De grootste violist

David Oistrach in 1955 David Oistrach / Foto, um 1955 Oistrach, David Fjodorowitsch sowj. Violinist, Odessa 30.9.1908 - Amsterdam 24.10.1974. - Oistrach, Violine spielend. - Foto, um 1955. picture-alliance / akg-images

cd klassiek

David Oistrach: The complete recordings

€ 39,95

„Er zijn veel goede violisten, en een paar grote violisten. En dan is er Heifetz.” Zo luidde een geliefde uitspraak van de Russische violist David Oistrach (1908-1974), zoon van een arme boekhandelaar in Odessa, eens de Joodse parel in het tsaristische Rusland en het Mekka voor hongerige viooltalentjes die onder hoopvolle leiding van hun ouders de weg vonden naar de studio van Piotr Stolyarsky, door wie ook Oistrach werd opgeleid.

Nadat hij in 1937 het Koningin Elisabeth Concours in Brussel had gewonnen, kreeg Oistrach mondjesmaat de kans in het buitenland op te treden ten tijde van de Koude Oorlog. Waar hij ook kwam, overal veroverde hij harten en maakte hij muzikale vrienden, onder wie Yehudi Menuhin, met wie hij Bachs Dubbelconcert speelde. „Ik hield onmiddellijk van hem”, schreef deze in zijn memoires. „Niet alleen was hij de vriendelijkste, meest trouwe en warmhartige onder de mensen, maar hij was ook eenvoudig en vindingrijk. Hij voelde nooit de behoefte anders over te komen dan als wie hij was ... een volledig mens.”

Ook in het Concertgebouw, waar hij zich voor zijn optreden altijd een glaasje cognac liet inschenken door de portier, was Oistrach vaak te horen. Tot die fatale dag waarop hij, na een uitvoering van Brahms, aan een hartaanval overleed in het Amsterdamse Park Hotel.

Zoals alle violisten kon Oistrach instrumentaal niet tippen aan het duivelse spel van Jascha Heifetz, maar in zijn muzikale benadering straalde Oistrach zoveel warmte en menselijkheid uit dat hij volgens velen zélf de grootste violist is die ooit geleefd heeft.

Khachaturian, Miakovsky en Sjostakovitsj schreven vioolconcerten voor hem, Prokofjev droeg zijn Sonate in f klein aan hem op, en Sjostakovitsj verraste Oistrach op zijn zestigste verjaardag met zijn Sonate, op. 134.

Oistrach heeft een ontstellende hoeveelheid opnames gemaakt, die getuigen van zijn sterkste troeven: robuuste eenvoud, oprechtheid en een ontwapenende klankschoonheid. Voor EMI maakte hij tijdens zijn buitenlandse reizen zoveel opnames dat de verzamelbox ter ere van zijn honderdste geboortedag zeventien cd’s omvat, met repertoire dat zich uitstrekt van Bach, Mozart en Beethoven tot aan Taneyev, Szymanowski en Khachaturian. Het zijn goudeerlijke opnames, uit een tijd dat er nog niet geknipt en geplakt werd om het amuzikale ideaal van de technische perfectie te bereiken. Het ging om geestdrift, integriteit, toewijding en raffinement.

Al klinkt er incidenteel wel eens een slordige noot, de verzamelbox van Oistrach laat zich beluisteren als imposant eerbetoon aan een groots en waarachtig kunstenaarsschap.

    • Wenneke Savenije