Werkstukje plakken en diploma is binnen

Gezakte scholieren kunnen via twee sluiproutes alsnog binnen een paar weken hun diploma halen. Een zomercursus klassieke culturele vorming (kcv) en klaar is Kees.

Ze zakte in juni voor haar havo-eindexamen. Met een vijf voor aardrijkskunde, een vijf voor Nederlands en een vijf voor economie. „Ik deed geen fuck op school”, zegt Marjolaine Oudot (17). „Ik vond er gewoon niks aan.” Marjolaine zakte ook voor haar herexamen economie en voelde zich „zo dom”. Dus bezocht Marjolaine voor de zomervakantie het Luzac, een particuliere school, om zich in te schrijven voor een nieuw schooljaar.

„Daar keek de directrice me aan alsof ik gek was”, vertelt Marjolaine. Als ze aardrijkskunde liet vallen en meedeed met een zomercursus klassieke culturele vorming (kcv), kon ze binnen twee weken alsnog haar diploma halen. Kcv had Marjolaine nooit gehad. „Maar het is niet moeilijk.” Veertien lesuren, een werkstuk maken, een boek leren. Vandaag doet Marjolaine examen. Als ze dat haalt, kan ze maandag beginnen aan een hbo-opleiding museologie.

Nog niet zo lang geleden zou Marjolaine haar eindexamenjaar opnieuw hebben moeten doen. Maar sinds de invoering van de Tweede Fase kunnen scholieren die in juni hoorden dat ze zijn gezakt, op 1 september toch aan een hbo- of universitaire opleiding beginnen. Twee sluiproutes bieden gezakte scholieren soelaas. Mits ze geluk hebben – of juist pech.

Enkele particuliere scholen (als het Luzac) en regionale opleidingscentra (roc’s), bieden in de zomer stoomcursussen aan voor ‘kleine vakken’, als maatschappijleer en kcv. Deze vakken worden alleen door de school – en niet landelijk – getentamineerd. Ook de verplichte profielwerkstukken kunnen hier worden herkanst.

Twee weken cursus is voldoende, zegt Luzac-directeur Rens Koole. „De eisen voor de kleine vakken stellen niet veel voor. Als ze daarvoor zakken, hebben ze echt niks gedaan.” Een cursus, inclusief schoolexamen, kost op het Luzac 600 euro. Het slagingspercentage bij de zomercursus van het Luzac is volgens Koole bijna 100 procent.

Flexibel en op maat, dat is precies wat ze willen, zegt Koole. Ongeveer twintig gezakte leerlingen haalden vorige week op het Luzac alsnog hun diploma, aldus de directeur. „Het is een klein groepje, want alleen kleine vakken kunnen ’s zomers worden herkanst. En de meeste scholen laten leerlingen daar niet op zakken.” Schoolexamens worden door de onderwijsinspectie niet gecontroleerd. De inspectie let alleen op de kwaliteit van het onderwijs, aldus een woordvoerder.

Elke school mag zomercursussen organiseren en examens afnemen. Maar aanbieders zijn dun gezaaid. Jochen Markhorst, conrector van de particuliere school Stebo, krijgt elk jaar weer telefoontjes van leerlingen die vragen of ze in de zomer nog snel een vak kunnen volgen. „Maar dat doen we niet. Dat riekt naar fraude.” Markhorst is bang dat zijn school de naam krijgt dat je er diploma’s kunt kopen, zegt hij. „Een vak als kcv is al zo frauduleus: zo’n werkstuk kun je knippen en plakken van Wikipedia. Bij mijn eigen leerlingen weet ik of die valsspelen, maar bij een vreemde leerling durf ik het risico niet aan.”

Marjolaine had ook zonder het vereiste diploma al aan een hbo-opleiding kunnen beginnen. Sinds 2001 bieden sommige hogescholen het traject ‘alvast studeren’ aan. Honderden net gezakte scholieren volgen vanaf september hbo-onderwijs, terwijl ze ’s avonds aan een roc leren voor deelcertificaten van het staatsexamen.

Ook de Universiteit Twente (UT) laat studenten zonder schooldiploma toe. Voorwaarde is dat gezakte scholieren daar een goede reden voor hebben, zegt Pollus Fornerod, hoofd van de bacheloropleiding aan de UT. „Het gaat niet op voor leerlingen die lui zijn maar voor leerlingen die rond het eindexamen bijvoorbeeld hun been braken, of hun moeder verloren.” Dit jaar laat de UT twaalf studenten zonder eindexamen toe.

De UT is de enige universiteit die dit aanbiedt. Fornerod: „Het zijn vooral opleidingen die moeten vechten voor elke student.” De Vrije Universiteit ziet ‘alvast studeren’ niet zitten, meldt beleidsadviseur Ad Verklei. „We willen onze toelatingseisen niet versoepelen.” Integendeel. Op de VU moeten eerstejaars vanaf dit jaar een taaltoets Nederlands maken. Verklei: „Wij constateren dat de huidige instroom binnenkomt met een taaldeficiëntie. En dat zijn niet alleen allochtone studenten.”

    • Leonie van Nierop