McCain gokt met onervaren running mate

Met de keuze voor Sarah Palin, gouverneur van Alaska, als running mate, probeert McCain Hillary Clintons boze aanhang aan zijn kant te krijgen.

De Republikeinse presidentskandidaat John McCain presenteerde gisteren Sarah Palin, gouverneur van Alaska, als zijn running mate. Foto AP Presumptive Republican presidential nominee Sen. John McCain, left, smiles as his Vice Presidential running mate, Alaska Gov. Sarah Palin, pumps her fist as she is introduced to supporters at a campaign rally in Dayton, Ohio, Friday, Aug. 29, 2008. McCain introduced Palin as his running mate at the event. (AP Photo/Stephan Savoia) Associated Press

Wie alleen nog een vaag idee had wat voor president John McCain zou zijn, werd gisteren op zijn wenken bediend. Met de presentatie van gouverneur Sarah Palin van Alaska als zijn running mate gaf de Republikein zijn handelsmerk af: John McCain is een liefhebber van de grote gok. Een leider met een rebelse inslag die er een haast kinderlijk plezier in heeft de wereld, ook vrienden en naaste medewerkers, een paar keer per jaar in opperste verbazing achter te laten.

De 44-jarige Palin dook de laatste maanden wel op op lijstjes van mogelijke running mates. Maar ingewijden hadden haar nooit serieus genomen: ex-krijgsgevangene McCain baseert zijn hele campagne op zijn kennis inzake nationale veiligheid, en onderstreept dagelijks dat zijn opponent Barack Obama de ervaring mist voor de rol van opperbevelhebber.

Maar ook Sarah Palin, pas twee jaar gouverneur van het in bevolkingsaantal kleine Alaska (683.000 inwoners), mist elke kennis en ervaring op dat terrein, zodat de campagne van Obama de komende maanden een gemakkelijk argument voorhanden heeft om McCains kritiek te pareren. Ex-schoonheidskoningin Palin maakte zich dit jaar onder christenen populair doordat ze haar zwangerschap niet afbrak toen bleek dat haar ongeboren zoon Trig (nu vier maanden oud) het Down-syndroom had. Ze is voor lagere belastingen. Als fervent jaagster en visser pleit ze voor het recht op vrij wapenbezit.

De keuze van Palin is uiteraard een reactie op de spanningen onder de Democraten, die deze week veel aandacht op de conventie in Denver kregen. Palin sprak gisteren lovende woorden aan het adres van Hillary Clinton in een duidelijke poging die spanningen uit te buiten. Clinton en haar echtgenoot, oud-president Bill Clinton, waren in Denver voor het eerst bereid zich met hun volle gewicht achter Obama te scharen. Maar Clinton liet zich gisteravond ook opmerkelijk positief uit over Palin, die zij „een belangrijke nieuwe stem in het debat” noemde.

De wonden van het maandenlange gevecht tussen Clinton en Obama zijn nog lang niet geheeld, zoals bleek uit straatprotesten in Denver van aanhangers die vinden dat Hillary de nominatie op seksistische gronden is onthouden. Nadat ze zich aanvankelijk presenteerde als de enige kandidaat die ervaring had, legde Clinton later in de campagne de nadruk op het feit dat zij de eerste vrouwelijke president van de VS zou worden. In interviews zei ze enkele malen dat ze slachtoffer was van seksisme.

En peilingen laten tot nu toe zien dat een groep van tussen de 15 en 25 procent van Democratisch stemmende vrouwen hun woede nog niet verloren heeft: zij zeggen niet bereid te zijn op Obama te stemmen. Als dat zo blijft, kan Obama de verkiezingen bijna niet winnen.

Vervolg McCain: pagina 4

McCain wil ontstemde Hillary-aanhang lokken

Elke Democraat heeft een ruime meerderheid van de vrouwelijke stemmers nodig om überhaupt te kunnen winnen.

Kenners gingen er tot nu toe vanuit dat de groep boze vrouwen vanzelf zou krimpen wanneer Obama in de campagne het recht op abortus en de benoeming van leden van het Hooggerechtshof aan de orde stelt. McCain is tegen het recht op abortus, en zegt dat hij als president conservatieve opperrechters zou voordragen die het federale recht op abortus willen verbieden. Voor Hillary-aanhangers is dat een bepalend onderwerp, zodat het aannemelijk werd geacht dat zij uiteindelijk toch op Obama zouden stemmen.

