Magische en alledaagse circusfilm

Regisseur Eugenie Jansen lapt in Calimucho alle wetten aan haar laars die bepalen wat we van films verwachten.

Het is echt gebeurd en ook helemaal geregisseerd.

Achter de schermen bij Circus Harlekino in de docufictie Calimucho Achter de schermen bij Circus Harlekino. ==== scene uit de film Calimucho (2008) FOTO: A-Film
Achter de schermen bij Circus Harlekino in de docufictie Calimucho Achter de schermen bij Circus Harlekino. ==== scene uit de film Calimucho (2008) FOTO: A-Film A-Film

Komt dat zien! Calimucho is een film die eigenlijk door een spreekstalmeester ingeluid moet worden. Hedenavond: Circus Eugenie Jansen met een wonderbaarlijke mix van feit en fictie, fantasie en waargebeurde verzinsels in de piste van Circus Harlekino. Echt gebeurd en helemaal geregisseerd en niemand ziet het verschil. Leve de contradictie!

Met haar nieuwe film Calimucho is regisseuse Eugenie Jansen (1965) een filmgoochelaar die ons een illusie voorschotelt terwijl we denken dat het de werkelijkheid is. Of is het toch andersom? Ze neemt ons mee naar een van die wanhopig verlopen familiecircussen en tovert daar een verzonnen verhaal tevoorschijn.

Over Dicky, de dochter van de directeur, die na de dood van haar zus met haar zwager Willy is gaan samenleven en een moeder voor zijn zoontje Timo is geworden. Dicky’s dilemma is even simpel als herkenbaar. Moet zij kiezen voor de plicht en deze enorme circusfamilie bij elkaar houden? Of volgt zij haar hart en het avontuur met de Tunesische tentenbouwer Tarek?

Het eerste wat aan Calimucho opvalt is de virtuoze manier waarop Jansen (en haar cameraman Adri Schrover en editor Patrick Minks) de film eruit laat zien alsof ze zomaar op een vrijdagmiddag even langs kwam om maar wat te filmen. Maar steeds net als de dresseur haar hondjes uitlaat of als de lama bij het avondgebed van de terreinknechten de indruk krijgt dat hij Allah is.

Jansen lapt in Calimucho alle wetten aan haar laars die bepalen wat we van films verwachten. Speelfilm, documentaire, dat zij alles kan maken heeft ze met haar eerdere werk Tussenland (2002, meer speelfilm) en Voorland (2005, meer documentaire) al bewezen.

Toon en ritme zijn laconiek en loom. Haar beelden getuigen van een onderkoeld gevoel voor humor. Elegant scheert Calimucho langs de clichés van de circusfilm en speelt ermee. Maar tegelijkertijd heeft deze bedrieglijk eenvoudige docufictie (verzonnen gebeurtenissen in een echte setting) de allure van een Griekse tragedie.

In de arena van Circus Harlekino is Dicky een Antigone die moet kiezen tussen de wetten van de circusstaat en die van haar hart, als iemand die op het dunne koord tussen privé en publiek balanceert. Genadeloos en tegelijk respectvol registreert de camera het kippenvel en de zweetdruppeltjes die uit haar poriën parelen, als Willy messen op haar afgooit, die in het houten schot achter haar blijven steken. Dichter bij het leven kun je niet komen.

En dan is er nog de hyperwerkelijkheid van het circusorkest. Als een Grieks koor met valse snaren en ontstemd harmonium bezingen en becommentariëren vader en zonen Huppertz wat we zien.

En soms ook juist wat we niet zien. En toch blijft alles echt, een realisme dat tegelijkertijd magisch en alledaags is.

Natuurlijk is dit de film die over twee weken het Nederlands Film Festival had moeten openen in plaats van Het echte leven van Robert Jan Westdijk. Want als we het over authenticiteit hebben, dan is Calimucho pas je ware.

Calimucho

Regie: Eugenie Jansen. Met: Dicky Kilian, Willy Soeurt, Peter Verberk, Tarek Hannoudi. In: 8 filmtheaters. *****