‘We kijken elke dag naar Fortis. Elke dag!’

Jean-Paul Servais is niet onrustig, maar waakzaam. Volgens de Belgische financiële toezichthouder doorstaan de banken in zijn land de crisis goed. „De afgelopen maanden waren de ideale elandtest.”

Jean-Paul Servais. Foto NRC Handelsblad, Leo van Velzen Brussel, 25-08-08. Jean-Paul Servais, voorzitter van de Belgische financiele toezichthouder de CBFA. Foto Leo van Velzen NrcHb.
Jean-Paul Servais. Foto NRC Handelsblad, Leo van Velzen Brussel, 25-08-08. Jean-Paul Servais, voorzitter van de Belgische financiele toezichthouder de CBFA. Foto Leo van Velzen NrcHb. Velzen, Leo van

Bijna onafgebroken speelt Jean-Paul Servais met zijn Blackberry. Iedere paar seconden kijkt hij daarbij even op het scherm van het mobieltje. Zijn er nog nieuwe berichtjes?

De jonge, maar ervaren voorzitter van de Belgische financiële toezichthouder CBFA moet op de hoogte zijn, legt hij uit. Voortdurend. Gemiddeld elke minuut komt er een mailtje van zijn medewerkers binnen. Elk half uur komen de beurskoersen door van alle beursgenoteerde financiële instellingen. „Op hete dagen om de vijf minuten.”

Op uitdrukkelijk verzoek verplaatste Servais zijn werkkamer naar dezelfde etage als waar zich de „marktzaal” bevindt, de kamer in het pompeuze kantoor van de CBFA in het centrum van Brussel, waar alle beurshandelingen nauwlettend in de gaten worden gehouden.

Jean-Paul Servais is nog maar 44 jaar oud, maar al sinds april 2007 voorzitter van de belangrijkste Belgische financiële toezichthouder. Hij werkt er 16 jaar. De Commissie voor het Bank-, Financie- en Assurantiewezen, zoals de CBFA voluit heet, is een gecombineerde toezichthouder: ze houdt zowel toezicht op de effectenhandel op de beurs (zoals in Nederland de AFM) als op banken en verzekeraars (wat hier De Nederlandsche Bank doet).

Een gesprek over de financiële sector in het algemeen en over de situatie bij Fortis in het bijzonder.

Maakt de gezondheid van de financiële sector in België u ongerust?

„Ik ben niet ongerust, maar waakzaam. Per definitie. We hebben ons wel vragen gesteld over de financiële stabiliteit naar aanleiding van de kredietcrisis. Maar de activiteiten van de Belgische grootbanken zijn zeer gediversifieerd, ze beschikken over voldoende eigen vermogen en genoeg liquide middelen.”

Geldt dit ook voor Fortis?

„We kijken elke dag naar Fortis. Elke dag! Net zoals we dat bij andere grootbanken doen. We weten precies hoe het gesteld is met hun tegoeden, op de belangrijkste markten waarop ze actief zijn. Sinds 2004 voeren we, samen met de Nationale Bank van België, geregeld ook ‘stresstests’ uit, waarbij we verschillende liquiditeitsscenario’s minutieus met een bank doornemen.”

U werd voorzitter bij de CBFA kort voor het uitbreken van de kredietcrisis. Heeft het Belgische toezicht de lakmoesproef doorstaan?

„De afgelopen maanden waren inderdaad erg turbulent door de subprime-crisis en de overname van een deel van ABN Amro door Fortis. We zijn niet werkloos gebleven. Kent u die botsproeven van Zweedse autofabrikanten? De afgelopen maanden bezorgden ons de ideale elandtest. Daarbij hebben we geen deuken opgelopen. De banken hebben ervan geleerd. U hebt gezien dat zij allemaal in augustus zeer uitgebreid over hun risico’s hebben gerapporteerd.”

Begin dit jaar greep u in bij Fortis toen er allerlei speculaties waren over de risico’s die Fortis liep met zijn kredietportefeuille. Hebt u daarna nog ingegrepen?

