Tsjaikovski met plakbaard

Robeco Zomerconcert Limburgs Symfonie Orkest o.l.v. Ed Spanjaard. Gehoord: 27/8 Concertgebouw, Amsterdam

Als er geen muziek zou zijn, was er alle reden om gek te worden, zei Tsjaikovski ooit. Dat muziek het onzegbare kan zeggen, is meteen ook de reden waarom aangeklede klassieke concerten vaak zo problematisch zijn. Orkesten doen hun best op muziekuitvoeringen met een visuele of theatrale meerwaarde. Mahlers Tweede symfonie met een ballonnenoptocht. Stravinsky met action painting. Maar het surplus moet van zeldzaam niveau zijn wil zo’n concept werken. Bijna altijd is het de muziek die er met de ontroering van doorgaat.

Het Limburgs Symfonie Orkest viert volgende week zijn 125 jarig bestaan met een jubileumconcert waarin ook wordt gedanst; gisteravond leidde chef-dirigent Ed Spanjaard een Tsjaikovski-programma waarin maximale middelen waren ingezet om diens tragische levensloop tastbaar te maken.

Televisiebariton Ernst Daniel Smid, tevens initiatiefnemer, vertelde voor zijn doen verrassend kwinkslagarm het levensverhaal. Slechts sporadisch werd de ernst gebroken met een zinnetje als: „Wat moest de maestro met zo’n hijgerig aanbidstertje?” Het script werd geschreven door acteur Porgy Franssen, die met plakringbaardje ook Tsjaikovski speelde. Zijn basisidee: omdat Evgeni Onjegin in Tsjaikovski’s opera veel verwoest door de liefde van een meisje níet te honoreren, huwt Tsjaikovski zelf wél met zijn aanbidster. Hij verloochent zijn homoseksuele geaardheid en doet een zelfmoordpoging.

De zwaarte van die ware feiten – gevat in een 2,5 uur durend programma met fragmenten uit Evgeny Onjegin, briefcitaten en de Symfonie Pathétique – wrong met de formule ‘zomerconcert’.

Dat Tsjaikovski’s bruid diens dood beantwoordde met een horrorgil, leidde niet tot rillingen, maar tot smakelijke lachsalvo’s. De indringende kronkeldans van Emio Greco tijdens de Symphonie Pathétique ging onbedoeld een wonderlijk duet aan met de sierlijke armbewegingen van Ed Spanjaard. Ook Greco’s als emotionele climax bedoelde sprint over de trap van de Grote Zaal, oogstte gelach. Ontroering was er wel, maar die werd veroorzaakt door het Limburgs Symfonie Orkest, dat de smachtende liefdeszuchten van Tatjana (een warme Maribeth Diggle) bracht als lichte, universeel herkenbare liefdesnostalgie.

    • Mischa Spel