Zomer

Wat een prachtige zomer hebben we achter de rug! Eerst de Europese kampioenschappen voetbal. Bazel en Bern veranderden in een deinende zee van Oranje. De Russen van Guus Hiddink hebben het een beetje bedorven, maar we schreven daar toch geschiedenis. Toen kwam de Tour de France. We brachten er niet veel van terecht, maar wel zaten we iedere avond voor de buis, al was het maar om iets van het Franse landschap te zien. En natuurlijk voor de dopingschandalen.

Nauwelijks was dit grootste wielerevenement voorbij of we kregen in Amsterdam de Gay Pride Parade. Voorzover ik dat kan beoordelen, bestaat die ieder jaar uit een langere optocht van bootjes vol hossende mensen die worden toegejuicht door nog meer mensen langs de grachten en op de bruggen. En toen begonnen in Peking de Olympische Spelen, met premier Balkenende, president Bush, Erica Terpstra, al onze sportmeisjes en -jongens die daar kranig gepresteerd hebben en dan ook volkomen verdiend als vorsten in ons Olympisch Stadion in Amsterdam werden ontvangen en de besten daarna door de koningin geridderd. Intussen was de publieke terechtstelling van ex-Kamerlid Wijnand Duyvendak begonnen. Geen sportevenement maar wel een onvergetelijke voorstelling. En terwijl u dit leest is in Amsterdam de Uitmarkt in volle gang. Een mooie afsluiting van een onvergetelijke zomer.

Officieel eindigt het jaargetijde op 21 september, maar praktisch op de laatste dag van augustus, of zoals dit jaar, in het laatste weekeinde. Dat is altijd zo geweest. Koningin Wilhelmina was jarig op 31 augustus: Koninginnedag. Ook toen was het feest. S. Montag werd door zijn ouders gedwongen mee te doen aan wedstrijden koekhappen en zaklopen. Nu zie je op een televisiereclame hoe een klein jongetje vergeefs hapt naar een plakje koek dat de fabrikant onbereikbaar boven zijn hoofd laat bungelen. Ik heb een beetje medelijden met dat arme acteurtje. Bij het zaklopen moesten de kinderen in een grote jutezak gaan staan, dan riep een groot mens ‘Klaar? Af!’ en zo snel mogelijk hompelend ging je op weg naar de eindstreep. Weerzinwekkende vernederingen. ’s Avonds was er vuurwerk. Ik was nog te klein om een vuurpijl af te steken. Aan de verjaardag van de oude koningin bewaar ik geen mooie herinneringen.

Nu begint het culturele seizoen met de Uitmarkt. Al jaren een spetterende gebeurtenis. Let eens goed op: de gebeurtenissen worden ieder jaar spetterender. Tot twee jaar geleden werd de Uitmarkt op het Museumplein en omstreken gehouden. Ik woon in zo’n omstreek. Tot diep in de nacht was het dreunend gespetter te horen. In de vroege ochtend na de Uitmarkt ging ik het plein bezichtigen. Ongelofelijk. Wat een rotzooi hadden de cultuurliefhebbers achtergelaten. Daar zeuren we verder niet over. De cultuurstellages werden afgebroken, de plantsoenendienst begon met ‘herstel van de grasmat’. Vorig jaar is de Uitmarkt verhuisd naar de oevers van het IJ. Naar het programma te oordelen wordt, of is het al, spetterender dan ooit.

We beleven moeilijke tijden. In Afghanistan komt de Taliban terug, we hebben ruzie over de vraag of de oorlog in Irak nu gewonnen of verloren is, Rusland gedraagt zich in Georgië niet zoals Washington en Den Haag dat willen, de economie gaat achteruit, de krakers van een kwart eeuw geleden worden voor een volksgericht gedaagd, in september worden de files weer langer, als het nog langer en harder gaat regenen moeten we er rekening mee houden dat grote delen van het land overstroomd worden, we zitten al weken onder een dicht wolkendek. En toch hebben we er de hele zomer op los gehost alsof er niets aan de hand is, en als de tekenen niet bedriegen gaat het in de komende maanden in dezelfde of versnelde vaart verder. Hoe komt het?

Soms denk ik dat we ongeveer de afgelopen twintig jaar met ons allen een nieuwe mens in ontwikkeling hebben genomen. Voor het einde van de Koude Oorlog werd er ook gespetterd, gehost, lol getrapt, wat heb je verder op dit gebied. Maar op een of andere manier hoorde de gemiddelde mens van toen ook nog tot de wereld, dat wil zeggen, voelde zich erbij betrokken. De val van de Berlijnse Muur, die je op de televisie van minuut tot minuut kon volgen, is het laatste wereldevenement van de oude mens, het wezen dat in de bijna twintig jaar daarna heel geleidelijk, ongemerkt gesloopt is. Daarna is langzaam de nieuwe mens gegroeid, het wezen dat het hele wereldgebeuren als een vorm van entertainment volgt, tot het er zelf bij wordt betrokken. Life: the Movie is de titel van een mooi boek dat Neal Gabler in 1998 over deze nieuwe gespleten persoonlijkheid heeft geschreven.

Als u op de Uitmarkt bent, neem dan even de IJ-pont naar de NDSM, ga kijken naar de oude Sovjetonderzeeboot waarover ik vier weken geleden schreef. Zie de grimmigheid van een afgesloten tijdperk. Ik denk trouwens dat ik nu weet wie de eigenaar is. Ik houd u op de hoogte.