Te veel mensen, hoge werkdruk

Jeugdzorg in Amsterdam heeft te veel mensen in dienst. En toch hebben die het veel te druk. Ingrijpen door de wethouder moet een einde maken aan de wachtlijsten en de tekorten.

Het hoofdkantoor van Bureau Jeugdzorg Agglomeratie Amsterdam zit in twee fraaie jugendstilpanden aan de Jan Luykenstraat. Nog wel tenminste, want op 12 september verhuizen de directie en de stafmedewerkers naar een ander pand van Jeugdzorg. Dat moet het begin zijn van een nieuw tijdperk voor het bureau dat al zo lang van crisis naar crisis gaat.

De voorbode daarvan was gisteren al te bespeuren. De Amsterdamse wethouder Lodewijk Asscher, portefeuillehouder jeugdzorg van de stadsregio Amsterdam, zette een unieke stap door het bureau een schriftelijke aanwijzing te geven. En de omstreden directeur Wiel Janssen maakte bekend zijn functie neer te leggen.

„Een welkome eerste stap, die nodig is om de verhoudingen tussen de top en de werknemers te normaliseren”, zegt bestuurder Ben Hoogendam van de vakbond AbvaKabo FNV. De werknemers zegden anderhalve maand het vertrouwen op in Janssen, die al tien jaar directeur is. „Maar de onrust speelt al jaren”, zegt Hoogendam. De ongeveer 850 medewerkers geloofden niet dat de directeur de problemen kon oplossen?

Wat zijn die problemen? Voor een deel dezelfde als waarmee alle bureaus jeugdzorg worstelen. Na de dood van de peuter Savanna in 2004, die onder toezicht stond van een gezinsvoogd, kwam het rijk met het zogeheten Deltaplan. Daarin staat onder meer, dat gezinsvoogden voortaan nog maximaal 15 kinderen onder hun hoede krijgen. Zo hebben de voogden meer tijd voor hun pupillen.

In Amsterdam bedroeg de zogeheten ‘caseload’ begin dit jaar echter nog 17,5 kinderen per ervaren gezinsvoogd. Eind dit jaar moet ook in Amsterdam de teller op 15 staan. „We hebben helaas nog steeds geen cijfers over de huidige omvang van de caseload in Amsterdam”, zegt Hoogendam. De indruk bestaat niettemin dat de werkdruk voor de gezinsvoogden nog steeds hoog is.

Dat is opmerkelijk, omdat Bureau Jeugdzorg in Amsterdam eigelijk te veel personeel in dienst heeft. Eind vorig jaar zijn nieuwe medewerkers aangenomen op basis van de groeicijfers in de eerste drie kwartalen van 2007. De instroom van het aantal cliënten is in 2008 namelijk achtergebleven bij de ramingen. Hierdoor kijkt het bureau nu aan tegen een tekort van 2,3 miljoen euro.

En ondanks het medewerkersoverschot, ontstond er eerder dit jaar een interne lijst van 200 kinderen die wachtten op zorg door jeugdbescherming. Dat kwam doordat in drie van de tien Amsterdamse jeugdzorgteams nieuwe medewerkers zitten, die nog niet zoveel zaken tegelijk mogen behandelen. Deze interne wachtlijst is volgens minister Rouvoet (Jeugd en gezin, CU) – in antwoord op Kamervragen – opgelost door de 200 zaken te verdelen over de zeven andere teams. Daarin zitten de meer ervaren medewerkers, die het daardoor drukker hebben gekregen.

Lodewijk Asscher heeft desondanks vastgesteld dat het te lang duurt voordat probleemkinderen een gezinsvoogd krijgen toegewezen. De wet bepaalt dat als de kinderrechter een kind onder toezicht heeft laten stellen, de gezinsvoogd binnen vijf dagen aan de slag moet gaan. „Niettemin wordt niet altijd direct een gezinsvoogd toegewezen”, schrijft Asscher in een gisteren verstuurde brief aan de gemeenteraad. Op zijn verzoek doet de Inspectie Jeugdzorg nu een onderzoek naar de veiligheid van de kinderen die onder toezicht staan.

De raad van toezicht van Bureau Jeugdzorg Amsterdam werkt intussen aan een plan van aanpak. Een eerder plan van de raad werd verworpen door het personeel, mede omdat er geen vertrouwen was in degene die het moest uitvoeren, directeur Wiel Janssen. „Nu Janssen vertrekt, wachten we het plan af”, zegt Hoogenboom.

Raadsvoorzitter Jaap van der Aa, nu feitelijk de baas bij het bureau, wil alleen wat contouren schetsen. „Om het tekort voor dit jaar in te lopen, verkopen we panden in de Jan Luykenstraat”, zegt Van der Aa. De verkoop van één vergelijkbaar pand in die straat de bracht onlangs 3,5 miljoen euro op. Om het structurele tekort weg te werken, zullen er banen worden geschrapt. Van der Aa: „Met een tekort van twee miljoen kom je dan uit op zo’n 50 fte’s minder – alles via natuurlijk verloop.”

AbvaKabo wil eerst praten over werkdruk, kwaliteit en wachtlijsten. „Want je kan wel snel een wachtlijst willen wegwerken, maar als medewerkers het daardoor te druk krijgen raakt de kwaliteit in het geding”, zegt Hoogenboom. Daarom wil hij eerst cijfers zien over het aantal zaken per voogd: „En natuurlijk verloop klinkt mooi, maar in Amsterdam is juist het probleem dat zoveel mensen zelf weggaan.”