Welnee, de NAVO had Georgië helemaal niet kunnen verdedigen

De wederzijdse afhankelijkheid tussen het Westen en Rusland is niet gebaat bij internationale spanningen. De oorlog in de Kaukasus kent daarom alleen maar verliezers.

Oud-eurocommissaris en oud-VVD-fractievoorzitter in de Tweede Kamer

De oorlog in Georgië kent alleen verliezers. Rusland mag het Georgische leger dan met buitensporig geweld hebben verpletterd – wat zo moeilijk niet was – het heeft zijn andere belangen beschadigd. Velen in het Westen dachten dat Rusland een democratie zou worden. Poetin heeft hen uit de droom geholpen. Moskou heeft zijn oude gedaante aangenomen: die van een nationalistische bullebak. Dat zal westerse investeerders – die Rusland bitter hard nodig heeft – verder ontmoedigen, na alles wat er is gebeurd rond Shells investering in Sachalin (onder druk van Moskou werd het contract voor gaswinning herzien, red.)

Moskou heeft verder zijn verhouding met de westelijke buren op scherp gezet. De Polen hebben de overeenkomst over het raketschild nu zonder dralen getekend. De NAVO heeft samenwerking met Rusland opgeschort. Russische toetreding tot de Wereldhandelsorganisatie (WTO) zal op de lange baan worden geschoven. Alles negatief.

De Europese Unie heeft ook verloren. Haar gebrek aan eenheid en het ontbreken van een gezamenlijk beleid jegens Rusland zijn pijnlijk duidelijk geworden. Buitenlandse politiek blijft de zwakke stee in de EU. Het is ook niet te verwachten dat 27 lidstaten met zulke verschillende belangen het daarover eens zullen worden. Wat Irak laat zien, wordt door Georgië bevestigd. Daar doet een Europese minister van Buitenlandse Zaken – zie het Verdrag van Lissabon – niets aan af.

De Europese Unie betrekt eenderde van haar behoefte aan gas uit Rusland. Wij zijn daarmee zijn grootste klant. Die wederzijdse afhankelijkheid is niet gebaat bij internationale spanningen.

Het Westen in het algemeen – de Verenigde Staten voorop – heeft verloren, want het heeft Rusland nodig inzake Iran, het Non-Proliferatieverdrag en de ontwapening. Op al die dossiers zal de samenwerking stroever verlopen.

Dit alles is het gevolg van de fatale beslissing van president Saakasjvili om op 7 augustus Zuid-Ossetië binnen te vallen. Het is waar: de president heeft bij zijn aantreden beloofd de opstandige provincies Abchazië en Zuid-Ossetië weer te integreren. Het is ook waar dat Rusland die gebieden benutte om een „beheerste instabiliteit” in Georgië te scheppen.

Maar het antwoord daarop had geduldige politieke en economische druk moeten zijn, zodat Tbilisi over een langere periode zijn banden met de dissidente gebieden had kunnen aanhalen. Nu kan Saakasjvili die integratie wel vergeten. Hij heeft Poetin het voorwendsel om te interveniëren op een presenteerblaadje aangeboden. Zijn roekeloze aanval heeft vele duizenden doden en gewonden tot gevolg gehad en grote materiële schade aangericht. Hij heeft zich totaal op zijn mogelijkheden verkeken. Steun uit het Westen? Wat had hij dan gedacht? F-16’s boven de Kaukasus?

De NAVO draagt medeverantwoordelijkheid. Het verdrag bevat in artikel 5 een belofte: een aanval op één is een aanval op allen. In het geval van Georgië zullen de westerse bondgenoten die belofte niet nakomen. De NAVO had dit kristalhelder moeten maken, zodat Saakasjvili de mogelijkheid van een NAVO-lidmaatschap, dat de Russen als een graat in de keel steekt, niet langer had kunnen paraderen. In plaats daarvan heeft de secretaris-generaal van de NAVO Jaap de Hoop Scheffer zich door de Amerikanen op sleeptouw laten nemen door te verklaren dat Georgiës lidmaatschap (evenals dat van Oekraïne) niet een zaak was „van óf maar van wanneer”. Ook hij heeft verloren.

Rusland is voor het eerst sinds de inval in Afghanistan in 1979 een soevereine staat binnengevallen. Daar moet een adequaat antwoord op komen.

Eerst was er de G7, de groep van zeven belangrijkste ontwikkelde landen. Daar werd Rusland aan toegevoegd, zodat de G8 ontstond. Dat is een club van wereldleiders die zo nu en dan bijeenkomt en waarvan het werkelijke belang vele malen geringer is dan het enorme mediacircus eromheen doet vermoeden. Gezien Ruslands wandaden in de Kaukasus heeft Poetin zijn lidmaatschap van de G8 verbeurd. Hij mag niet verder worden uitgenodigd.

    • Frits Bolkestein