Karadzic pleit ‘onschuldig’, zegt de rechter

Radovan Karadzic zweeg gisteren, tijdens de tweede zitting van zijn proces. De Britse rechter stelde dus dat Karadzic ‘onschuldig’ pleit.

Radovan Karadzic zwijgt. De voormalig Bosnisch-Servische leider wilde zich gisteren in Den Haag voor het Joegoslavië-tribunaal niet uitspreken over de schuldvraag. Hij is door het VN-hof op elf punten aangeklaagd waaronder volkerenmoord en misdaden tegen de menselijkheid. Omdat Karadzic geen ‘schuldig’ of ‘onschuldig’ wilde zeggen, noteerde rechter Iain Bonomy – volgens de regels van het VN-hof – ‘onschuldig’.

Karadzic probeerde een kwinkslag. „Mag ik u houden aan uw woord”, zei hij tegen de rechter. „Dat is?”, vroeg Bonomy. „Dat ik onschuldig ben”, zei Karadzic. „We zullen dat in de loop van de tijd zien, meneer Karadzic”, antwoordde de Britse rechter droog.

De 63-jarige Karadzic verscheen gisteren voor de tweede keer – na zijn arrestatie en uitlevering afgelopen zomer – voor het Joegoslavië-tribunaal. De zitting werd geleid door de Brit Bonomy. Bij de eerste voorgeleiding, 31 juli, was de zaak nog in handen van Fons Orie, maar Karadzic wraakte de Nederlandse rechter. Hij beschuldigde Orie van vooringenomenheid omdat hij rechter was bij het proces tegen Momcilo Krajisnik, rechterhand van Karadzic tijdens de Bosnië-oorlog. Zonder inhoudelijk te oordelen, besloot de president van het tribunaal, de Italiaan Fausto Pocar, de zaak om procestechnische redenen toe te wijzen aan een andere kamer.

De zitting duurde gisteren slechts 25 minuten. Vijf minuten voor aanvang werd Karadzic naar binnen geleid. Hij opent zijn attaché-koffer, rommelt wat tussen de papieren en documenten, en haalt er een oortelefoontje uit. Tegen één van zijn juridische adviseurs heeft hij gezegd dat hij weigert om de koptelefoons van het Joegoslavië-tribunaal op te zetten. „Dan lijk je net een oorlogsmisdadiger”, zou hij hebben gezegd.

De stijl van Bonomy is anders dan die van Orie. Orie, met zijn achtergrond als advocaat, probeerde in de rechtszaal een sfeer te creëren waarin de verdachte zich op zijn gemak voelt. Hij stelde veel vragen. Bonomy hield het kort en zakelijk en verzuimde zelfs aan het eind van de zitting te vragen of Karadzic nog het woord wilde. Hij was op weg naar de uitgang toen Karadzic hem terugriep; hij wilde ook wat zeggen.

Bonomy uitte voorts stevige kritiek op het bureau van de hoofdaanklager. Aanklager Alan Tieger vertelde de rechter dat de nieuwe aanklacht eind september klaar is. Bonomy zei „verbaasd” te zijn dat dit zo lang duurt. De rechter was „zeer ontevreden” dat het proces van herziening van een aanklacht pas begint als een verdachte in hechtenis is. „En ik hoop voor u dat u niet serieus bent over die datum”, aldus Bonomy.

Maar Tieger beloofde dat er een aanklacht komt, waarin alle relevante tribunaalvonnissen zijn verwerkt en alle nieuwe documenten. Volgens hem wordt alle bestaande materiaal nog één keer tegen het licht gehouden, met als gevolg „een zeer efficiënt proces”. De aanklagers hebben geleerd van het Milosevic-proces waarin een heel brede aanklacht de verdachte veel uitwijkruimte bood, waardoor het proces zeer lang duurde, van februari 2002 tot de dood van de verdachte in maart 2006.

Bonomy deed een dringend beroep op Karadzic om zich te laten vertegenwoordigen door een advocaat, waarbij hij verwees naar de complexiteit van de wet- en regelgeving van het tribunaal. Vooralsnog houdt Karadzic vol dat hij zichzelf wil verdedigen. Hij maakt wel gebruik van het aanbod van het tribunaal voor organisatorische en administratieve ondersteuning. De zitting wordt 17 september vervolgd; dan wordt duidelijk wanneer het proces begint.

    • Cees Banning