DE FOSSIELE WORM TE DRENTHE

De ammoniet Menuites fresvillensis werd vermoedelijk gevonden bij het dorp Kunrade in Zuid-Limburg. foto uit besproken boek

Jelle Reumer Opgeraapt Opgevist Uitgehakt. Fossielen vertellen de geschiedenis van Nederland. Uitgeverij Contact, 288 blz. prijs €24,90

Je zou ze liefst geheim willen houden, sommige van de fossielenvindplaatsen die Jelle Reumer opsomt in het boek ‘Opgeraapt Opgevist Uitgehakt’. Voor wie niet bang is van een beetje modder is er in Nederland nog heel wat moois te vinden, vooral langs de landsgrenzen. Natuurlijk bikt Reumer, bijzonder hoogleraar paleontologie in Utrecht en directeur van het Natuurhistorisch Museum in Rotterdam, naar zee-egels in de voormalige enci-groeve in Maastricht. Evenmin ontbreken de bekende pootafdrukken van 230 miljoen jaar oude reptielen die bij bosjes opduiken in de buurt van Winterswijk.

Maar er is zoveel meer. Reumer – medeontdekker van de onderkaak van ’s werelds recentste sabeltandtijger – zoekt en vindt in de buurt van vuilnisstortplaatsen, aan de rand van boerenakkers, op de Maasvlakte en op het strandje voor de kerncentrale van Borssele. Hij heeft aandacht voor de zandzuigers, asfaltbouwers en dakpannenleggers die in ons land de gaten sloegen waaruit duizenden fossielen opduiken. Hij beschrijft met sympathie een met modder besmeurde amateur die trots een haaientand omhoog houdt, opgediept uit de Brabantse modder van Langenboom of Liessel. Reumer heeft ruim aandacht voor hobbyisten en bijna vergeten hoogleraren die in de vorige eeuw standaardwerken hebben geschreven over de weekdieren van Winterswijk of de fossiele sponzen tussen onze Scandinavische zwerfstenen.

Geologische tijdvakken vliegen de lezer om de oren, maar daar staan rake typeringen van de geologische geschiedenis van Nederland tegenover. In het Carboon viel Nederland af en toe droog, door zeespiegeldaling en door sediment dat werd aangevoerd uit een bergketen waarvan de Ardennen en de Eifel de restanten zijn. Tegenwoordig is ons land een afvalputje voor riviersediment, maar decennia lang was Nederland zeebodem.

Wie wist er dat je in Noord-Drenthe op zoek kunt naar sporen van zeer vroege ongewervelden? Sommige zandstenen daar dragen de sporen van graafgangen van wormen uit het Cambrium (542 tot 488 miljoen jaar geleden). Reumer wilde geen reisgids schrijven, maar wie dit boek uit heeft, moet er op uit. Op zoek naar haaientanden, een Florentijnse makaak, een miniwalvisje of een hyenadrol. Michiel van Nieuwstadt

    • Michiel van Nieuwstadt