Gezellige huistank

In een tweewekelijkse serie over boeken die bijna onopgemerkt bleven, deze week de Leopard 1 van de Landmacht

In een tweewekelijkse serie over boeken die bijna onopgemerkt bleven, deze week de Leopard 1 van de Landmacht Willem Smit: De Leopard 1. Gepantserde vuist van de Koninklijke Landmacht. Boom, 120 blz. €19,50

Iedereen heeft zo zijn gemis. Rond mijn 16de moest ik in de krant lezen dat de minister van Defensie had besloten de opkomstleeftijd voor dienstplichtigen met één jaar te verlagen. Zodoende werd een hele jaargang vrijgesteld van militaire dienst. In die lichting zat ik. Cohort 1959 viste weer eens achter het net. Zo werd mij achttien maanden wachtlopen en geweerpoetsen onthouden. Nooit leren marcheren, salueren, kaarten, pissen in een helm of bier drinken uit een helm en andere nuttige zaken. En nu kan ik op feestjes ook nooit meepraten over wat het hoogtepunt moet zijn geweest: de tank. Daar hebben ze het altijd over: het zwoegen met de rupsbanden door de blubber, het zwaaien van de loop, het scheuren door bietenvelden en het enorme slurpen van benzine. En dan het machtige brullen van de motor als hij ineens vanuit de bosjes tevoorschijn kwam.

Nu is er dan eindelijk een tegemoetkoming voor de pechvogels die in het verkeerde jaar geboren zijn: een uitputtend boek van Willem Smit over de Leopard 1, de huistank van het Nederlandse leger van 1970 tot 1990. Nu weet ik er ook alles van. Straks kan ik op feestjes ook doen alsof ik er zelf mee gereden heb. Twee benzinetanks had dat ding! Ja, ja! Een van 480 liter (links) en een van 475 liter (rechts)! En denk maar niet dat je daarmee Parijs haalde. De Leopard reed 1 op 0,6, en in ruw terrein 1 op 0,3!

Alles is hier over de Leopard 1 te vinden. Van zijn voorgangers en zijn ontwikkeling tot en met zijn opvolgers en zijn afschaffing. Over zijn snelheid, beweeglijkheid en ‘terreinvaardigheid’. Veel getallen en tabellen. We lezen dat de Leopard niet moeilijk deed over ‘de doorschrijdbaarheid van bossen’, als de bomen tenminste niet dikker dan twintig centimeter waren en ‘mits de bomen niet te dicht bij elkaar stonden’. Hij kon waden, diepwaden en zelfs duiken. We lezen over hydropneumatische veersystemen, terugstootloze vuurmonden, de Kampfwertsteigerung en over andere modellen uit ‘de Leopardfamilie’. Best een gezellig tankje.

Maar tussen de regels door lees je ook een droevig verhaal van vergeefsheid. Want in de loop van zijn bestaan werd de tank ingehaald door nieuwe ontwikkelingen. De ombouw verliep moeizaam. In de werkplaatsen noemde men hem hoofdschuddend ‘een dweil op rupsbanden’. Zou de Leopard een kans hebben gehad tegen de Russische tanks? Dankzij de snelle val van De Muur hoefde die vraag gelukkig niet beantwoord te worden.

En zo blijft het beeld hangen van een tank die nooit veel meer dan een oefentank is geweest. Hij was bedoeld om er de commies mee uit de boom te schieten, maar op de foto’s zien we onze jongens er lekker mee door fris-sappige aardappelvelden crossen. Of ze rijden er op de binnenplaats voor de lol mee over een afgedankte rode sportauto. Op een andere foto zien we drie soldaten op het warme achterdek een maaltijd bereiden, met een campinggasstelletje. Het moet een heerlijke tijd zijn geweest: kamperen en padvinden en knutselen op kosten van de overheid, in zo’n leuke grote benzineslurpende jongenskampeerschietauto. En lichting 1959 moest zich al die achttien maanden zelf maar zien te vermaken.

Willem Smit: De Leopard 1. Gepantserde vuist van de Koninklijke Landmacht. Boom, 120 blz. €19,50
    • Guus Middag