Hard en toch ook gevoelig

Nederland kiest de beste acteur. Elke week een acteur over zijn favoriet. Deel 2: Cees Geel over Humphrey Bogart.

„Ik heb heel veel favoriete acteurs, maar voor de beste allertijden is het leuk om in de geschiedenis te duiken. En dan zeg ik Humphrey Bogart. Hij heeft een soort personage neergezet dat baanbekend is geweest: de antiheld. Tot die tijd ging het bij mannelijke rollen vooral om morele eigenschappen als ridderlijkheid en heldhaftigheid. Bogart bracht daarin de ommekeer, hij speelde hard en cynisch.

„De eerste grote rol waarin hij liet zien wat hij in z’n mars had was in Dark Victory uit 1939. Hij speelde ridderlijk maar ook gemeen. En dat heel naturel. Die verenigde tegenstelling is een eigenschap waar mensen graag naar kijken, omdat velen die ambivalentie herkennen. In 1941 speelde hij met John Huston in The Maltese Falcon . Dat was een regisseur met veel sympathie voor zulke ‘dubbele’ types en een van de eerste die tegencaste. Zo ontstond een personage dat Bogart hard speelde, zonder gevoeligheid te verliezen.

„Maar zijn bekendste rol is natuurlijk in Casablanca (1942) waar hij een harde bareigenaar speelt, maar dan een waarvan je meteen ziet dat hij eigenlijk nog dolverliefd is op het meisje. Door die tegenstelling gaat het publiek zich dingen afvragen. Een personage waarin je je als kijker moet blijven verdiepen, dat is heel goed. En dat zijn de meest interessante rollen.

„De rol waarin ik dat zelf het best kon uitvoeren was in de Trip van Teetje (1998) van Paula van der Oest. Daarin speel ik een harde, cynische Rotterdamse jongen, maar het is ook een karakter dat langzaam wordt afgepeld, tot er juist een heel kwetsbare jongen overblijft. Het zit er in de hele film al onder, maar de eerste drie kwartier zie je het nog niet. Het is een proces van eerst alleen wat scheurtjes, tot je op het einde kan uitpakken.

„Een Nederlandse equivalent van Bogart? Ik denk Frank Lammers. Dat is ook een acteur die dat dubbele heeft: hard en gevoelig.

„Weet je wat ik grappig vind, voor de rol van bareigenaar Rick Blaine in Casablanca wilden ze eigenlijk Ronald Reagan hebben. Maar die kon niet. Daar moet je toch niet aan denken? Met Reagan was het heel plat geworden, het cynische cynisch, het harde hard. Maar aan de andere kant, als Bogart president van Amerika was geworden, dat zou natuurlijk fantastisch zijn geweest.”

Stem op uw favoriete acteur via www.debesteacteur.nlDe uitslag wordt bekendgemaakt op 25/9 in de uitzending van de Grote Filmquiz, een initiatief van NPS, Cultura, NRC en Filmkrant.

    • Viola Lindner