Van Walsum weg

De Nederlandse diplomaat Peter van Walsum is niet langer de persoonlijke afgevaardigde van VN-secretaris-generaal Ban Ki-moon voor het conflict over de Westelijke Sahara. De VN hebben geen reden gegeven waarom zijn contract niet wordt verlengd. Maar het Saharaanse onafhankelijkheidsfront Polisario liet de VN onlangs weten dat Van Walsum „zich heeft gediskwalificeerd” als bemiddelaar door de kant van Marokko te kiezen.

Van Walsum kreeg de afgelopen maanden een stortvloed van kritiek te verwerken van Polisario en Algerije, maar lof toegezwaaid door Marokko, de VS, Frankrijk en Spanje. In een interview met deze krant in mei onderstreepte hij dat een onafhankelijke Westelijke Sahara uitgesloten moet worden, omdat de Veiligheidsraad nooit bereid zal zijn deze optie met geweld op te leggen aan Marokko.

Van Walsum zei vanochtend dat hij sinds zijn laatste rapportage in april geen enkel contact meer heeft gehad met de secretaris-generaal en zijn staf. „Mijn contract liep afgelopen maandag af en ik heb niks gehoord, dus is voor mij de consequentie dat ik niet langer de persoonlijke afgevaardigde ben”, aldus Van Walsum. Hij wil verder geen commentaar geven op mogelijke wrijvingen met de secretaris-generaal.

Vervolg Van Walsum: pagina 5

‘Conclusie geldt nog’

Al in april weigerde Ban Ki-moon om, zoals gebruikelijk, de mening van Van Walsum op te nemen in zijn rapportage aan de Veiligheidsraad over de voortgang van de onderhandelingen. Sinds vorige zomer is er onder leiding van Van Walsum vier keer gesproken tussen Marokko, dat de voormalige Spaanse kolonie in 1975 annexeerde, en Polisario. Van Walsum liet in zijn laatste rapport onomwonden weten dat het streven naar een referendum over onafhankelijkheid van het gebied, zoals Polisario wil, als niet-realistisch afgeschreven moet worden.

Van Walsum begon zijn werk in 2005 nadat de Amerikaanse ex-minister van Buitenlandse Zaken James Baker na jaren onderhandelen was teruggetreden. Hoewel hij als eerste onderhandelaar erkende dat Polisario het internationaal recht aan zijn zijde had, werd zijn conclusie over het wekken van valse hoop over onafhankelijkheid uitgelegd als partijdigheid in het conflict. Van Walsum zei vandaag dat zijn conclusie nog recht overeind staat dat de onderhandelingen tot niets leiden zolang Polisario niet werkt aan een alternatief, autonomie onder Marokkaanse vlag. „Als ik op dezelfde manier was doorgegaan zou er over jaren nog niets veranderd zijn.”

Het is niet duidelijk hoe de onderhandelingen tussen Marokko en Polisario voortgezet moeten worden. Polisario heeft herhaaldelijk gesuggereerd dat het niet uitsluit de wapens weer op te nemen. De vijfde overlegronde die voor dit najaar is gepland, zal bijna zeker niet doorgaan. Volgens Van Walsum blijft het nuttig het onderhandelingsproces op gang te houden. „Al zal het moeilijk zijn om iemand te vinden die door alle partijen wordt geaccepteerd.”

Interview met Van Walsum op nrc.nl/buitenland