Queeste naar de 14de bruid

Koning Mswati III van Swaziland sluit vandaag de feesten af rond de verkiezing van zijn 14de echtgenote.

De duizenden maagden dansen de traditionele vruchtbaarheidsdans voor koning Mswati III van Swaziland.Foto AFP ==== Leader of the maidens dances in front of King Mswati III and his delegates during an annual traditional reed dance at Ludzidzini palace outside the capital Mbabanein on September 1, 2008. The final day of the annual dance attracted a record 70,000 girls, some of them as young as six years of age. The ceremony has a more serious mission -- to draw attention to AIDS and encourage abstinence among young women, in a small southern African nation ravaged by AIDS and poverty. AFP PHOTO/PABALLO THEKISO
De duizenden maagden dansen de traditionele vruchtbaarheidsdans voor koning Mswati III van Swaziland.Foto AFP ==== Leader of the maidens dances in front of King Mswati III and his delegates during an annual traditional reed dance at Ludzidzini palace outside the capital Mbabanein on September 1, 2008. The final day of the annual dance attracted a record 70,000 girls, some of them as young as six years of age. The ceremony has a more serious mission -- to draw attention to AIDS and encourage abstinence among young women, in a small southern African nation ravaged by AIDS and poverty. AFP PHOTO/PABALLO THEKISO AFP

Duizenden schone maagden, tientallen BMW’s en nieuwe kleren uit Dubai. Koning Mswati III, de laatste absolute monarch van Afrika, viert vandaag een drievoudig feestje. Het is veertig jaar geleden dat Swaziland onafhankelijk werd van Groot-Brittannië en de koning is zelf veertig jaar geworden, ‘40-40’. Ter vergroting van de feestvreugde wordt het presidentiële paleis in Ludzidzini vandaag gevuld met massa’s maagden die deze week meededen aan de Umhlanga, de traditionele vruchtbaarheidsdans waarbij de koning een nieuwe bruid mag kiezen. Maar het feest wordt overschaduwd door iets ongebruikelijks in het staatje tussen Zuid-Afrika en Mozambique: protesten en de roep om democratisering.

Duizenden verarmde inwoners van Swaziland gingen de afgelopen dagen de straat op om te demonstreren tegen wat zij zien als koninklijke geldverkwisting. Het kwam zelfs tot vechtpartijen met de politie. Verontwaardigde vrouwen van een aidsbestrijdingsorganisatie riepen dat het geld beter besteed kan worden aan voorbehoedsmiddelen en aidsremmers in het land met het hoogste percentage hiv-patiënten ter wereld. En trouwens, het vieren van polygamie is in dit verband sowieso niet echt bevorderlijk. In één ruk door klonk het om democratische hervormingen.

Hoe anders zag Swaziland er afgelopen maandag uit. In het aandachtige aanzien van koning Mswati III dansten duizenden maagden met ontblote borsten de Umhlanga, zoals de traditionele ‘dans met het riet’ heet in het Swazi. Van het riet, door de maagden zelf gesneden in de moerassen van de koninklijke Ezulwini Vallei, worden windschermen gevlochten voor de kraal van de moeder van de koning. Een eerbetoon aan de ‘Grote zij-olifant’, de Ndlovukati, die volgens traditie regeert samen met haar zoon.

Bovenal is de Umhlanga een eerbetoon aan de almacht van de alleenheerser over de vrouwen in zijn koninkrijk. Mswati III mag – hij móét niet – een van de maagden uitkiezen als zijn nieuwe echtgenote. Het is al drie jaar geleden dat de koning zijn dertiende echtgenote koos dus het wordt wel weer eens tijd.

De dans vormt een afleiding van de alledaagse armoe, de vrouwen waarderen over het algemeen het feit dat zij, ongeacht herkomst, voor eventjes gelijkwaardig zijn. Iedereen kan dromen van een toekomst aan het hof.

Koning Mswati III is volgens het Amerikaanse tijdschrift Forbes de rijkste vorst in Afrika en de op veertien na rijkste vorst ter wereld – één plaatsje achter koningin Beatrix. Speciaal voor deze week zijn 41 BMW’s ingezet en op 15 augustus vlogen de koning en acht van zijn vrouwen naar het Midden-Oosten om kleding te kopen voor deze bijzondere gelegenheid.

Maar in de ogen van veel verarmde inwoners van Swaziland staat ‘40-40’ voor iets heel anders dan gedenkwaardige jubilea: van alle volwassenen is circa 40 procent besmet met hiv/aids. Bovendien is de gemiddelde levensverwachting in Swaziland door de gezondheidscrisis onlangs gedaald tot beneden de 40.

Mswati had toch al niet zo’n beste reputatie als voorbeeldvorst: in 2001 voerde hij ter voorkoming van hiv-besmettingen een seksverbod in voor minderjarigen om, voordat hij de maatregel in 2005 weer afschafte, een handvol vrouwen de trouwen onder wie een 16-jarige oud-finaliste van de Miss Swaziland-verkiezingen.

In Swaziland is de koning de wetgevende, uitvoerende en controlerende macht ineen sinds Mswati’s vader, koning Sobhuza II, begin jaren zeventig per decreet de grondwet afschafte. In 2006 werd een nieuwe constitutie aangenomen maar in de praktijk is van democratisering niets terechtgekomen.

Koning Mswati III zal, als hij vandaag al dan niet zijn veertiende vrouw kiest, zich verbazen over de houding van zijn volk. Zo veel vrouwen heeft hij immers niet. Zijn vader had er bij zijn dood in 1982 meer dan zeventig.

Mark Schenkel