Dit is een artikel uit het NRC-archief De artikelen in het archief zijn met behulp van geautomatiseerde technieken voorzien van metadata die de inhoud beschrijven. De resultaten van deze technieken zijn niet altijd correct, we werken aan verbetering. Meer informatie.
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Wonen

Alleen voor een slang mag je je huis nog in

Bewoners van panden aan de Vijzelgracht in het centrum van Amsterdam moesten gisteren in allerijl hun huis verlaten. Oorzaak: weer lekkage bij de Noord-Zuidlijn in aanbouw.

Een hoekhuis aan de Vijzelgracht in Amsterdam is een paar centimeter naar voren gezakt. De voordeur kan niet meer open, dus moet de bewoner via een ladder naar binnen om spullen op te halen. Foto Bram Budel Onieuw verzakkingen aan Vijzelgracht door werkzaamheden Noord-Zuid metrolijn. De bewoner van nr4 mag even naar binnen om een tas met spullen op te halen, de voordeur kan helaas niet meer open dus moet het via een ladder, het hoekhuis is in zijn geheel een paar cm naar voren gekanteld. De werkzaamheden waren net weer hervat na een eerdere verzakking 3 maanden geleden. FOTO: BRAM BUDEL
Een hoekhuis aan de Vijzelgracht in Amsterdam is een paar centimeter naar voren gezakt. De voordeur kan niet meer open, dus moet de bewoner via een ladder naar binnen om spullen op te halen. Foto Bram Budel Onieuw verzakkingen aan Vijzelgracht door werkzaamheden Noord-Zuid metrolijn. De bewoner van nr4 mag even naar binnen om een tas met spullen op te halen, de voordeur kan helaas niet meer open dus moet het via een ladder, het hoekhuis is in zijn geheel een paar cm naar voren gekanteld. De werkzaamheden waren net weer hervat na een eerdere verzakking 3 maanden geleden. FOTO: BRAM BUDEL Budel, Bram

Bij een rood-wit afscheidingslint over de Amsterdamse Vijzelgracht staat een langharige man, die in het Engels dringend inpraat op een ambtenaar van Bouw- en Woningtoezicht. „Ik moet mijn chequeboek halen, de kooi voor mijn gewonde kat en mijn slang.” Hij wijst in de verte op het pand waar hij woont: „Ik moet erin!”

- „U kunt er niet in, het is te gevaarlijk. Ìk ga naar binnen.”

- „Neemt u de slang mee?”

- „Eeeh, hoe groot is de slang?”

- „Het is een boa constrictor van anderhalve meter en alleen ik kan hem veilig meenemen.”

- „Komt u dan maar.”

De man, die zich Soma noemt, behoort tot de tientallen bewoners van zes panden aan de Vijzelgracht die gisteravond van de brandweer in allerijl hun woning moesten verlaten. Door een lek in een diepwand van de bouwput van de Noord-Zuidlijn zijn de panden gaan verzakken. Vanmorgen om half zeven is het lekken gestopt, meldt het Projectbureau Noord/Zuidlijn, dat geen mededelingen doet over de oorzaak van de lekkage.

De bewoners, die de nacht hebben doorgebracht bij vrienden of in een hotel, kunnen hun huis voorlopig niet in. „Het blok buigt wat voorover naar de bouwput”, zegt een ambtenaar van Bouw- en Woningtoezicht. In een zijstraat is te zien dat het blok een beetje is losgeraakt van een belendend pand; de regenpijp is geknapt. De omvang van de schade wordt nog onderzocht.

„Hoe ziet het huis eruit?”, vraagt bewoner Jan Paul van de Velden aan de ambtenaar die net in zijn woning is geweest. Eén scheur van vijf of zes millimeter, antwoordt de ambtenaar. „Voor de rest lijkt het mee te vallen. Het pand is in zijn geheel naar voren gaan hellen.”

Van de Velden wijst op zijn hondje en zegt: „Het belangrijkst is dat we hem hebben.”

Toen Van de Velden gisteravond naar huis kwam, mocht hij zijn woning niet meer binnen en moest hij zijn Jack Russell achterlaten. Vanmorgen hebben gemeentewerkers het dier uit het huis gehaald. Via een raam op een bovenverdieping, want de voordeur kan niet meer open.

De werkzaamheden aan het metrostation op de Vijzelgracht zijn afgelopen week hervat, na maanden te hebben stilgelegen. In juni raakten vier panden die een blok verder liggen aan de Vijzelgracht zwaar beschadigd. Ook dat kwam door een lekkage in een betonnen wand in de bouwput van het toekomstige metrostation. Grondwater en zand spoelden weg, waardoor het blok ruim vijftien centimeter zakte.

Het was niet voor het eerst dat het bouwproject vertraging opliep. Aanvankelijk zou de metrolijn, die dwars door het historisch centrum van Amsterdam zal worden geboord, in 2011 klaar zijn. De verwachting is nu dat de lijn op z’n vroegst in 2015 kan worden geopend. De kosten zijn opgelopen tot ruim 2 miljard euro, terwijl de gemeenteraad in 2002 definitief instemde met de aanleg voor 1,4 miljard euro. Ter vergelijking: de aanleg van de Betuwelijn kostte circa 4,7 miljard euro.

De Noord-Zuidlijn is een uniek bouwproject: groot, duur en ingewikkeld. Want hoe bouw je een metrolijn door een historisch stadscentrum, dat ook nog eens is gebouwd op palen die op zandlagen steunen? Directeur Jack Amesz van het Centrum voor Ondergronds Bouwen: „Als je in Nederland ondergronds bouwt, bouw je én onder de grond én onder water. Dat maakt het zo moeilijk. Als je diep in de grond een ruimte maakt, kan het grondwater weglekken, waardoor het waterpeil zakt en huizen op lange termijn verzakken.” Erger, zegt Amesz, is het als het grondwater grond- en zanddeeltjes meevoert, waardoor er een holle ruimte in de grond ontstaat. „Dan kunnen huizen snel verzakken. De Noord/Zuidlijn heeft een monitorsysteem dat goed werkt. Maar als verzakkingen zich door zo’n holle ruimte snel voordoen, is er heel weinig tijd om in te grijpen.”

Buurtbewoners maken zich zorgen. „We beginnen steeds meer te beseffen het heel experimenteel en gruwelijk gecompliceerd is wat Amsterdam aan het doen is”, zegt buurtbewoner J. Monasso van de werkgroep Overlast Vijzelgracht. „Hele blokken die verzakken, dat is ongekend. Voor de bewoners is het een drama.”

Bewoner Soma – „I am a bestselling author” – zou morgen bij zijn dochter in Spanje zijn, die gaat bevallen. „Dat betekent dat ik vandaag moet vliegen, maar ik betwijfel of ik wel weg kan gaan.”