De campagne van McCain hoopt deze ontwikkeling met de kandidatuur van Palin te doorkruisen. Palin is weliswaar net als McCain tegen het recht op abortus, maar het vooruitzicht van de eerste vrouwelijke vicepresident kan de ontstemde Hillary-aanhangers mogelijk over de streep trekken.

Palin werd in 1984 gekozen tot Miss Wasilla, het stadje van 6.000 zielen in Zuid-Alaska waar ze opgroeide. Met het prijzengeld kon ze een studie journalistiek in haar geboortestaat Idaho financieren. Een carrière als sportverslaggeefster zette ze niet door. Ze koos voor de lokale politiek. Nadat ze als gemeenteraadslid snel populair was geworden met kritiek op verkwisting van overheidsgeld en corruptie, werd ze in 1996 op 32-jarige leeftijd tot burgemeester gekozen van Wasilla. Binnen de Republikeinse partij rees haar ster snel dankzij haar imago van hervormster met een conservatief profiel.

Ze is er voorstander van om natuurgebieden in haar staat open te stellen voor ontwikkeling en energiewinning. Ze steunt al langer het voorstel, dat McCain pas deze zomer omarmde, om te boren naar olie voor de Amerikaanse kusten.

Toen ze zich in 2002 niet langer herkiesbaar mocht stellen als burgemeester, werd ze voorzitter van de Oil & Gas Conservation Commission. In die overheidsfunctie kaartte ze aan dat de olie- en gasrijkdom in Alaska een corrumperende invloed heeft gehad op het openbaar bestuur. Toen haar klachten hierover niet gehoord werden, stapte ze in 2004 op.

In 2006 keerde ze terug in de politiek door als buitenstaander bij de Republikeinse voorverkiezingen de zittende Republikeinse gouverneur te verslaan. Hij was impopulair geworden na mede door haar aangebrachte aantijgingen van nepotisme en corruptie. Zijn met publiek geld aangeschafte privévliegtuig zette ze op de veilingsite eBay.

Met haar man Todd, een kampioen sneeuwmobielracen met wie ze gisteren precies twintig jaar getrouwd was, kreeg ze vijf kinderen. De oudste, zoon Track, is militair en zou volgende maand worden uitgezonden naar Irak.

Onderzoek heeft overigens vele malen laten zien dat running mates meestal een marginale invloed op de verkiezingsuitslag hebben. De grote uitzondering daarop vormt Lyndon B. Johnson, die in 1960 John F. Kennedy in het Zuiden de extra stemmen bezorgde voor het presidentschap.

Maar in de recente geschiedenis bleken zelfs notoire brokkenpiloten de keuze van de kiezer niet te beïnvloeden. Dan Quayle zorgde in de campagne van 1988 als running mate van George H.W. Bush voor een reeks gênante incidenten. Bush versloeg zijn opponent Micheal Dukakis dat jaar met ruim verschil, hoewel diens tweede man, de Texaan Lloyd Bentsen, een buitengewoon effectieve campagne voerde. Onderzoek leerde dat Al Gore nagenoeg niets bijdroeg aan de overwinningen van Bill Clinton in 1992 en 1996.

Ook de eerste vrouwelijke running mate in de Amerikaanse geschiedenis, Geraldine Ferraro, die in 1984 de Democraat Walter Mondale bijstond, leverde Mondale dat jaar geen profijt op. Wel ontleent Ferraro tot op de dag van vandaag bekendheid aan haar toenmalige rol. Het afgelopen voorjaar was zij een belangrijke stem in het debat over seksisme en Clintons kandidatuur. Zij beschuldigde de campagne van Obama ettelijke malen van seksisme, en moest daardoor zelfs opstappen als een van Clintons fondsenwervers. Maar als medewerker van FoxNews bleef ze haar opvatting uitdragen.

Palin zei gisteren: „Ik denk vandaag aan twee andere vrouwen, die mij voorgingen in nationale verkiezingen. Ik kan deze grote opdracht niet beginnen zonder terug te denken aan de prestaties van Geraldine Ferraro in 1984, en uiteraard Hillary Clinton, die zoveel doorzettingsvermogen en gratie in haar campagne aan de dag legde.”

    • Tom-Jan Meeus
    • Merijn de Waal