Overname ‘Conti’ schokt Duitsland

Een familiebedrijf uit het zuiden van Duitsland nam een beursgenoteerde reus uit het noorden over. Een schok, vooral te danken aan de doortastendheid van Frau Schaeffler.

Ze heeft overtuigend gewonnen. In krap zes weken tijd is het de Duitse onderneemster Maria-Elisabeth Schaeffler gelukt om een vijandige overname door te drukken. Haar Schaeffler Gruppe verwerft bijna vijftig procent van de aandelen in het veel grotere Continental, een reus in banden en auto-onderdelen. Schaeffler schrijft hiermee ondernemingsgeschiedenis in Duitsland.

Het was een gedenkwaardig moment. Vorige week donderdag moest het trotse Hannover buigen voor het Beierse Herzogenaurach, een stadje van nog geen 25.000 inwoners. In Hannover, in de noordelijke deelstaat Nedersaksen, zetelt Continental. In Herzogenaurach staat het hoofdkantoor van Schaeffler. Eens te meer werd duidelijk hoe sterk het bedrijfsleven in Beieren is, meer in het bijzonder de familiebedrijven in deze zuidelijke deelstaat.

Half juli heette een mogelijke overname van Continental door Schaeffler nog „egoïstisch, eigenmachtig en onverantwoordelijk”. Zo noemde een gefrustreerde bestuursvoorzitter van ‘Conti’, Manfred Wennemer, de plannen van zijn belaagster. De vakbonden zouden zich „met hand en tand” tegen een verkoop verzetten.

Maar op 21 augustus werd duidelijk dat 49,99 procent van de aandelen van Continental overgaat in handen van de Schaeffler Gruppe. Biedprijs: 75 euro per aandeel. Door het bod wordt Continental – 16,5 miljard euro omzet; wereldwijd 150.000 werknemers – op circa 12 miljard euro gewaardeerd.

Schaeffler heeft beloofd om gedurende vier jaar haar belang niet uit te breiden. Daarna is alles weer open uiteraard. De bonden zijn ‘om’, bestuursvoorzitter Wennemer stapt eind deze week op, en Maria-Elisabeth Schaeffler heeft wat ze hebben wilde. Conti is een verlaat verjaardagscadeau. Op 17 augustus werd deze één na rijkste vrouw van Duitsland 67 jaar.

De gedeeltelijke overname van Continental maakt een paar dingen duidelijk. Duitse beursfondsen zijn bij de huidige koersen ondergewaardeerd en kunnen tegen relatief lage prijzen worden verworven. Familiebedrijven roeren zich in overnamegevechten. Vijandige overnames in het land van Ludwig Erhards 'sociale markteconomie’ worden steeds algemener. En Beieren, de streek van Lederhose en laptop, haalt op spectaculaire wijze uit. Met dit alles is het korte maar hevige gevecht om Continental dé bedrijfssensatie van 2008 tot nu toe.

Schaeffler Gruppe (omzet 8,9 miljard euro; 66.000 werknemers) en Continental zijn branchegenoten. Conti is groot in autobanden, maar is ook producent van bijvoorbeeld remsystemen, voertuigelektronica en airbags. Schaeffler is vooral bekend als maker van koppelingen en kogellagers voor auto’s. Beide ondernemingen zijn belangrijke toeleveranciers van de immense Duitse automobielindustrie.

Schaeffler is in 1946 opgericht door de inmiddels overleden Georg Schaeffler. Zijn weduwe, de veelbesproken maar weinig in het openbaar geziene Maria-Elisabeth, is met haar zoon Georg jr. – advocaat in Amerika – enig aandeelhouder van het bedrijf. Het dagelijks bestuur laat Schaeffler, een Duits-Boheemse van geboorte, over aan algemeen directeur Jürgen Geissinger. Maar achter de schermen is zij de baas. Een vrouw met een ijzeren wil. Op een golftoernooi zei ze tijdens noodweer tegen haar mannelijke begeleiders, toen die het spel wilden staken: „Heren, daar moeten we doorheen”.

Moeder en zoon Schaeffler stonden met een geschat vermogen van 8,7 miljard euro vorig jaar op plaats 78 van de lijst met rijkste mensen ter wereld, gepubliceerd door het Amerikaanse tijdschrift Forbes. Schaeffler Gruppe, niet beursgenoteerd, is volgens Duitse bedrijfsanalisten een „uitstekend renderende onderneming”.

Conti daarentegen is een enigszins kwakkelende moloch. Het heeft onderdelen die prima lopen, maar de miljardenovername vorig jaar van Siemens VDO Automotive (auto-onderdelen) is slecht gevallen op de beurs. Continental zou teveel hebben betaald voor het bedrijfsonderdeel. Met als gevolg aanhoudend koersverlies. Begin jaren negentig werd er ook al om de Duitse bandenmaker gestreden. Het Italiaanse Pirelli wilde Conti inlijven, maar een gelegenheidsconsortium onder leiding van Deutsche Bank kon die ongewilde overname door buitenlanders voorkomen.

Continental is allereerst bandenproducent; in grootte de vierde ter wereld na Bridgestone, Michelin en Goodyear. Conti is als onderneming aanzienlijk ouder dan Schaeffler. Het bedrijf werd in 1871 opgericht en is groot gemaakt door de joodse ondernemer Siegmund Seligmann.

De strijd die Schaeffler om Continental voerde is, hoe kort ook, dramatisch geweest. Bestuursvoorzitter Wennemer en de voorzitter van de raad van commissarissen van Conti, Hubertus von Grünberg – aanvankelijk goede vrienden – zijn door machinaties van de tegenpartij en een onderlinge machtsstrijd lijnrecht tegenover elkaar komen te staan. Wennemer verloor en moet nu vertrekken.

Door de tegenstribbelende bonden en de ondernemingsraad met werkgelegenheidsgaranties te paaien en tijdig ingecalculeerde concessies aan de prijs en de koopvoorwaarden te doen, wist Schaeffler het verzet van het grote en machtig geachte Conti te breken. David versus Goliath. Herzogenaurach tegen Hannover.

De aandeelhouders van Continental hebben veel vragen. De deal is ook nog niet helemaal rond, al moet er veel fout gaan wil de zaak afketsen. Om „misverstanden” te voorkomen hebben de aangeslagen Hannoverianen hun beroemdste stadgenoot in de arm genomen om hun belangen te verdedigen tegenover de slimme Beiers, met aan het hoofd die geheimzinnige en ambitieuze vrouw.

De tegenspeler van Schaeffler wordt de komende tijd oud-bondskanselier Gerhard Schröder. Deze prominente inwoner van Hannover zal zich namens alle stakeholders van Conti bezighouden met de afwikkeling van de overname. De bijna gestreden strijd gaat door – op hoog niveau.