Talent

Willem Frederik Hermans, bij de Boteringebrug in Groningen in 1964. Hermans in Groningen 032 c nr 9 Linden, Wim van der;MAI

Koester je talent en haal er alles uit voor het te laat is – misschien is dat de boodschap die je uit de levens van Kors van Bennekom en Wim van der Linden kunt halen, twee fotografen met ieder een drukbezochte tentoonstelling in Amsterdam. (Van der Linden in het Stadsarchief tot en met 31 augustus. Laatste kans!)

Zij waren tijdgenoten (Van Bennekom is van 1933, Van der Linden van 1941) en bedreven een poosje op een verwante manier de fotografie, dat wil zeggen met veel aandacht voor het alledaagse leven. Maar Van Bennekom werd vermaard en Van der Linden was als fotograaf allang vergeten toen hij in 2001 op 60-jarige leeftijd in Amerika stierf. Waarom?

Niet omdat het werk van Van der Linden kwalitatief minder was dan dat van Van Bennekom – integendeel. Ik heb beide tentoonstellingen kort achter elkaar gezien en ik werd het meest door het werk van Van der Linden getroffen. Zijn foto’s verrasten me dankzij invalshoek en compositie meer, vooral zijn straatfoto’s (Amsterdam, Napels, Parijs, New York) kunnen zich meten met het werk van de grootmeesters van de sociale fotografie. Ook zijn portretten zijn van grote kwaliteit. Is er ooit een karakteristiekere foto van W.F. Hermans genomen dan die bij de Boteringebrug in Groningen? Groningen is daar Hermans geworden, somber, grimmig.

Ed van der Elsken zag zijn talent. Hij zei in 1966: „Op het ogenblik is Wim de fotograaf die mij in ons land het meest interesseert. Hij heeft prachtige dingen gemaakt, maar zo hard en rauw als de pest.” Uit het werk van Van Bennekom sprongen voor mij minder hoogtepunten naar voren, bij hem is het meer de stroom van een heel oeuvre die je moet meevoeren. Niet de individuele foto’s, zoals die van zijn gezinsleven, vallen op, maar de kroniek die geleidelijk ontstaat doordat hij consequent met zo’n thema doorgaat. Schitteren doet hij pas in zijn theaterfoto’s (Noerejev, Sonneveld).

Hoe kwam het dan dat Van der Linden toch zoveel minder bereikte dan zijn collega? Dankzij de boeiende inleiding van Guus Luijters bij het fotoboek Wim van der Linden begreep ik hoe dat kon gebeuren. Van der Linden wilde niet genoegen nemen met datgene waarin hij excelleerde. „Hij was niet trots op zijn werk”, vertelt Jan Cremer. „Later ontkende hij zelfs dat hij fotograaf was. Hij had andere plannen.”

Die andere plannen brachten hem in de jaren zestig als cameraman bij de VPRO, waar hij betrokken was bij spraakmakende programma’s als Hoepla en de Fred Haché Show. Fotograferen deed hij niet meer, hij wilde wereldberoemd worden en dat kon bij de tv sneller. Maar het was onvermijdelijk dat een onburgerlijke kunstenaar als hij ooit moest vastlopen in het burgerlijke tv-milieu.

Hij verhuisde naar Amerika, werd een soms verdienstelijke uitvinder en stierf vereenzaamd in Miami. „Hij is gestorven aan een gebroken hart”, zegt zijn vriend Willem de Ridder.

Maar zijn foto’s zullen blijven.

P.S.: Het door mij gemelde verschijnsel van de Franse strandbibliotheek bestaat ook aan de Nederlandse kust, vertelden lezers mij. Zie ook: www.strandbibliotheek.nl

    • Frits Abrahams