nobele soldaat Lei Feng die door Mao Zedong als voorbeeld werd gesteld vanwege zijn onbaatzuchtigheid. Zhang vertelt dat hij als kind werd opgevoed met morele waarden als compassie en medemenselijkheid. Maar het gedachtegoed van Lei Feng, de Che Guevara van de Chinese communistische partij, verdween toen Deng Xiaoping de opendeur politiek predikte en ideologie plaatsmaakte voor een egoïstische graaicultuur waarbij de zwakkeren in de samenleving steeds meer in de verdrukking raakten.

Zhang: „Na de aardbeving in Sichuan, en ook nu weer tijdens de Paralympische Spelen, hoor ik steeds meer ouderen in mijn omgeving Lei Feng noemen. Dat is hoopgevend.”

Volgens Marry Zheng, een vloeiend Engels sprekende student communicatie, is er nog een andere reden voor de populariteit van de Paralympics. „De mensen vinden het gewoon leuk om naar de stadions te komen. Niet zozeer om naar gehandicaptensport te kijken, maar om de sfeer te proeven en erbij te horen. En natuurlijk zijn ze onder de indruk van de moed en de openheid waarmee mensen met geamputeerde ledematen of andere handicaps sport bedrijven. Plotseling hoeft niemand zijn hoofd meer af te wenden. Het is een soort bevrijding.”

Of die nieuwe openheid ook zal leiden tot integratie en sociale acceptatie moet de toekomst uitwijzen. Feit is wel dat gehandicaptensport overal ter wereld aan populariteit heeft gewonnen. En met atleet Oscar Pistorius, tennisster Ester Vergeer en zwemsters Natalie Du Toit en Erin Popovich eigen helden heeft gekregen die internationaal tot de verbeelding spreken.

Vertrekkend chef de mission Thea Limbach toonde zich in Peking zeer tevreden met de prestaties van de Nederlanders. „Met het behalen van vijf gouden, tien zilveren en zeven bronzen medailles is de doelstelling van Nederland om bij de beste 25 landen te horen, gehaald”, concludeerde Limbach. China domineerde, net als vier jaar geleden, het medailleklassement. Het gastland veroverde 207 medailles, waarvan 87 gouden. Groot-Brittannië, nummer twee in de medaillespiegel, won nog niet de helft van de koploper: 102 medailles, waarvan 42 gouden.

Vanavond om acht uur Chinese tijd zal het gastland tijdens de sluitingsceremonie de olympische vlam overgedragen aan Londen, waar in 2012 zowel de Olympische als de Paralympische Spelen worden gehouden. Daarmee keert de Paralympische beweging terug naar het land waar neuroloog Sir Ludwig Guttman in 1948 de eerste Spelen voor rolstoelers in het Stoke Mandeville ziekenhuis in Londen organiseerde.

Eind september zal de Chinese president Hu Jintao zowel de paralympische als olympische medaillewinnaars ontvangen in de Grote Hal van het Volk. Onder wie de winnares van het eerste Chinese goud, pistoolschutter Lin Haiyan. Zij nam twee jaar lang onbetaald verlof als marketingleider bij een cosmeticafirma om zich te melden voor een trainingskamp in Kunming, waar de schutters zes uur per dag trainden om goud voor China te behalen.

Voor haar opoffering ontving Lin Haiyan een vergoeding van slechts 1 euro per dag. De supersonische rolstoel die haar voor het evenement ter beschikking werd gesteld, moet ze volgende week gewoon weer inleveren. „De Paralympische Spelen waren een droom”, zegt de pistoolschutter terugkijkend. „Maar de dagelijkse werkelijkheid is toch een tikkeltje anders.”