Runderen en herten grazen met de kop naar de polen gericht

Melkkoeien in de wei bij het Zuid-Hollandse dorp Waarder. Gemiddeld staan runderen met de kop naar het noorden of zuiden. foto evelyne jacq Europa, Nederland,Waarder, 12-04-2007 Minister Gerda Verburg (CDA) van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, Barbara de Loor en de voorzitter van de Cošperatieraad Campina, Ankie Wijnen, houden een wedstrijd handmelken. De cošperatieve zuivelonderneming Campina lanceert deze week melk met een evenwichtiger vetzuursamenstelling. De melk bevat twintig procent meer onverzadigde vetzuren. Elke liter handgemolken melk is goed voor een geldbedrag voor een gezond goed doel en een sport-/beweegkist ontwikkeld door het NISB bestemd voor een lagere school in Nederland. De campagne is gestart met oa. de oplating van ecologisch afbreekbare ballonen. Een eenzame balloon in de wei tussen de koeien. Foto: Evelyne Jacq Jacq, Evelyne

Overal ter wereld staan runderen gemiddeld genomen in noord-zuidrichting in het veld. Reeën en edelherten, blijkt uit veldwerk in Tsjechië, doen hetzelfde. Het effect wijst er volgens onderzoekers op dat deze zoogdieren het aardmagnetisch veld waarnemen (Proceedings of the National Academy of Sciences, Early Edition, 25 augustus).

Er bestaan vele volkswijsheden over vee dat zich van regenbuien afkeert of juist naar de ochtendzon richt, maar het effect van kompasrichting was nooit eerder opgemerkt. Biologen uit Duitsland en Tsjechië ontdekten het door satellietfoto’s van kuddes te bestuderen via het computerprogramma Google Earth, waarin de hele aarde vanuit de lucht te zien is.

De biologen maten de oriëntatie van 8.510 runderen op zes continenten. Per kudde stonden of lagen de dieren met hun kop gemiddeld in noordelijke of zuidelijke richting. De herten en reeën stonden meestal met hun kop naar het noorden, bleek later uit veldwerk.

Van veel vogelsoorten is bekend dat zij het aardmagnetisch veld waarnemen. Onder zoogdieren zouden, zover bekend, alleen enkele knaagdieren (zoals Ehrenbergs blinde muis Spalax ehrenbergi) en een vleermuis ertoe in staat zijn.

Dat runderen, reeën en edelherten zich naar het aardmagnetisch veld richten, bepaalden de onderzoekers met hulp van de declinatie: het verschil in positie ten opzichte van de geografische en de magnetische noordpool.

Vee dat op plaatsen met een grote declinatie graasde, stond meer naar de magnetische noordpool gericht dan naar de geografische. Dichterbij de evenaar was er geen verschil, want daar is de declinatie klein.

De Duitse en Tsjechische biologen suggereren dat vee dat in uitgestrekte vlaktes of bossen graast, zich beter kan oriënteren met hulp van het aardmagnetisch veld. Hester van Santen

    • Hester van Santen