„Jawel. Toen er begin augustus informatie op de markt circuleerde die niet juist was. Het gerucht ging dat de Chinese toezichthouders de verkoop van Fortis Asset Management aan Ping An aan het blokkeren was. Hierop heb ik Fortis gevraagd om daarover duidelijk te communiceren. Een dergelijke tussenkomst maakt deel uit van mijn taken als toezichthouder en is ook een sterk signaal voor vele andere banken. Ik doe niets anders dan mijn job, ik ben benoemd door de Koning. Ik vind dat een eer.”

Is een bank als Fortis te groot is om failliet te gaan?

„Het is niet mijn bevoegdheid om daarover prognoses te formuleren. Ik ben toezichthouder, geen analist of hoofdeconoom van het IMF.”

Maar u sluit het niet uit?

„Dat heb ik niet gezegd. Er zijn op dit ogenblik geen problemen met de banken die in dit land actief zijn, zowel op het vlak van het eigen vermogen als de liquiditeit. Maar ik wil ook niet de indruk wekken dat er niets mis kan gaan. Het grootste deel van mijn verantwoordelijkheid bestaat eruit te zorgen dat de financiële instellingen sterk genoeg zijn om hun dagelijkse activiteiten aan te kunnen.”

De economische realiteit is dat Fortis – als het concern per vandaag de ABN Amro-activiteiten op de eigen balans zou nemen – niet voldoende bufferkapitaal heeft.

„Dat moet ik ontkennen. Vandaag voldoet Fortis aan alle wettelijke solvabiliteitsvereisten. Er is ook een juridische werkelijkheid. Er is nog geen verklaring van geen bezwaar afgeleverd door De Nederlandsche Bank voor de volledige integratie van ABN Amro. Fortis moet daarvoor nog een aantal stappen zetten. Dat gebeurt in nauw overleg met alle betrokken toezichthouders. Pas eind 2009 zou de consolidatie een feit moeten zijn.”

Wat vond u van de noodgreep die Fortis eind juni deed om zijn kapitaal te versterken?

„Het is niet aan mij om de opportuniteit van dat soort maatregelen te beoordelen. Als een bank op eigen initiatief beslist zijn eigen vermogen te versterken, dan kom ik daar niet in tussen. Het is overigens een misverstand dat wij een formeel onderzoek zijn gestart naar de gang van zaken rond de laatste emissie van Fortis, zoals in de media wel is beweerd. We maken wel een analyse, vooral om na te gaan of de communicatie naar beleggers volgens de regels is verlopen. Dat doen we altijd bij emissies.”

Hebt u aangedrongen op die kapitaalsmaatregelen?

„Neen. Maar wees gerust, ik zat niet te kaarten. We waren voortdurend op de hoogte en volgden alles op de voet.”

In België bent u zowel toezichthouder van de beurs als van de financiële sector, in tegenstelling tot Nederland waar het toezicht is verdeeld over de AFM en De Nederlandse Bank (DNB). Waarom is dat?

„België is een klein land en dit model biedt veel meer schaalvoordelen. We werken hier nu met 434 personeelsleden en een jaarlijks budget van 60 miljoen euro. Dat lijkt veel. Als er verschillende toezichthouders actief waren in dit land, dan zou er veel meer overlapping zijn geweest. Eén unieke toezichthouder stelt ons in staat om heel snel te reageren. In 60 procent van de Europese lidstaten is dat model nu al van toepassing.”

Vindt u dat dit model ook in Nederland moet ingevoerd worden?

„Daar heb ik geen mening over. Ieder zijn eigen specificiteit. Het zogenaamde ‘twin peak-model’ bestaat, voor zover ik weet, behalve in Nederland alleen in Australië. Ik heb overigens een uitstekende relatie met Hans Hoogervorst van de AFM. Ik zie hem maandelijks. Ook president Wellink van De Nederlandsche Bank ontmoet ik regelmatig. Bij hem krijg ik altijd kaas met port. De port laat ik staan, ik drink liever Cola Light – net als hij zelf. Er zijn steeds meer internationale contacten tussen de toezichthouders onderling; ze beperken zich niet meer tot een of twee gesprekken per jaar. Maar goed ook.”

Lees meer over de problemen bij bank-verzekeraar Fortis op nrc.nl/fortis