Baltimore gaat kapot

De Amerikaanse politieserie ‘The Wire’ werkt net zoals oude Griekse tragedies. Het slotseizoen is het seizoen van de wraak.

Rechercheurs Lester Freamon (Clarke Peters) en Jimmy McNulty (Dominic West) in seizoen 5 van ‘The Wire’ Foto HBO **ADVANCE FOR JAN. 9** In this photo released by HBO, Clarke Peters,left, and Dominic West in a scene from season five of "The Wire". "The Wire" is a series that has been hailed with almost tiresome consistency as TV's best drama by anyone who watches it, and, no lie, this season is the best yet. (AP Photo/Paul Schiraldi,HBO) ORG XMIT: NYET346 AP;HBO

Tijdens het schrijven van het eerste seizoen van The Wire verslond David Simon de oude Griekse tragedieschrijvers, zo bekende hij onlangs in een interview. En ineens herken je de rol van wraak en noodlot uit de drama’s van Sophocles en Aeschylos in deze televisieserie. Al sinds het begin had The Wire meer pretenties dan andere politieseries. Het ging over agenten en boeven, maar meer nog over de strijd van de mens tegen bureaucratische en corrupte autoriteiten. Commissarissen en politici die als goden en koningen speelden met het lot van rechercheurs als McNulty en Freamon. Om het belang van die inspiratie van 2.500 jaar geleden nog wat aan te zetten, komt halverwege het zojuist op dvd verschenen vijfde – en laatste – seizoen iemand een rechtszaal binnen met Prometheus Geboeid van Aeschylos onder de arm, een toneelstuk over de man die door de goden gestraft is voor zijn hulp aan gewone mensen.

The Wire is gemaakt voor het Amerikaanse abonneekanaal HBO, bekend van series als The Sopranos, Six Feet Under en Sex and the City. The Wire wijkt af van traditioneel televisiedrama, al was het maar door het ongelooflijk trage tempo waarin het breed uitwaaierende verhaal wordt verteld. Zelfs in het eerste seizoen duurt het vijf afleveringen voor je begrijpt waar het verhaal heen wil. David Simon laat alles tot in detail en met veel sfeer zien. Na een paar uur ken je tientallen personages die zo echt en overtuigend zijn dat je er als kijker en als tv-maker nog jaren mee vooruit kan. Het is vaker gezegd: The Wire is literatuur in televisievorm.

David Simon (1960) gebruikt het politieverhaal om te vertellen over hoe zijn woonplaats Baltimore verandert en kapotgaat. Hij laat de problemen van de politie zien en hoe de wereld van de drugshandelaren in elkaar zit; hoe daar de gewone kapitalistische marktwetten heersen. Het tweede seizoen van The Wire laat zien hoe de havenwerkers hun banen kwijtraken en in de greep komen van drugsimporteurs. In het derde en vierde seizoen komen onderwijs en gemeentepolitiek aan de beurt. Het slotdeel van dit zestig uur durende epos voegt daar de journalistiek aan toe als belangrijke factor voor een leefbare samenleving. Wie The Wire heeft gezien kent Baltimore beter dan zijn eigen woonplaats.

Niet rechercheur McNulty maar de Amerikaanse havenstad Baltimore is dus de hoofdpersoon van deze serie. Die stad staat symbool voor Amerika, waar Simon kinderen in het onderwijs ziet vastlopen, wijken in de greep van armoede en drugshandel raken, politici met projectontwikkelaars onder één hoedje spelen, de politie van de gemeente het geld niet krijgt om de misdaad adequaat te bestrijden en waar de plaatselijke krant dankzij geldbeluste aandeelhouders niet langer functioneert als democratische waakhond. Hoe zijn land kapotgaat, kortom.

