Toch nog gelukt: kabinet komt met beloofde ‘zoet’

Niemand gaat er volgend jaar op achteruit. Gezinnen en mensen met werk zien hun inkomen het meest stijgen. Dat kondigde het kabinet gisteren aan.

Het kabinet heeft de begroting voor 2009 rond, zo kon minister Wouter Bos (Financiën, PvdA) gistermiddag trots melden. Het kabinet had alles op alles gezet om halverwege de rit met het ‘zoet’ voor de burger over de brug te komen, en dat is gelukt.

„Hier staat een heel tevreden minister”, zei Bos na de laatste besprekingen over de begroting. Niemand gaat er financieel op achteruit, verklaarde Bos. En werken wordt meer beloond.

Want één ding is duidelijk: wil Nederland het pensioen en de zorg in de toekomst veilig stellen, dan moeten meer mensen aan de slag. Nog tijdens deze kabinetsperiode worden de gevolgen van de vergrijzing voelbaar en krimpt de beroepsbevolking.

Dat is de kern van de boodschap die de centrum-linkse coalitie in de Miljoenennota op Prinsjesdag bekend zal maken. En het kabinet heeft haast. Gisteren heeft de ministersploeg onder leiding van premier Jan Peter Balkenende de besprekingen over de begroting eensgezind afgerond. Vandaag zou een aantal maatregelen bekend worden gemaakt om het aantal deelnemers op de arbeidsmarkt te vergroten.

Daarmee begint het kabinet nu al met uitvoering van adviezen uit het rapport van de commissie-Bakker, dat in juni werd gepresenteerd. Nadat versoepeling van het ontslagrecht in de coalitie onbespreekbaar was geworden, ontwikkelde deze commissie onder leiding van TNT-topman Peter Bakker een keur aan voorstellen om de arbeidsparticipatie te verhogen. Naar een toekomst die werkt – de titel van het rapport – zal de komende jaren de leidraad van het kabinet zijn.

Minister Bos, tevens PvdA-leider, had goed nieuws voor de achterban. De koopkracht van de minima en mensen met een klein pensioen, die volgend jaar een procent zouden moeten inleveren, blijft toch op peil. Werkende ouders gaan er zelfs op vooruit. Vorig jaar moesten zij de prijs betalen voor het behoud van koopkracht van de lage inkomens. „Ik heb beloofd dat ze er dit jaar op vooruitgaan en die belofte lossen we in”, zei Bos. Werkende mensen met kinderen krijgen er zeker een procent bij.

En de begroting is sluitend, voegde minister Bos eraan toe. Dat is zeker zo belangrijk voor de hoeder van de schatkist. Want Bos doet er alles aan om niet het verwijt te krijgen dat hij een PvdA’er is die weer eens te veel uitgeeft. „De staatsschuld daalt verder en het begrotingsoverschot ligt ver voor op het schema”, aldus Bos.

Details over de financiering worden dinsdag 16 september, op Prinsjesdag, bekendgemaakt. Duidelijk is wel dat er diverse meevallers zijn op het gebied van de belastingen. Dat geld zorgt grotendeels voor de dekking van tegenvallers bij de kinderopvang en van maatregelen om de koopkracht te verbeteren. Zo wordt de voorgenomen btw-verhoging van 19 naar 20 procent geschrapt en daalt de werkloosheidspremie. Het kabinet hoopt dat dit voldoende is om de consumentenbestedingen op niveau te houden zodat de economie niet verder verslechtert. Alleen daling van de WW-premie levert werkenden maandelijks circa 90 euro op. Al heeft het kabinet hieraan wel een mits verbonden.

Vervolg Koopkracht: pagina 3

Alles in teken van arbeidsmarkt

De sociale partners moeten het komende half jaar laten zien dat ze de lonen matigen – anders gaat het met de economie verder bergafwaarts.

Ook minister Piet Hein Donner (Sociale Zaken, CDA) is tevreden. Verlaging van de WW-premie levert niet alleen lastenverlichting op, maar lage premies bevorderen ook deelname aan de arbeidsmarkt. En participatie staat in deze begroting centraal.

Het kabinet neemt de conclusie van de commissie-Bakker serieus, zo bleek al voor het zomerreces. Nederland staat volgens de opstellers aan de vooravond van fundamentele veranderingen. Al vanaf 2010 krimpt de beroepsbevolking. Dat betekent meer werk en minder mensen. Nu al kampen werkgevers met krapte op de arbeidsmarkt omdat ze onvoldoende aan goed geschoold personeel kunnen komen. Bovendien nemen door de globalisering (de verhevigde internationale concurrentie) de eisen toe die gesteld worden aan het kennisniveau en het aanpassingsvermogen de beroepsbevolking.

Er mag geen tijd meer verloren gaan, vindt ook het kabinet, dat zich verhoging van de participatie van 73 naar 80 procent van de beroepsbevolking tot doel heeft gesteld. Onder andere via allerlei fiscale prikkels wil het kabinet voor elkaar zien te krijgen dat op korte termijn zo’n 400.000 mensen extra op de arbeidsmarkt actief worden. Zo worden oudere werknemers die na hun 62ste blijven doorwerken beloond met een bonus van enkele duizenden euro’s (zie inzet). Werknemers die voor hun 65ste met werken willen stoppen, krijgen heffingen opgelegd.

Daarnaast zal het kabinet in het Belastingplan een aantal voorstellen doen om werken voor moeders met kinderen aantrekkelijk te maken. Ook hier is het advies van de commissie-Bakker het uitgangspunt. Zo stelt Bakker voor om de toeslag voor kinderopvang afhankelijk te maken van het inkomen van de meest verdienende ouder. Hierdoor worden vrouwen, doorgaans de minst verdienende ouder, gestimuleerd meer te gaan werken. Nu bepaalt nog het gezamenlijke inkomen van man en vrouw de hoogte van de toeslag.

Het kabinet kampt nog met de uit het spoor gelopen regeling voor de kinderopvang. De regeling werd in korte tijd dermate populair dat forse kostenoverschrijdingen van krap 2 miljard euro dit jaar het gevolg waren. Bovendien maken vooral ouders gebruik van de subsidieregeling, die toch al aan het werk waren. Te weinig niet-werkende moeders worden met de regeling aangespoord om een baan te nemen. Daarom wil het kabinet een werkgroep instellen die onderzoekt hoe de kinderopvangregeling effectiever kan worden gemaakt. Werkende ouders hoeven zich vooralsnog geen zorgen te maken over de hoogte van de toeslagen. Deze blijven gehandhaafd op de voor het zomerreces bekendgemaakte tarieven.

Zo denkt het kabinet een gunstig koopkrachtplaatje aan iedereen voor te schotelen. Maar de grote vraag is of de verslechterende economie geen roet in het eten gooit. Met een hoge inflatie, een verdere stijging van energieprijzen en meer pijn van de kredietcrisis kan 2009 toch nog een zuur jaar worden.

    • Michèle de Waard