Koningin: economie staat er vrij goed voor

De gouden koets, vanmiddag om 13.15 uur op weg van Paleis Noordeinde naar de Ridderzaal , ter hoogte van het Mauritshuis. Foto Roel Rozenburg Den Haag : 16.9.2008 Prinsjesdag 2008.© foto Roel Rozenburg
De gouden koets, vanmiddag om 13.15 uur op weg van Paleis Noordeinde naar de Ridderzaal , ter hoogte van het Mauritshuis. Foto Roel Rozenburg Den Haag : 16.9.2008 Prinsjesdag 2008.© foto Roel Rozenburg Rozenburg, Roel

Nederland kan zelfbewust inspelen op de hoge eisen die aan het land worden gesteld. De economie staat er „relatief goed voor”. Dat heeft koningin Beatrix vanmiddag gezegd in de Troonrede die zij uitsprak bij de opening van de Staten-Generaal. Het kabinet-Balkenende IV (CDA, PvdA, ChristenUnie) presenteerde vandaag de begroting voor 2009. Hoofdpunten zijn een pakket lastenverlichtingen van 2,5 miljard euro. Uitkeringsgerechtigden en 65-plussers met een klein pensioen gaan er iets in koopkracht op achteruit; de beroepsbevolking ziet de koopkracht juist toenemen. De begroting heeft een positief saldo van 1,2 procent van het bruto binnenlands product. De hogere aardgasbaten, volgend jaar naar schatting 14 miljard euro, dragen daar in belangrijke mate aan bij.

De Raad van State, het belangrijkste adviesorgaan van de regering, bekritiseert de kabinetsplannen. Het kabinet houdt onvoldoende rekening met de afnemende conjunctuur, de vergrijzende bevolking en de financiële instabiliteit die zich wereldwijd aftekent. Volgens de Raad is een „grotere behoedzaamheid nodig dan waarvan de Miljoenennota 2009 blijk geeft”. Het zal, schrijft de Raad „een zware opgave zijn om blijvend de beoogde 2 procent economische groei te realiseren” die het kabinet aanhoudt bij het vaststellen van de begroting. Ook leunt het kabinet te sterk op de volgens de Raad stijgende aardgasprijzen. „Door deze stijging vertekenen de – tijdelijke – gasbaten in steeds sterkere mate het beeld van de overheidsfinanciën en de houdbaarheid ervan.”

De grootste oppositiepartij, de SP, vindt dat het kabinet een mooiere voorstelling van zaken geeft dan door de cijfers gerechtvaardigd. Kwetsbare groepen worden te weinig ontzien. De partij hekelt de bezuinigingen op de AWBZ en het afschaffen van de aftrekmogelijkheid van bijzondere ziektekosten.

De VVD ziet de overheidsuitgaven stijgen, terwijl burgers hun koopkracht nauwelijks behouden: „Het is bizar om te zien hoe de overheid zich als een Holle Bolle Gijs zit vol te eten terwijl de Nederlandse burger daar hongerig naar staat te kijken.”

De PVV noemt de Miljoenennota onder de maat. Er gaat volgens de partij te veel geld naar de Vogelaarwijken en asielzoekers. GroenLinks verwijt de regering gebroken beloftes over milieu en minstbedeelden: „Hulpbehoevenden en jongeren leggen het af tegen klachten over files, belastingdruk en onfatsoen.”

De regeringspartijen tonen zich in grote lijnen tevreden met de begroting. Het CDA zegt „een positief gevoel” te hebben; de PvdA karakteriseert de plannen als „solide en solidair”. De ChristenUnie is positief maar wil wel meer aandacht voor „mensen die steeds hun rechten opeisen zonder de beseffen dat er ook plichten bij horen. De samenleving is er rijp voor.”

De sociale partners zijn positief over de kabinetsplannen.

[Vervolg Prinsjesdag: pagina 3]

Prinsjesdag

Bonden wachten nog met looneis

[Vervolg van pagina 1] Zij zijn blij dat het kabinet gehoor heeft gegeven aan hun gezamenlijke pleidooi om af te zien van verhoging van de btw.

Wel vinden de vakcentrales het fundamenteel verkeerd dat het kabinet de WW-premie alleen wil verlagen als de vakbeweging meewerkt aan loonmatiging. Volgens de vakcentrales hoort het andersom te gaan: de bonden stellen hun looneisen vast op basis van de kabinetsplannen. Traditioneel doen zij dat aan de vooravond van Prinsjesdag, maar dit jaar hebben zij met die gewoonte gebroken.

FNV en CNV wachten met het vaststellen van hun looneisen totdat duidelijk is of het kabinet de WW-premie gaat verlagen. Naar verwachting komt hier bij het Najaarsoverleg, eind deze maand of begin oktober, duidelijkheid over.

FNV en CNV maken zich verder zorgen over de inkomens van ouderen en mensen met een uitkering. Ze hopen dat de Kamer de komende dagen met voorstellen komt om de koopkracht van deze groepen te repareren.

De ondernemersorganisaties VNO-NCW, MKB-Nederland en LTO Nederland vinden dat het kabinet een „verstandige koers vaart” door de financiële lasten van het bedrijfsleven te verlichten, maar zij vinden dat er meer moet worden gedaan om ook de administratieve lasten te verminderen. Zij spreken van een „de wurgende vergunningen- en regelcultuur”.

Verschillende belangenorganisaties reageerden vandaag op de kabinetsplannen. Er is met name veel kritiek op (het gebrek aan) ambities om het klimaat te verbeteren. Het Wereld Natuur Fonds spreekt van „een schrijnend gebrek aan concrete maatregelen”. Volgens Stichting Natuur en Milieu is het kabinet „volstrekt niet doordrongen van de urgentie van de milieuproblematiek”.

Volgens de Rabobank naderen de overheidsfinanciën de gevarenzone. Economen van de bank twijfelen eraan of het begrotingsbeleid van het huidige kabinet voldoende solide is.

„Dat het voor het oog allemaal wel meevalt, heeft te maken met de forse greep die de regering doet uit de pot van de aardgasinkomsten”, stellen de bankiers. Dit is volgens de Rabobank ongewenst beleid en pleit er daarom voor de aardgasbaten volledig uit de begroting te houden.