Biografieën om niet zwaar aan te tillen

Uitgevers houden te weinig rekening met de biografie als vakantieboek.

Elsbeth Etty koos de vijf mooiste en soms goedkoopste biografieën voor onderweg.

Joop den Uyl Over het algemeen zijn biografieën van politici nog dikker en zwaarder dan die van schrijvers, niet zelden in meerdere delen uitgegeven. Een uitzondering vormt Joop den Uyl, 1919-1987. Dromer en doordouwer (Balans, 544 blz. € 35) van Anet Bleich. Het is een prestatie om het leven van Den Uyl, die van 1973 tot 1977 premier was van het meest progressieve kabinet dat Nederland ooit kende, in minder dan 500 pagina’s te beschrijven. Qua gewicht is deze hardcover nog net te torsen, de inhoud is – dankzij Bleichs journalistieke stijl en de schitterende anekdotes ook over Den Uyls privéleven – licht verteerbaar en toch voedzaam.

Wie zoals ik zonder auto met vakantie gaat en zijn hele hebben en houwen meezeult in een rugzak, kiest zijn vakantieboeken uit op gewicht. Lastig, vooral als je voorkeur uitgaat naar dikke biografieën. Jammer genoeg denken uitgevers zelden aan backpackers. Biografieën geven ze het liefst uit in dure gebonden edities met stofomslag, niet te tillen en bovendien moeilijk te ‘lozen’ als je ze uit hebt. Wie laat er zonder pijn een boek van dertig euro of meer achter bij een hotel of camping?

Het beste is gewoon afwachten of de biografieën die op je verlanglijstje staan in een pocket editie verschijnen. Een aantal uitgeverijen doet belangrijke non-fictie titels na verloop van tijd over aan Contact en Amstel die ze in de zogeheten Olympus reeks voor de helft van de oorspronkelijke prijs als paperback uitbrengen.

Soms heeft wachten op een lichte heruitgave geen zin Wie het afgelopen jaar geen tijd heeft kunnen vrijmaken voor het eerste deel van Eveliens Gans’ dubbelbiografie van Jaap en Ischa Meijer moet zijn vakantie en dus de schaarse ruimte in reiskoffer of rugzak wel aan dit loodzware boek opofferen. Ook de vierde druk is alleen in hardcover verkrijgbaar en weegt anderhalve kilo (evenveel als mijn tent), maar dan heb je ook wat.

In het algemeen kun je zeggen dat een biografie de moeite waard is als de biograaf een interessante persoon op een historisch verantwoorde wijze in zijn tijd plaatst. Dit doet Evelien Gans weergaloos. Niet voor niets gaf zij haar boek als ondertitel ‘Een joodse geschiedenis’ mee. Alle facetten van het Nederlandse jodendom komen aan bod in deze meeslepend geschreven studie over vader en zoon Meijer. Het rechtvaardigt de omvang van het boek ten volle. Het eerste deel – vooral gewijd aan de historicus Jaap Meijer – beslaat al ruim zevenhonderd pagina’s, geen pagina te veel, ook al schrijft Gans in haar proloog: ‘Jaap noch Ischa Meijer heeft de wereld versteld doen staan. Dit is niet het verhaal van twee „grote”, wel van twee „ongewone”, nogal schelmachtige mannen.’ Zij waren niet alleen extreme karakters, beiden hebben een bijzonder noodlottige fase in de joodse geschiedenis aan den lijve ondervonden.

Een goede reden om dit boek te lezen is dat je daardoor terdege bent voorbereid op het nog te verschijnen tweede deel, waarin de schijnwerper vooral wordt gericht op de even intrigerende als ongrijpbare Ischa Meijer.

Evelien Gans: Jaap en Ischa Meijer. Een joodse geschiedenis. 1912-1956. Bert Bakker, 709 blz. € 39,95

    • Elsbeth Etty