Over kernenergie valt te praten

Kernenergie is terug in het politieke debat. Het CDA is voorstander en ook bij de SP is het onderwerp inmiddels ‘bespreekbaar’.

Er mocht geen koe meer in de wei en geen spinazie naar de winkels. Op 2 mei 1986 bereikte het politieke en maatschappelijke draagvlak voor kernenergie in Nederland zijn dieptepunt toen de radioactieve wolk uit Tsjernobyl de grens passeerde. Nieuwe kerncentrales waren op slag onbespreekbaar.

Dat was 22 jaar geleden. Inmiddels lijkt de communis opinio ingrijpend gewijzigd. Kernenergie is uit de taboesfeer. Zo adviseerden werkgevers en werknemers het kabinet dit jaar vanuit de Sociaal-Economische Raad de bouw van nieuwe centrales bespreekbaar te maken. En ook binnen politieke partijen veranderen de meningen.

Het CDA was de partij van kernenergie als een ‘bespreekbare optie’. Nu voert de partij ronduit campagne: vóór! De SP was mordicus tegen en bevindt zich inmiddels in het kamp ‘bespreekbaar’.

Het kabinet heeft afgesproken geen nieuwe centrales te bouwen – dat is ook praktisch onmogelijk. Daarom noemde minister Cramer (Milieu, PvdA) eerder dit jaar iedere discussie over nieuwe centrales „een non-discussie”. Toch moet het raar lopen wil kernenergie geen onderdeel zijn van het debat bij de Algemene Politieke Beschouwingen na Prinsjesdag.

Want telkens weer stoken de christen-democraten het vuurtje op. Het CDA was al langer een gematigd voorstander van het bouwen van nieuwe centrales, maar het gematigde gaat er rap af.

Minister Verhagen (Buitenlandse Zaken, CDA) zei deze week dat nieuwe kerncentrales Nederland minder afhankelijk maken van Rusland. CDA-fractievoorzitter Pieter van Geel noemde op zijn weblog nieuwe centrales zelfs „onvermijdelijk” en wees erop dat het volgens de wet is toegestaan een nieuwe kerncentrale te bouwen. „Nu is het wachten op een dappere ondernemer die de stoute schoenen aantrekt om zo’n project van de grond te krijgen.”

Een georkestreerde actie? Marianne Thieme (PvdD) noemde het deze week „niet toevallig” dat de roep om nieuwe kerncentrales van het CDA samenviel met het ‘volksgericht’ over het verleden van minister Cramer en de kritiek op subsidies aan de milieubeweging.

Vervolg Kernenergie: pagina 3

Zelfs de SP praat over een centrale

De coalitiepartners zijn not amused over de actie van het CDA. Fractieleider Arie Slob van de ChristenUnie noemt Van Geels opmerkingen misplaatst. „Hij doorkruist hiermee de boodschap die het kabinet uitdraagt dat de burger ook energie moet besparen. Dit kan de verkeerde uitwerking hebben op het consumentengedrag.” Volgens Diederik Samsom (PvdA) slaat de oproep van Van Geel nergens op. „Er zijn maar een stuk of vijf grote Europese energiebedrijven die in staat zijn een kerncentrale te bouwen. Die laten het wel uit hun hoofd hier een vergunning aan te vragen. Nederland is dichtbevolkt en heeft weinig knowhow op het gebied van kernenergie.”

Samsom bestrijdt dat kernenergie onvermijdelijk is. „Als je nu een nieuwe centrale bestelt, staat die er op zijn vroegst in 2020. Tegen die tijd leveren alternatieve, duurzame energievormen net zo veel op als acht kerncentrales. Dat staat gewoon in de milieuplannen van dit kabinet, waar de handtekening van het CDA onder staat.”

Bij de SP voert nuance sinds kort de boventoon. Fractieleider Agnes Kant: „Tot nu toe – alles afwegende – zijn nieuwe kerncentrales geen optie. Maar de wetenschap staat niet stil en de omstandigheden wijzigen. Dat hebben we ook bij de uitstoot van CO2 gezien.” Kant benadrukt dat de politiek over kernenergie moet gaan, niet het bedrijfsleven. „De discussie moet in de Tweede Kamer worden gevoerd.”

Halbe Zijlstra (VVD), voorstander van nieuwe centrales, ziet de gewijzigde inzichten bij collega’s met plezier aan. „Maar het wordt voor het CDA nu wel eens tijd om zijn woorden waar te maken. Dit is al de derde keer dit jaar dat ze de discussie aanzwengelen.”

Van de PvdA verwacht hij minder. Volgens Zijlstra zijn Samsom en minister Cramer extra belast door hun verleden in de milieubeweging. „Zij zijn bang voor een verlies van hun politieke geloofwaardigheid.”

Tegengeluiden binnen de PvdA zijn er overigens nauwelijks. Oud-minister Alders (Milieu, PvdA) is nu vóór nieuwe centrales, maar dat is misschien niet zo verwonderlijk gezien zijn voorzitterschap van Energiened, de brancheorganisatie van energiebedrijven.

Minister Cramer is niet van plan de kernenergiewet te vernieuwen, met scherpere voorwaarden voor een nieuwe centrale. Maar, zo waarschuwde zij een half jaar geleden, als een investeerder zich voor een nieuwe centrale meldt, zal zij dat alsnog subiet doen.