Vergrijzing leidt tot lagere Duitse groei

De krimp van 0,5 procent van de Duitse economie in het tweede kwartaal wordt algemeen toegeschreven aan de terugloop van de consumentenuitgaven met 0,7 procent. Maar hoewel de daling van het Duitse bruto binnenlands product (bbp) de eerste is sinds 2004, is de consumentenzwakte geen nieuw verschijnsel. De Duitse consumentenbestedingen zijn in vier van de afgelopen zes kwartalen omlaaggegaan, en die trend zal waarschijnlijk ook na het keren van de cyclus aanhouden.

De demografische ontwikkelingen vormen de verklarende factor voor de Duitse consumentenzwakte. De Duitse bevolking wordt kleiner. Eurostat, het Europese bureau voor de statistiek, voorspelt dat de Duitse bevolking zal afnemen van 82 miljoen zielen nu naar minder dan 71 miljoen in 2060.

Tenzij die trend verandert, zullen er de komende halve eeuw meer Duitsers sterven dan er geboren worden. Dat betekent dat er minder huizen en scholen zullen worden gebouwd en dat er minder kinderen zullen zijn die verzorgd moeten worden. De Duitsers kunnen het zich veroorloven minder te besteden en het toch net zo goed blijven hebben.

In de Verenigde Staten wijzen de demografische ontwikkelingen juist in de andere richting. Het Amerikaanse bureau voor de statistiek verwacht dat de Amerikaanse bevolking tussen 1990 en 2050 met 50 procent zal groeien naar 392 miljoen mensen. Een veel omvangrijkere immigratie in de VS helpt het verschil te verklaren, maar de vruchtbaarheid is de voornaamste factor. De gemiddelde Duitse vrouw baart 1,37 kinderen en de gemiddelde Amerikaanse vrouw ruim twee.

Het Duitse patroon van weinig immigratie en weinig geboorten is in een groot deel van continentaal Europa terug te vinden, maar iets minder in Groot-Brittannië. De gemiddelde leeftijd van de Europeanen zal in 2060 naar verwachting zijn gestegen van 40 naar 48 jaar.

De uiteenlopende demografische ontwikkeling wordt weerspiegeld in de economische prestaties. Twee jaar lijkt de Amerikaanse economie nu al op de drempel van een recessie te staan, maar de jeugdige Amerikaanse consumenten zijn geld blijven uitgeven. Geen enkel kwartaal heeft een teruggang van de consumentenbestedingen te zien gegeven. Aan de andere kant van de oceaan hapert de Duitse groei, omdat de export en de investeringen de behoedzaamheid van de vergrijzende, spaarzame consument zijn gaan imiteren.

Op de korte termijn zou dit kunnen veranderen, als de buitenlandse crediteuren van de VS het vertrouwen in deze natie van schuldenaren verliezen en de Amerikanen dwingen om meer te gaan sparen en minder uit te geven. Maar op de langere termijn lijken de VS sneller te zullen groeien dan het trage oude Europa, tenzij de demografische ontwikkelingen drastisch veranderen.

Ian Campbell

    • Ian Campbell