Nachtenlang lekker moshen

Morgen wordt de twintigste verjaardag van house gevierd.

En dat terwijl hemel en aarde bewogen moesten worden om de muziek aan de man te brengen.

De RoXY in 1992. Foto Cleo Campert
De RoXY in 1992. Foto Cleo Campert Campert, Cleo

Nu deze zomer de twintigste verjaardag van house werd herdacht, is het vermakelijk te lezen hoeveel moeite het ooit kostte deze muziek aan het Nederlandse publiek te slijten. Dat house een even grote rol zou gaan spelen als punk of hiphop, was destijds nog niet duidelijk. Integendeel, het danspubliek wilde Michael Jackson, dj’s kregen glazen naar hun hoofd als ze te veel boom-boom-tsjak-muziek draaiden.

Deze periode van strijd en uiteindelijk overwinning is geboekstaafd door journalist Job de Wit in zijn RoXY en de house-revolutie. De RoXY heeft een prominente plaats in het boek, want de geboorte van de housebeweging en die van de RoXY als internationaal befaamd dance-bolwerk, ging gelijk op. Job de Wit interviewde iedereen die ooit in RoXY een plaatje draaide, en andere betrokkenen: journalisten, tv-makers, radio-dj’s, platenverkopers.

In de jaren tachtig verspreidde een trend zich nog langzaam: dj’s stonden te wachten bij de platenwinkel tot er een doosje nieuw geïmporteerde 12’-singles was uitgepakt. En veel houseplaten waren er niet, dus draaiden de dj’s een single soms vijf keer per avond. Het is bijzonder om te beseffen hoe groot het verschil is: vóór 1988 en erna. Want de houserevolutie heeft behalve een nieuwe muzieksoort nog meer veroorzaakt: de sterrenstatus van de dj, de urenlange danssessies, party’s als uitgaansverschijnsel, een on-Nederlandse extravagantie in kleding en decors. Voor 1988 was ‘uitgaan’ voor veel mensen bier drinken en wat dansen op een zelf aangevraagd plaatje. Na 1988 werd het gewoon om tot zes uur ’s ochtends non-stop te dansen op een door de dj aan elkaar gemixte stroom beats en breaks, en na sluitingstijd naar een afterparty te gaan tot het middaguur. Ook drugs werden ‘normaal’, veel van de geïnterviewden menen dat de muziek pas echt goed was in combinatie met xtc.

Maar voordat het Nederlandse danspubliek overstag ging, was er veel pionierswerk nodig; de prachtig ingerichte RoXY was op de houseavonden zo goed als leeg, en faillissement dreigde. Oprichter/dj Eddy de Clercq sloeg huilend het meubilair kapot wanneer de directie hem zei dat er minder house gedraaid moest worden. Tot het in de zomer van ’88 ineens aansloeg: in één keer stond de rij vanaf de deur tot aan de Munt.

Dit boek is als een ode aan de eigenwijsheid. Doordat dj’s als Joost van Bellen, De Clercq, KC The Funkaholic en popjournalisten als Gert van Veen en Peter van Brummelen zich tegen de stroom in aan house bleven wijden, kon er een nieuw muzikaal tijdperk worden binnengegaan.

In Grafherrie biedt ook Remco Daalder een terugblik op een geliefde muziekstroming uit de jaren tachtig. In dit geval punk. Daalder, nu leven stadsecoloog, ging als student om met krakers en bezocht concerten van hardcore punkbands en ‘industriële’ experimentelen. In Grafherrie gaat de naamloze hoofdpersoon van concert naar concert; het grootste deel van het boek gaat over het ‘moshen’ tijdens hardcore-optredens: ‘We pellen elkaar los, beuken, rennen, worstelen, onkwetsbaar gemaakt door adrenaline, niets voelen we, dat komt morgen pas, morgen bestaat niet’.

Daalder heeft niet kunnen kiezen tussen roman en reportage. Al is het verhaal in de ik-persoon geschreven, we komen weinig over hem te weten. Er wordt veel ruimte besteed aan de uitleg van de punkrituelen (bier gooien, T-shirts scheuren) en over krakers verteld. Als aan het slot Daalders vader overlijdt, komt dat dan ook als een verrassing. Tot dan toe was van een vader geen sprake. Mooi is wel dat de liefde voor muziek hem helpt zijn rouw te doorbreken: hij gaat weer naar een concert en springt erop los.

Job de Wit: RoXY en de house-revolutie. L.J.Veen. 224 blz. € 22,90

Remco Daalder: Grafherrie. Bas Lubberhuizen. 132 blz. € 14,90

Op het festival Valtifest, morgen op het NSDM-terrein in Amsterdam, wordt ‘Twintig jaar house’ gevierd, met RoXY-namen als Joost van Bellen, Paul Jay, Isis, en dj’s uit de Engelse Hacienda: Graeme Park en Peter Hook (ex-New Order).