Na de ‘meth’ komt toch de biecht

Het verslavingsverhaal van de Californische jongere Nic Sheff, verteld door hemzelf en door zijn vader, is een groot succes in de Verenigde Staten. Waarom?

Vader en zoon David en Nic Sheff in Berkeley Foto Kurt Rogers/Corbis Het verslavingsverhaal van de Californische jongere Nic Sheff, verteld door hemzelf en door zijn vader, is een groot succes in de Verenigde Staten. Waarom? Nic Sheff: Tweak Growing up on methamphetamines. Simon & Schuster, 368 blz. €14,– David Sheff: Beautiful Boy A father’s journey through his son’s meth addiction. Houghton Mifflin, 336 blz.€ 19,– 08 Feb 2008, Berkeley, California, USA --- David Sheff (R) and his son Nick Sheff have both wrote books and are going on tour together. David's book "Beautiful Boy" is about his son's addiction to meth. At the same time his son Nick wrote "Tweak" about his being addicted. --- Image by © Kurt Rogers/San Francisco Chronicle/Corbis Rogers, Kurt;Corbis

Nic Sheff: Tweak Growing up on methamphetamines. Simon & Schuster, 368 blz. €14,–

David Sheff: Beautiful Boy A father’s journey through his son’s meth addiction. Houghton Mifflin, 336 blz.€ 19,–

In het inmiddels eeuwenoude genre van de verslavingsautobiografie lijkt sprake te zijn van een nieuwe trend. Steeds vaker vertellen voormalige drugsgebruikers hun verhaal samen met hun vader, moeder of partner. In Amerika verschenen al diverse duo-autobiografieën, en hier in Nederland vertelde Gary Kok samen met haar zoon Ruud over diens cocaïneverslaving in het boek Cokepunt. Daarnaast is de toon van de herstellende verslaafden tegenwoordig vaak nederig; heel anders dan bij hun ‘romantische’ voorgangers, die zich graag afzetten tegen de zieke maatschappij en hun burgerlijke ouders.

Ook bij de Amerikaan Nic Sheff en zijn vader David Sheff druipen de verzoeningsgezindheid en het wederzijdse respect van de pagina’s. In Tweak. Growing up on methamphetamines beschrijft Nic Sheff de ‘horror’ van zijn speedverslaving en het ‘wonder’ van zijn herstel. Ooit was Nic een veelbelovende scholier uit zonnig Californië, dol op surfen en schrijven, gekoesterd door een welgestelde familie. Tot op zijn 18de het verval begon met zijn ontdekking van crystal meth: de stimulerende stof methamfetamine in kristalvorm. Wie deze kristallen verhit en de damp inhaleert, voelt zich de koning van de wereld, angstvrij, helder en energiek. De roes duurt lang, tussen de zes en twaalf uur.

Voor Nic voelde ‘meth’ als een wonderbaarlijke genezing. Hij was eindelijk ‘compleet’ en bevrijd van zijn tobberijen en onzekerheden. Ook de sexmarathons waren fijn. Hij en zijn vriendin waren urenlang bezig, in totale extase door hun ‘perfecte, harde, pulserende, organische bewegingen’. Eens kwamen ze er tijdens een rookpauze achter dat hun huid helemaal openlag. Het mocht de pret niet drukken. Door de drugs voelden ze geen pijn.

In Beautiful boy. A father’s journey through his son’s meth addiction beschrijft David Sheff zijn eigen martelgang als ouder van een verslaafd kind. David lag nachtenlang wakker en was opgelucht als de politie belde dat Nic in de cel zat. Dan wist hij tenminste waar zijn zoon uithing. Want na jarenlang gebruik was Nic dakloos en graatmager. Hij verdiende zijn geld als prostitué en dealer. Soms gebruikte hij dagenlang achtereen, wanhopig op zoek naar dat zalige gevoel van die allereerste keer. Die braspartijen eindigden in een paranoïde psychose: ‘tweaken’, in gebruikerstaal.

Inmiddels is Nic ruim twee jaar ‘clean’. „Mijn wil om te leven, was sterker dan ik dacht”, merkt hij verbaasd op. Hij schaamt zich voor zijn daden uit het verleden en hoopt dat hij zijn ouders nooit meer zo zal teleurstellen als hij in zijn drugsjaren heeft gedaan. David overwon zijn eigen verslaving: die aan zijn zoon. Zijn werk en gezinsleven leden zwaar onder alle zorgen om Nic. Door lotgenotencontact realiseerde hij zich dat hij ‘medeverslaafd’ was. Hij moest leren om zijn leven niet meer door zijn oudste zoon te laten beheersen. Dat lukte pas echt na een hersenbloeding. Toen ging David zich richten op zijn eigen herstel.