The Wire is een documentaire, maar gelukkig in de eerste plaats een geniale en spannende dramaserie. Niet spannend met een cliffhangertje hier en een onverwachte ontwikkeling daar. The Wire heeft prachtige verhalen en prachtige personages, zoals de eigenwijze semi-alcoholist Jimmy McNulty, een politieman van Ierse afkomst en diens vriend Bunk, een zwaarlijvige zwarte rechercheur die trots en elegant zijn eigen weg gaat. En Lester Freamon, een politieman die ingewikkelde fraudes ontrafelt dankzij het afluisteren van telefoons en het bestuderen van dossiers, of D’Angelo Barksdale, telg uit een geslacht van drugsbazen die iets anders wil met zijn leven, de corrupte senator Clay Davids die zo prachtig shiiii-it kan zeggen, en tientallen anderen. Van de acteurs – driekwart is zwart – was eigenlijk niemand bekend uit andere series of films.

Een van de mooiste personages is Bubbles, een verslaafde politieverklikker die zo goed geacteerd werd dat hij seizoen na seizoen een rol behield. Hij toonde het leven aan de onderste kant van de samenleving, dakloos, verslaafd en uiteindelijk afkickend. Je zag zijn vrienden en vijanden op straat, en zijn verdriet toen zijn hartsvriend stierf. Huilen om het lot van een junk – maar weinig series brengen je zo ver.

Niet alleen Bubbles groeide en veranderde in de ongeveer zes jaar die de serie bestrijkt, maar ook de schooljongen die lijfwacht werd voor een dealer en sinds hun moeder wegliep voor zijn broertje moet zorgen. De meeste van de meer dan driehonderd personages in The Wire zijn geen uitvergrote karakters, geen clichés, maar echte en onvergetelijke mensen.

Het slotseizoen is het meest tragische van de vijf. Tragisch, zoals het Griekse theater dat was. Omdat de politie ondanks beloftes van commissaris en politiek opnieuw te weinig geld krijgt om zijn werk te kunnen doen, besluit McNulty tot een list. Hij verzint een seriemoordenaar en zorgt dat de kranten daarover schrijven zodat de politiek moet ingrijpen. Hij steelt, zoals Prometheus het vuur voor de mensen bij de goden haalde, op die manier de fondsen en aandacht om verder te komen met de grote drugszaak met vertakkingen in de wereld van politiek en vastgoed waar de serie al sinds het begin over gaat. De vraag of McNulty, anders dan zijn Griekse voorganger, hier ongestraft mee wegkomt, maakt het vijfde seizoen spannend.

Belangrijker is dat dit thema steeds terugkeert in The Wire: één mens kan het verschil maken, een opvatting die Simon deelt met Aeschylos. Dat moralistische standpunt is een bron van hoop. Hoe slecht de machtspolitiek en baantjesjagerij van de burgemeester en andere autoriteiten ook zijn voor de gemeenschap, altijd kan er een man of vrouw opstaan die het aan de kaak stelt. Zoals een falende politie door de inzet van één man goed werk kan afleveren, zo krijgen ook politiek, onderwijs en daklozenzorg wel eens iets voor elkaar als iemand zijn nek uitsteekt. Zelfs bij de The Baltimore Sun, voor de bezuinigingen een van Amerika’s meest gerespecteerde kranten, zijn er journalisten die als het erop aankomt vasthouden aan hun principes.

Het portret dat Simon van The Baltimore Sun schetst is liefdevol en ontluisterend. Liefdevol omdat je merkt aan de realistische beschrijving van het redactiewerk dat hij daar twaalf jaar als misdaadjournalist heeft gewerkt. Ontluisterend, omdat hij journalisten laat zien die onder druk feiten verzinnen. De krant heeft geen mensen meer om de gemeentepolitiek nauwgezet te volgen, wat volgens Simon een gevaar is voor de samenleving.

Het slotseizoen van The Wire is het seizoen van de wraak. Wraak is wat iedereen beweegt. McNulty neemt wraak op het haperende politiesysteem. De nieuwe drugsheerser van Baltimore zoekt wraak op de rover die hem vernederde. De ontslagen politiecommissaris wil wraak op de collega die hem gaat opvolgen. Alle personages zijn gemotiveerd door wraak, al wensen sommigen tevens het goede. Sinds de eerste regel van de Ilias is wraak een motief voor grootse fictie en een paar duizend jaar later bewijst een tv-serie dat er niets veranderd is.

The Wire 5 is in de VS op dvd verschenen. De versie met Nederlandse ondertitels verschijnt 15 oktober. The Wire komt hier niet op tv.

    • Dirk Limburg