Drinken, weet u, is geen verslaving maar een ziekte

Hildegard (67) sloeg een weg in die ze normaal nooit neemt. En er was ook alcohol in het spel. Een „gevalletje blikschade” was het gevolg. Maar ze had ook pillen ingenomen.

Ze ziet er keurig uit. Rode jurk, blauw-wit jasje, schoenen en tas op elkaar afgestemd. Hildegard (67), van geboorte Belgische, loopt met een magere man met baard de rechtszaal van Amsterdam in. Die man, zal later blijken, is niet haar echtgenoot, maar een vriend die „om haar geeft”. Die haar gedurende de zitting op cruciale momenten subtiel tot kalmte maant, door zachtjes „sst” te fluisteren, of met een lichte hoofdknik te kennen geeft dat het wel in orde is.

Toeval of niet, het is niet de eerste keer dat deze jonge rechter een dame in de war op leeftijd treft. Heel lang blijft hij vriendelijk, beleefd en begripvol. Hildegard vertelt dat ze een weg insloeg die ze normaal nooit neemt. De weg in Bussum was opgebroken. Ze vermoedt dat ze de bocht iets te ruim heeft genomen, waardoor ze, met haar kleine autootje, lichte schade veroorzaakte aan een vrachtauto die daar geparkeerd stond. De schade was zo beperkt, dat ze is doorgereden. En nog geen drie tellen later werd ze aangehouden door de politie. Die haar vervolgens uiterst ruw in de politieauto gooide en meenam naar het bureau. Alwaar overigens een van de dienders een zeer scherpe opmerking tegen haar maakte. Hij zei dat ze een gevaar op de weg was, een maniak. Terwijl toch iedereen altijd heel graag bij haar in de auto stapt. De rechter begrijpt zeker wel dat de uitspraak bij haar heel hard aankwam.

Dit is het moment waarop de rechter haar toch onderbreekt. Mevrouw maakte volgens de dienders een verwarde indruk, toen ze haar aanhielden. Misschien zelfs wel, ook al was het pas half twaalf ’s ochtends, .. dronken? Blazen lukte niet. Op het bureau zou ze een bloedtest krijgen. U had, zegt de rechter, niet zo maar een beetje te veel gedronken, maar behoorlijk te veel. Twee keer zoveel als is toegestaan. En rijden onder invloed, een ongeval veroorzaken en dan doorrijden, dat is niet niks.

Hildegard heeft ook best een hoop problemen, geeft ze toe. Ze heeft bijvoorbeeld spierreuma. Aha, merkt de rechter op. Dus u neemt ook medicatie? Ja, die neemt ze. Ze neemt ook wel eens slaappillen als ze niet kan slapen. En, zoals de nacht voor het ongeluk, wat glazen wijn. Ooit was ze verpleegkundige, dus ze zou moeten weten dat de sporen van drank en pillen na een paar uurtjes nog in het bloed zitten. En dat rijden dan gevaarlijk is. Maar, zegt ze, in situaties als deze is die kennis ver weg.

Na dit korte moment van zelfinzicht, vervolgt Hildegrade haar klaagzang over de bejegening door het politiepersoneel. Waarom zo hardhandig, had ze de diender op het bureau gevraagd. Ze had zelf het antwoord gegeven. Dat het wel te verwachten viel, van zo iemand. De diender in kwestie was, zegt ze, allochtoon. Ja, achteraf heeft ze wel ingezien dat háár opmerking ook een vernedering was voor hem. Maar ze was ook zo gekwetst door de zijne. Ze weet precies wat ze doet in de auto. Een fietser of een kind zou ze nooit over het hoofd zien. Ze weet het, het klinkt misschien vreemd.

Heel vreemd, onderbreekt de rechter. Hij doet bijna boos. Iemand met drank en pillen op weet niet precies wat hij doet. Zeker niet iemand die, zoals zij, al eens eerder voor wegrijden na een ongeval is gearresteerd. En die toen ook onder invloed was. Hildegard bindt haastig in. Ze weet het. Ze is in therapie voor haar probleem. Welk probleem? vraagt de rechter. Ze ontwijkt de vraag. „Ik weet wel dat rechters het niet graag horen.” Ze moet vijf dagen in de week om kwart over acht in de Jellinek zijn. Nou, zegt de rechter, dat hoor ik anders graag. „Dat u werkt aan uw alcoholverslaving.” Hildegard krimpt ineen.

Meer dan een „gevalletje blikschade” is dit eigenlijk niet. Haar rijbewijs invorderen kan niet, daarvoor heeft Hildegard nét niet genoeg gedronken. Dus wordt het 600 euro boete en een voorwaardelijke ontzegging van haar rijbewijs. Of Hildegard nog iets te zeggen heeft. Dat heeft ze. Wat haar ontzettend pijn doet, is dat de rechter steeds spreekt over verslaving. Want weet u, het is een ziekte. Bij haar op therapie zitten alle mensen, van hoog tot laag. „Het kan ons allemaal overkomen.”

    • Rinskje Koelewijn