De boeken van de beide Sheffs vullen elkaar mooi aan. Nic vertelt over de aantrekkingskracht van het junkiebestaan, David plaatst het verhaal van Nic in een bredere context. Hij ziet Nics verval als onderdeel van een groter sociaal probleem: de huidige ‘epidemie’ van speedgebruik in de VS. Amerika heeft een lange liefdesrelatie met dit stimulerende middel. Tijdens WO II kregen soldaten het toegediend als chemisch steuntje in de rug. Na 1945 slikten miljoenen huisvrouwen, vrachtwagenchauffeurs en studenten graag een ‘pilletje voor de pep’. De Amerikaanse president John F. Kennedy liet zich inspuiten met het speed-medicijn Dexedrine, voorafgaand aan zijn beroemde televisiedebatten met Richard Nixon. De hippies spoten het spul bij zichzelf in; speed maakte een ruw einde aan de ‘Summer of Love’.

Rond 1970 legde de Amerikaanse overheid de ‘speeddemocratie’ aan banden; methamfetamine ging ondergronds, waar het een kwijnend bestaan leidde. Rond 1990 begonnen professionele drugskartels echter aan de massaproductie van crystal meth. Het gebruik van de witte kristallen steeg snel. Amerika raakt echter nu pas gealarmeerd, want ‘meth’ is de afgelopen tijd geklommen op de sociaal-economische ladder. Lang stond de drug bekend als ‘boerencoke’ voor de plattelandsjeugd, maar inmiddels is hij in trek geraakt bij het hoogopgeleide en welgestelde deel van de blanke bevolking. Bij jongens als Nic.

Nic en zijn vader kregen in eigen land dan ook veel aandacht. De Sheffs zaten op de bank bij Oprah en de filmrechten van hun boeken zijn verkocht aan Paramount Pictures. Ook was Beautiful Boy te koop in de populaire koffieketen Starbucks. Dat boek is ook wel het betere van de twee. Davids verhaal is meer invoelbaar geschreven, terwijl Nic nog steeds enigszins onthecht lijkt van zijn emoties. Ook weet Sheff senior, anders dan zijn zoon, uit te stijgen boven het persoonlijke lijdensverhaal. Zo verdiepte hij zich uitgebreid in de wetenschappelijke kennis over verslaving. Hij omarmt de moderne notie van verslaving als hersenziekte; uitgebreid vertelt David hoe Nics brein door het jarenlange drugsgebruik ontregeld is geraakt.

Nic zelf is lovend over de ‘new age-achtige’ psychotherapeuten in zijn laatste verslavingskliniek. Hun ‘lichaamswerk’ had bij hem veel succes: diep weggestopte trauma’s, die in het geheugen van zijn lijf waren opgeslagen, haalden ze naar boven. Toch blijft zijn compulsieve drugsgebruik een raadsel voor hem. Het zit er gewoon in, denkt Nic: „Ik zoek de gekte op, ik word erdoor aangetrokken.” Hij heeft het gevoel dat er een aardige, sociaal voelende jongen in hem woont, én een duiveltje, dat zegt: je bent niemand verantwoording schuldig als jij jezelf dood wilt maken.

Hoewel Tweak en Beautiful Boy vlot geschreven, eerlijke en dappere boeken zijn, bevatten ze geen wereldschokkende inzichten in de aard van verslaving. Misschien zijn ze in Amerika vooral zo populair, omdat het nu eens geen christenen zijn die ten strijde trekken tegen drugsgebruik, maar spijtoptanten uit de liberale elite. Babyboomer David Sheff, die in 1980 John Lennon interviewde voor de Playboy en behoorde tot de hippe incrowd van San Francisco, gebruikte als student aan de Universiteit van Californië zelf ook van alles: cannabis, cocaïne, lsd. Waarschuwingen als ‘speed kills’ beschouwde hij als domme bangmakerij. Nu noemt David het ‘verwerpelijk’ dat hij ooit heeft gelachen om de woeste drugsavonturen van schrijver Hunter S. Thompson (‘Fear and loathing in Las Vegas’). Iedere romantisering van drugsgebruik is verkeerd, preekt hij.

Ook beschuldigt Sheff zichzelf en zijn generatiegenoten ervan dat ze te lichtzinnig hebben gedacht over echtscheidingen. Nic bleef na de scheiding van zijn ouders wonen bij zijn vader in San Francisco, maar moest in de vakanties met het vliegtuig heen en weer naar zijn moeder in Los Angeles. Achteraf denkt David dat zulke co-ouderschapsregelingen de kans vergroten dat kinderen ontsporen. Nic bevestigt dat hij moeite had met het leven in twee parallelle werelden. Het was vermoeiend en hij miste altijd wel iemand.

Seks, drugs, ellende en verlossing, een familie die uit elkaar valt en zich verzoent, dit alles overgoten met een duidelijke moraal – de boeken van vader en zoon Sheff bevatten kortom veel ingrediënten voor een succesvolle Hollywoodproductie. Hopelijk zal Nic in staat blijken het nuchtere leven vol te houden. Anders zou hij een Tweak II moeten schrijven over zijn terugval. Of Oprah hem ook daarvoor weer wil ontvangen, is maar de vraag. Mensen houden niet zo van chronische verslaafden. Ze houden van de gelukkigen die hun ziekte ‘overwinnen’. Voor zo lang dat duurt.