Neppérus, het rambam en de boemerang

Frank Vermeulen © Foto Merlin Daleman Daleman, Merlin

Het liberale Kamerlid Helma Neppérus heeft een grote afkeer van de actiegroep Milieudefensie, omdat die met subsidie van de overheid diezelfde overheid tegenwerkt. Tegen NRC-redacteur Arjen Schreuder zei Neppérus deze week dat zij daar „het rambam” van krijgt.

Dat is een mededeling om bij stil te staan. Niet alleen om haar woordkeuze, die omgekeerd snobisme verraadt. Dames uit kringen van Neppérus krijgen immers doorgaans het rambam niet. Die krijgen hooguit de kriebels. Of Q-koorts, de zomerziekte van dit jaar. Maar daarom was het rambam van Neppérus juist wel effectief. Als mevrouw Neppérus het rambam krijgt, moet er heel wat aan de hand zijn.

Het zou makkelijk zijn het rambam van Neppérus af te doen als een poging van een backbencher uit de Tweede Kamer om de kolommen van de krant te halen. Ook al zou dat overigens wel in de lijn der verwachting liggen. Het zomerreces, dat vandaag ten einde loopt, is traditioneel het hoogseizoen voor parlementariërs die nog bezig zijn aan hun lange mars door de pikorde van hun respectievelijke partijen. Komkommertijd en backbenchers zijn een hecht koppel.

Maar het rambam van Neppérus is niet zomaar een zomerzotheid. De hevige irritatie van deze VVD’er is structureel. En het is bovendien onderdeel van een breder en langer bestaand wederzijds ongenoegen tussen rechts en links in de Nederlandse politiek. Af en toe borrelt deze kwaadsappigheid naar de oppervlakte.

Doorgaans leven Kamerleden van alle partijen vredig naast elkaar. Een beetje net zoals mensen in een groot flatgebouw samenleven door elkaar goedendag te zeggen, maar elkaar meestal te negeren. En zo af en toe zijn er schermutselingen tussen een paar buren die grondig de pest aan elkaar hebben. Zo leidt het slaperig moesjawara in de Tweede Kamer over relatieve bijzaken in de landbouw, over proefdieren of over de jacht soms tot verbazingwekkend venijnige debatten.

Natuurlijk, de moord op Pim Fortuyn markeerde een omslag in het publieke en politieke klimaat. Er stak in Nederland een gure wind op voor alles wat nog links was of ooit links was geweest. De kogel die een eind maakte aan het leven van Fortuyn was immers afgevuurd door een dierenactivist. ‘De kogel kwam van links’, was het parool. Links boog het hoofd. En verliet het strijdperk. Letterlijk, zoals PvdA-leider Ad Melkert en GroenLinks-voorman Paul Rosenmöller deden. Ook figuurlijk abandonneerde progressief links de politieke arena.

Maar dat is nu alweer zes jaar geleden en het gebeurt nog steeds. Recentelijk weer legde Rosenmöllers opvolger Femke Halsema het hoofd in de schoot. Toen haar fractiegenoot Wijnand Duyvendak opstapte omdat De Telegraaf hem dieper inzicht had gegeven in de negatieve gevolgen van zijn actieverleden, riep Halsema ook anderen op „om verantwoording af te leggen”.

Natuurlijk peinst niemand erover dat te doen. De weliswaar beschaafde maar politiek tamelijk naïeve geste van de partijleider van GroenLinks is ter rechter zijde opgepikt als een teken van zwakte. En dus gaan nu weer alle trossen los. Kraken moet verboden worden. Want krakers pikken zomaar huizen in en het zijn bovendien allemaal buitenlandse criminelen. PvdA-minister Cramer (VROM) moet aftreden. Want ze is vergeten dat zij vroeger links was. En, o ja, nog steeds heel erg belangrijk, iedereen moet in dit land met iedereen handen schudden. Want dat is hier nu eenmaal normaal.

De kwestie-Cramer wordt komende dinsdag in de Tweede Kamer de aftrap van het nieuwe politieke jaar, als het even tegenzit. In de Zwarte Zee trekt de NAVO een vloot samen, de Amerikaanse kredietcrisis steekt de Atlantische Oceaan over, Afrika steekt de Middellandse Zee over, en China, tja, China is overal al. Maar in Den Haag waart een populistisch sentiment rond dat zegt dat de minister van Milieu moet aftreden omdat ze misschien sympathiseerde met het krakersblad Bluf!

Ja, het is twintig jaar geleden. Nee, zij bekleedde destijds geen publieke functie. Nee, zij overtrad daarmee geen enkele wet. Maar haar kop moet er gewoon af. Klaar. Cramer was ook nog eens baas van Milieudefensie, terecht dus dat die subsidies waar mevrouw Neppérus haar rambam van krijgt, worden geschrapt.

Alle Kamerleden zijn vandaag begonnen aan hun gebruikelijke ‘fractieweekeinde’ voorafgaand aan het nieuwe parlementaire jaar. Het zou mooi zijn als zij deze dagen proberen vanaf een afstand naar zichzelf te kijken. Dat zij zouden zien dat de genoemde internationale risico’s in dit land leiden tot een klimaat van angst en pessimisme. En dat de samenleving behoefte heeft aan politici die leiding geven aan het zoeken naar oplossingen. Het zou goed zijn dat parlementariërs zien dat de keuze voor afrekenen alleen op de korte termijn ‘scoort’. Het is een strovuurtje in de peilingen. Maar op langere termijn is de consequentie verscherping van tegenstellingen, verder aanwakkeren van wantrouwen en verlies van legitimatie van de politiek.

Het rambam van Neppérus werkt als een boemerang. Immers, waarom zouden alleen linkse politici niet te vertrouwen zijn? Is het niet allemaal ‘vuil tuig’ in Den Haag, zoals een vrouw deze week in het radioprogramma Stand.nl meldde? Hoe zit dat bijvoorbeeld met het Kamerlid Neppérus zelf?

Zij vindt dat het belastinggeld van de ‘hardwerkende Nederlander’ niet moet worden verspild. Uitstekend VVD-standpunt: belasting is sowieso diefstal. Maar het curriculum vitae van Neppérus verraadt dat zij vroeger een heel andere relatie tot belastingen had. Zij was belastinginspecteur. En klom op tot het management van de Belastingdienst. Aha! Geen wonder. Heel haar leven Robin Hood gespeeld. En nu als Tweede Kamerlid een grote mond hebben.

Als iemand verantwoording moet afleggen bij haar kiezers is het wel die mevrouw Neppérus. Weg met haar!

Dit is de eerste column van NRC-redacteur Frank Vermeulen.

Reageren kan via nrc.nl/vermeulen. Vanaf komende dinsdag houdt hij op nrc.nl ook het Politblog bij, over de Nederlandse politiek.

    • Frank Vermeulen