Orkaan drijft olieprijs weer op

De olieprijs is na de recente terugval weer aan het stijgen. Door de angst voor orkaan Gustav. Of de prijs na de orkaan weer zakt, is onzeker. De vraag naar olie blijft in ieder geval groeien.

Zondag en maandag gebeurt het. Dan raast orkaan Gustav over de Golf van Mexico, een gebied dat volstaat met olie- en gasplatforms en cruciaal is voor de Amerikaanse energievoorziening. In grote spanning volgen handelaren en analisten de orkaan al dagen lang. Gaat hij net zo’n ravage aanrichten als Katrina en Rita in 2005? Toen viel tijdelijk ruim eentiende van de Amerikaanse olieproductie weg, en aan de kust ongeveer evenveel van de raffinagecapaciteit.

Angst voor een nieuwe catastrofe heeft de olie weer duurder gemaakt. In anderhalve week tijd zijn de prijzen voor een vat olie met 5 procent gestegen, naar 118 dollar. En dat terwijl de olie op zijn retour leek. De olieprijzen waren na het voorlopig hoogtepunt medio juli – een vat olie kwam toen op 147 dollar – hard aan het dalen op de verschillende termijnmarkten (New York, Singapore en Londen). In minder dan een maand zakten de prijzen naar 112 dollar per vat. Het eerder gehoorde gerucht, dat de extreme prijsstijging van het afgelopen jaar een zeepbel was en volledig zou zijn veroorzaakt door speculanten, stak weer de kop op. De bel was begonnen leeg te lopen, zo klonk het. En de lucht was er nog niet uit. De olieprijzen zouden verder dalen. Niet dus.

Volgens analist Robert Laughlin van de Londense broker MF Global (een broker koopt en verkoopt termijncontracten in opdracht van derden) is de plotselinge prijsdaling het gevolg geweest van een sterker wordende dollar. Dat heeft deze valuta weer interessant gemaakt voor beleggers. Ze waren massaal weg gevlucht uit aandelen en obligaties, omdat de zwakker wordende dollar alleen maar verliezen opleverde. Ze hadden hun geld ‘geparkeerd’ in grondstoffen zoals olie. De afgelopen maand heeft de sterker wordende dollar de vraag naar termijncontracten voor grondstoffen getemperd. Daardoor zijn de olieprijzen gezakt. Maar orkaan Gustav heeft de trend nu gekeerd.

Hoe de olieprijzen zich de komende tijd ontwikkelen, blijft koffiedikkijken. Dat hangt af van veel, onzekere, factoren. De economische prestatie van Europa bijvoorbeeld. Deze maand werd bekend dat de economie van de eurozone voor het eerst sinds lange tijd is gekrompen. Wat de dollar ten goede is gekomen. De vraag is nu: zet de krimp door en belandt de eurozone in een recessie? En wat gaat de Europese Centrale Bank (ECB) met de rente doen? Naar beneden bijstellen om de economische activiteit te stimuleren, of houdt ze vast aan de recente renteverhoging die bedoeld was om de hoge inflatie te beteugelen. Volgens analist Andrey Kryuchenkov van broker Sucden Research in Londen is de dreiging van inflatie nu minder, omdat de olieprijzen zijn gedaald. Een renteverlaging op de euro versterkt de dollar, waardoor de olieprijzen wellicht verder omlaag gaan.

Maar er zijn ook krachten die de olieprijzen opdrijven. Orkaan Gustav is er daar een van. Ook geopolitieke spanningen spelen een rol, zegt Laughlin. Zo blijft de toestand in met name Nigeria en Iran volgens hem onzeker. De olieproductie in die landen blijft moeilijk te voorspellen. Ook het uitgebroken conflict tussen Rusland en de rest van de wereld, om Georgië, zorgt voor onzekerheid. „Ik maak me daar ernstige zorgen over”, zegt Laughlin. Door Georgië lopen belangrijke olie- en gaspijpleidingen. En Rusland levert 11 procent van de mondiale olie. Besluit het land de olieleveranties terug te schroeven, dan zullen de prijzen stijgen.

Dan is er nog China, de laatste jaren de belangrijkste motor achter de groeiende vraag naar olie. Tijdens de Olympische Spelen is het verkeer aan banden gelegd, wat de vraag naar benzine en diesel heeft getemperd. Maar wat gebeurt er nu de Spelen achter de rug zijn? Keren de auto’s massaal terug op de Chinese wegen?

Het komende jaar zal de vraag naar olie in ieder geval blijven stijgen, zo verwachten de twee gerenommeerde energie-instituten, het IEA in Parijs en het EIA in Washington. Volgens hun laatste prognose zal de wereld in 2009 dagelijks 88 miljoen vaten olie verbruiken, 1 miljoen vaten per dag meer dan nu. Maar in die prognose zitten wel onzekerheden. Blijven de economieën van China, de rest van Azië en het Midden-Oosten groeien? Of worden ze aangestoken door de economische tegenwind in het westen? En wat doen de Amerikaanse autorijders? Nu al ruilen veel mensen hun auto in voor een kleiner, zuiniger exemplaar. Daardoor stijgt de vraag naar olie in de VS niet meer, maar is hij voor het eerst in twintig jaar aan het dalen. Versterkt die trend zich? Laughlin denkt van wel. „Voor mijn kinderen die nu net auto beginnen te rijden, is het mode om een zuinige wagen te kopen. Die mode blijft wel even.”

Voorlopig zijn alle ogen eerst gericht op Gustav. Angst dat zich nu een soortgelijke ramp voordoet als in 2005 is er zeker, zegt Kryuchenkov. „De markt heeft de herinnering aan Katrina en Rita nog vers in het geheugen.” Maar ook al houdt Gustav zich rustig, dan is het gevaar nog niet geweken. Hurricane season duurt nog tot eind november, zegt Laughlin. „Achter Gustav heeft zich alweer een nieuwe tropische storm ontwikkeld: Hanna.”

    • Marcel aan de Brugh